کتاب راه و رسم نشستن

کتاب راه و رسم نشستن نوشته تیک نات هان، نشستن را فرصتی برای همراه‌شدن بدن، ذهن و نفس می‌داند؛ فرصتی که لزوماً به مکان مخصوص یا زمانی طولانی نیاز ندارد. نویسنده میان نشستن‌های معمول روزانه و نشستن آگاهانه تفاوت می‌گذارد و توضیح می‌دهد که مراقبه نباید به مسابقه‌ای برای رسیدن به نتیجه تبدیل شود. شکوفه غفاری این کتاب را ترجمه کرده است و نشر مثلث این کتاب را منتشر کرده است. توجه به دم و بازدم، شناخت احساسات و لذت‌بردن از حضور در لحظه، محور تمرین‌ها و یادداشت‌های این کتاب هستند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب راه و رسم نشستن

کتاب راه و رسم نشستن، اثر تیک نات هان، درباره‌ی مکثی است که قرار نیست شکل دیگری از اجبار و مشغولیت باشد. نویسنده مراقبه را تمرین توقف و عمیق‌نگریستن معرفی می‌کند و نشستن را یکی از صورت‌های این تمرین می‌داند. مسئله‌ی اصلی، حالت ظاهری بدن نیست؛ کیفیت توجهی است که فرد به تجربه‌ی اکنون می‌دهد. متن از پیوند بدن، ذهن و نفس آغاز می‌کند و به رابطه‌ی آرامش، شفافیت، شفقت و شجاعت می‌رسد. آموزه‌های بودایی و ذن زمینه‌ی این توضیحات را شکل داده‌اند. مثال‌های طبیعی، خاطرات شخصی و موقعیت‌های روزمره نیز مفاهیم را از بحث صرفاً انتزاعی فاصله می‌دهند. نویسنده میان مراقبه برای فرار از مشکلات و مراقبه برای شناخت ریشه‌های رنج تفاوت می‌گذارد. او همچنین توضیح داده است که کوشش برای کسب دستاورد، قضاوت‌کردن خود یا نمایش‌دادن مراقبه می‌تواند همان عادت‌های پیشین را وارد تمرین کند. نشستن در این نگاه، فرصتی برای رسیدگی به تجربه‌های درونی است، نه وظیفه‌ای دیگر در فهرست کارها.
کتاب راه و رسم نشستن دو بخش اصلی با عنوان‌های یادداشت‌هایی درباره‌ی نشستن و مراقبه‌ی هدایت‌شده دارد. بخش نخست از یادداشت‌های کوتاه درباره‌ی تنفس، وضعیت بدن، رهاکردن تنش، انرژی عادت و مشاهده‌ی احساسات تشکیل شده است. نویسنده در یادداشت‌هایی مانند رودخانه‌ی احساسات و گذشتن از طوفان عواطف، میان مشاهده‌ی یک احساس و غرق‌شدن در تجربه‌ی همان احساس تمایز می‌گذارد. بخش دوم، تمرین‌هایی درباره‌ی شادمانی، نشستن با بودا، گفت‌وگو با کودک درون، ناپایداری و نوشتن مراقبه‌ی شخصی ارائه می‌کند. همراه‌کردن عبارت‌های کوتاه با دم و بازدم، شیوه‌ی مشترک بسیاری از این تمرین‌هاست. وجه جمعی مراقبه نیز جای مشخصی در متن دارد: حضور آرام یک نفر، از دید نویسنده، می‌تواند به دیگران کمک کند و نشستن گروهی زمینه‌ای برای حمایت متقابل بسازد. این نگاه، مراقبه را به خلوت فردی محدود نمی‌کند و ارتباط تمرین با کار، گفت‌وگو و روابط انسانی را حفظ می‌کند.

خلاصه کتاب راه و رسم نشستن

کتاب راه و رسم نشستن بر این ایده استوار است که بازگشت به تنفس می‌تواند توجه پراکنده را به تجربه‌ی حاضر برگرداند. فرد ابتدا حرکت طبیعی دم و بازدم را دنبال می‌کند، از وضعیت بدن آگاه می‌شود و به تنش‌ها فرصت رهاشدن می‌دهد. سپس امکان مشاهده‌ی دقیق‌تر افکار، عادت‌ها و احساسات فراهم می‌شود. نویسنده احساسات را گذرا می‌داند و پیشنهاد می‌کند فرد به‌جای یکی‌دانستن خود با خشم یا ترس، حضور این حالت‌ها را تشخیص دهد. تمرین منظم، شمارش نفس، شنیدن صدای زنگ و همراه‌کردن کلمات با تنفس، ابزارهای پیشنهادی این مسیرند. پیام محوری این کتاب، کنارگذاشتن زندگی برای مراقبه نیست؛ ادامه‌دادن توجه آگاهانه در کارهای معمول و ایجاد رابطه‌ای همراه با مراقبت نسبت به خود و دیگران است.

چرا باید کتاب راه و رسم نشستن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب راه و رسم نشستن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت نشستن آگاهانه با نشستن از روی عادت را توضیح می‌دهد.
• تمرین‌هایی برای توجه به تنفس و شناخت تنش‌های بدن ارائه می‌کند.
• مشاهده‌ی احساسات گذرا را از غرق‌شدن در عواطف جدا می‌کند.
• رابطه‌ی مراقبه‌ی فردی، حمایت جمعی و کیفیت حضور در روابط را بررسی کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب راه و رسم نشستن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• تازه‌کارانی که می‌خواهند مراقبه‌ی نشسته را آغاز کنند.
• خوانندگانی که دغدغه‌ی پراکندگی توجه و مشغولیت مداوم دارند.
• علاقه‌مندان به آموزه‌های بودایی درباره‌ی حضور در لحظه و شناخت احساسات.