کتاب راه و رسم خوردن

کتاب راه و رسم خوردن نوشته تیک نات هان، خوردن را فرصتی برای حضور در لحظه، شناخت احساسات و توجه به زمین معرفی می‌کند. موضوع فقط محتویات بشقاب نیست؛ شیوه‌ی نشستن، نفس‌کشیدن، آشپزی و همراهی با دیگران نیز در تجربه‌ی غذاخوردن نقش دارند. نویسنده نشان می‌دهد که یک وعده‌ی معمولی چگونه می‌تواند مجالی برای قدردانی از طبیعت و زحمت انسان‌ها باشد. این کتاب به ترجمه شکوفه غفاری در نشر مثلث منتشر شده است. نکته‌ی محوری، تفاوت میان خوردن غذا و پناه‌بردن به غذا برای فراموش‌کردن نگرانی‌هاست؛ تفاوتی که توجه به بدن و ذهن آشکارش می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب راه و رسم خوردن

کتاب راه و رسم خوردن، اثر تیک نات هان، مجموعه‌ای از نکته‌ها، تأمل‌ها و تمرین‌های مرتبط با خوردن آگاهانه است. نویسنده باتکیه‌بر آموزه‌های بودایی، مراقبه را از زمان نشستن و سکوت فراتر می‌برد و به کارهای معمول آشپزخانه پیوند می‌زند. شستن سبزی، آماده‌کردن غذا و جمع‌کردن ظرف‌ها در این نگاه، کارهایی نیستند که فقط باید زودتر تمام شوند. هریک می‌توانند فرصتی برای توجه به حرکت بدن و کنارگذاشتن شتاب باشند. این کتاب دو بخش اصلی با عنوان‌های نکته‌هایی درباره‌ی خوردن و تعمقاتی در باب خوردن دارد. بخش نخست از موضوعاتی مانند آهسته‌خوردن، اولویت تنفس، مقدار درست غذا و خوردن احساسات تشکیل شده است. بخش دوم، پنج تعمق اصلی و شش تعمق غذایی برای جوان‌ها را در کنار شعرها و توضیحاتی درباره‌ی آغاز و پایان غذا، نوشیدن چای و کارهای آشپزخانه قرار می‌دهد. قطعه‌های کوتاه گاهی پیشنهادی برای تمرین دارند و گاهی تجربه‌ای شخصی را بیان می‌کنند؛ از غذاخوردن جمعی تا خاطره‌ی شستن ظرف‌های راهبان. این جابه‌جایی میان توضیح، خاطره و شعر، موضوع آگاهی را به موقعیت‌های مشخص زندگی متصل نگه می‌دارد.
کتاب راه و رسم خوردن، رابطه‌ی انسان با غذا را در سه سطح بررسی کرده است: مراقبت از خود، ارتباط با دیگران و مسئولیت در برابر زمین. نویسنده در سطح نخست، گرسنگی بدن را از میل به خوردن هنگام اضطراب یا تنهایی جدا می‌کند. او در سطح دوم، میز غذا را مکانی برای دیدن دیگران، لبخندزدن و تقویت همراهی می‌داند. سکوت در این میان، تنها پیشنهاد موجود نیست؛ گفت‌وگویی که شادی و توجه را تقویت کند نیز جای خود را دارد. سطح سوم به مسیر رسیدن خوراک از خاک تا بشقاب مربوط می‌شود. آب، نور خورشید، کار کشاورز، شیوه‌ی تولید و توزیع غذا و سرنوشت پسماندها، همگی در این مسیر حضور دارند. نویسنده از همین پیوستگی برای توضیح سپاسگزاری، کاهش آسیب و مصرف مسئولانه استفاده کرده است. بحث کاهش مصرف گوشت و تبدیل ته‌مانده‌ها به کود نیز در همین چارچوب مطرح می‌شود. این کتاب به‌جای ارائه‌ی برنامه‌ی غذایی یا دستور آشپزی، توجه خواننده را به کیفیت رابطه‌ای جلب می‌کند که هنگام تهیه و خوردن غذا با بدن، اطرافیان و طبیعت شکل می‌گیرد.

خلاصه کتاب راه و رسم خوردن

کتاب راه و رسم خوردن بر این ایده استوار است که تغذیه فقط دریافت خوراک نیست؛ کیفیت توجه نیز بخشی از تجربه‌ی خوردن است. ذهنِ درگیر گذشته، برنامه‌های آینده یا دلواپسی‌های کار، ممکن است مزه و حضور دیگران را نادیده بگیرد. نویسنده برای بازگشت به لحظه‌ی حال، مکث پیش از غذا، تنفس آگاهانه، نشستن و جویدن همراه با توجه را پیشنهاد می‌کند. او همچنین میان گرسنگی و خوردن برای پوشاندن احساسات ناخوشایند تفاوت می‌گذارد. پنج تعمق این کتاب، این توجه را به قدردانی، تعادل، شفقت و خدمت به دیگر موجودات گسترش می‌دهند. غذا در این نگاه، حاصل همکاری طبیعت و انسان‌هاست. انتخاب خوراک، مقدار مصرف و رفتار با باقی‌مانده‌ی غذا نیز از همین پیوند جدا نیستند. دغدغه‌ی اصلی نویسنده، همراه‌کردن لذت خوردن با مراقبت از زندگی است؛ مراقبتی که از بدن آغاز می‌شود اما به بدن محدود نمی‌ماند.

چرا باید کتاب راه و رسم خوردن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب راه و رسم خوردن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمرین‌های این کتاب، توجه آگاهانه را به آشپزی، خوردن و ظرف‌شستن پیوند می‌دهند.
• بحث خوردن احساسات، زمینه‌ای برای شناخت تفاوت گرسنگی و میل ناشی از اضطراب فراهم می‌کند.
• تأمل‌های مربوط به تولید و مصرف غذا، ارتباط انتخاب‌های شخصی با زمین را روشن می‌کنند.
• پیشنهادهای جمعی، امکان تأمل درباره‌ی کیفیت همراهی هنگام غذاخوردن را فراهم می‌سازند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب راه و رسم خوردن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به مراقبه در فعالیت‌های روزمره علاقه دارند.
• افرادی که می‌خواهند عادت خوردن هنگام نگرانی را بهتر بشناسند.
• خانواده‌هایی که به کیفیت وقت مشترک سر میز اهمیت می‌دهند.
• علاقه‌مندانی که دغدغه‌ی مصرف مسئولانه‌ی غذا و مراقبت از زمین دارند.