کتاب جستارهایی در رهبری

کتاب جستارهایی در رهبری مجموعه‌ای از نوشته‌های پیتر دراکر، جیمز مارچ، وارن بنیس، دانیل گولمن، پیتر سنگه و گروه مؤلفان درباره‌ی سرشت رهبری و مسئولیت‌های انسانی رهبران است. محمدابراهیم محجوب این مقاله‌ها را ترجمه کرده و نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. پرسش اصلی مجموعه، پیش از چگونگی اداره‌کردن سازمان، شناخت کسی است که مسئولیت هدایت دیگران را می‌پذیرد. مقاله‌ها از شناخت توانمندی‌ها و ارزش‌های شخصی آغاز می‌کنند و به تجربه‌های دشوار، رابطه‌ی رهبر و پیروان و پرورش جانشینان می‌رسند. رهبری در این مجموعه فقط یک سمت سازمانی نیست؛ کیفیتی انسانی است که پیروی داوطلبانه را امکان‌پذیر می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جستارهایی در رهبری

کتاب جستارهایی در رهبری در مقاله‌های پیتر دراکر، وارن بنیس و دیگر نویسندگان، فاصله‌ی میان داشتن اختیار رسمی و پذیرفته‌شدن به‌عنوان رهبر را بررسی می‌کند. محمدابراهیم محجوب در پیش‌گفتار، رهبری را کیفیتی انسانی معرفی کرده است که در زندگی اجتماعی بروز می‌کند. معیار مهم این تعریف، داوطلبانه‌بودن پیروی است؛ نه اطاعتی که از ترس، پاداش یا الزام قانونی سرچشمه بگیرد. این مجموعه در حوزه‌ی مدیریت و رهبری قرار می‌گیرد اما هدفش ارائه‌ی دستورهای اجرایی برای اداره‌کردن بنگاه نیست. مقاله‌ها زمینه‌ای برای اندیشیدن فردی و گروهی درباره‌ی چالش‌های مسئولیت فراهم می‌کنند. پیش‌گفتار، دامنه‌ی موضوعات مجموعه را شامل اخلاق، سیاست، استراتژی، سازمان‌دهی، یادگیری سازمانی، جانشینی، فرهنگ سازمانی و خلاقیت دانسته است. متن ارسالی سه مقاله‌ی راهبری خویش، هفت دورۀ عمر رهبری و بوته‌های رهبری را در بر دارد؛ تعداد کل مقاله‌های مجموعه در این بخش مشخص نشده است. نویسندگان بحث‌های مفهومی را در کنار تجربه‌های شخصی و نمونه‌هایی از محیط‌های کاری قرار داده‌اند. سازمان در این نوشته‌ها صرفاً مجموعه‌ای از وظایف نیست؛ محل برخورد ارزش‌ها، انتظارات، برداشت‌ها و شیوه‌های متفاوت همکاری نیز هست.
کتاب جستارهایی در رهبری در بخش‌های ارائه‌شده، موضوع رهبری را از سه زاویه دنبال می‌کند: شناخت خود، تغییر مسئولیت‌ها در مسیر حرفه‌ای و آموختن از آزمون‌های دشوار. دراکر میان توانمندی، شیوه‌ی کار و ارزش‌های پذیرفته‌شده تمایز می‌گذارد. این تمایز نشان می‌دهد مهارت در یک کار، به‌تنهایی دلیل مناسبی برای پذیرفتن هر مسئولیتی نیست. بنیس در مقاله‌ی مربوط به هفت دوره، از ایده‌ی شکسپیر برای توضیح گذرگاه‌های زندگی رهبر بهره می‌گیرد. ورود به جمع، تغییر رابطه با دوستان، شنیدن حقیقت و انتقال تجربه، هریک دشواری ویژه‌ی خود را دارند. بنیس و رابرت توماس نیز در مقاله‌ی بوته‌ها، تجربه‌های دگرگون‌کننده را از خلال گفت‌وگو با رهبران بررسی کرده‌اند. توجه این مقاله به خود سختی محدود نیست؛ معنایی که فرد به تجربه می‌دهد اهمیت دارد. مثال‌ها گاهی از دانشگاه و کارخانه می‌آیند و گاهی از میدان جنگ یا مواجهه با تبعیض. این تنوع، بحث را از دفتر مدیر بیرون می‌برد و به زمینه‌های انسانی شکل‌گیری اعتماد، مسئولیت و سازگاری نزدیک می‌کند.

خلاصه کتاب جستارهایی در رهبری

پیام محوری کتاب جستارهایی در رهبری این است که هدایت دیگران به شناخت خود و پذیرفتن مسئولیت روابط وابسته است. دراکر پیشنهاد می‌کند فرد انتظارات خود را هنگام تصمیم‌های مهم ثبت کند و سپس نتیجه‌ها را با انتظارات بسنجد. این مقایسه، توانمندی‌ها، کمبود دانش و عادت‌های آسیب‌زا را آشکار می‌سازد. او شناخت شیوه‌ی یادگیری و سازگاری ارزش‌های فرد با سازمان را نیز ضروری می‌داند. بنیس مسیر رهبری را مجموعه‌ای از گذرگاه‌ها معرفی می‌کند: رهبر تازه‌کار به راهنما نیاز دارد، رهبر باتجربه باید افراد توانمندتر را بپذیرد و رهبر پخته باید بتواند حقیقت‌های ناخوشایند را بشنود. مقاله‌ی بوته‌های رهبری نیز توضیح می‌دهد که تجربه‌های دشوار چگونه می‌توانند زمینه‌ی بازنگری باورها و شناخت هویت را فراهم کنند. وجه مشترک این بحث‌ها، تبدیل تجربه به یادگیری است؛ نه فرض‌کردن اینکه مقام، استعداد یا تحمل سختی، خودبه‌خود کسی را رهبر می‌سازد.

چرا باید کتاب جستارهایی در رهبری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جستارهایی در رهبری را می‌توان چنین برشمرد:

• تمایز میان توانمندی، شیوه‌ی کار و ارزش‌ها، معیارهایی برای سنجیدن تناسب مسئولیت شغلی فراهم می‌کند.
• بحث حقیقت‌شنوی روشن می‌کند چرا سکوت کارکنان همیشه نشانه‌ی رضایت نیست.
• بررسی رابطه‌ی راهنما و رهبر جوان، نقش دوسویه‌ی انتقال تجربه را نشان می‌دهد.
• نمونه‌های آزمون‌های دشوار، امکان بازنگری باورها و آموختن از بحران را توضیح می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این کتاب به مدیران تازه‌کاری پیشنهاد می‌شود که تغییر رابطه با همکاران برایشان مسئله‌ساز شده است.
• این مجموعه به کارکنانی پیشنهاد می‌شود که درباره‌ی تناسب شغل و ارزش‌های خود سؤال دارند.
• این نوشته‌ها به پژوهشگران مدیریت علاقه‌مند به جنبه‌های انسانی رهبری پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب جستارهایی در رهبری

«گرچه در میدان کسب‌وکار، جای نگرانی از بر باد رفتن جان نیست اما آن‌چه در بلژیک آموختم از بسیاری جهات شبیه به نخستین تجربیاتی است که در حوزۀ رهبری در هر محیطی به دست می‌آید. من به سازمانی گسیل شده بودم که روابط میان افرادش از پیش تعریف شده بود، احساسات در فضای آن موج می‌زد، و اعضای آن انتظاراتی از من داشتند که برای خودم هنوز به‌طور کامل روشن نبود. افرادم مرا می‌پاییدند و می‌خواستند بدانند آیا از پس کار برمی‌آیم یا نه، و اگر برمی‌آیم چگونه. هر فرماندۀ جدیدی با کج‌فهمی‌ها، بدگمانی‌ها، سودجویی‌ها، و خواسته‌های شخصی زیردستان آیندۀ خود روبه‌رو می‌شود. دست‌کم‌گرفتن گام‌های نخست، به‌منزلۀ افتادن در دام بلاست. هر فرماندهی در دوران رهبری خود ناچار است از این گذرگاه حیاتی بگذرد. تازه این نخستین گذرگاه از سلسله گذرگاه‌هایی است که در هر کدام بحرانی در کمین است. دانشکده‌های علوم بازرگانی با این‌که درس‌های خوبی می‌دهند کسی را برای عبور از این گذرگاه‌ها که ممکن است گردنه‌ای تند و خطرناک باشند بار نمی‌آورند.
شکسپیر از هفت دوره عمر انسان سخن می‌گوید. عمر رهبری را نیز می‌توان هفت دوره دانست که از بسیاری جهات همانند شرحی است که وی در آن‌گونه که دوست دارید آورده است. این دوران هفتگانه را می‌توان چنین برشمرد: کودکی، دانش‌آموزی، سرمستی، سربازی، سرداری، فرمان‌روایی، فرزانگی. توجه به هریک از این مراحل رشد، و ژرف‌کاوی در فراز و فرود آن‌ها، شیوۀ شایسته‌ای برای آموختن رهبری است.»