کتاب زخم

کتاب زخم (و نوزده داستان دیگر) نوشته کیم مونسو، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه درباره‌ی آدم‌هایی است که عادت‌ها، تصورات و تصمیم‌هایشان به دام تبدیل می‌شود. یک گردش معمولی، رفتن به سینما یا جست‌وجوی جایی آرام برای نوشتن، در این داستان‌ها می‌تواند مسیری ناآشنا پیدا کند. طنز و اضطراب اغلب در کنار هم حضور دارند و فاصله‌ی اتفاق عادی تا موقعیت ناممکن کوتاه است. نوشین جعفری و پژمان طهرانیان انتخاب، گردآوری و ترجمه‌ی داستان‌های این مجموعه را بر عهده داشته‌اند و نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زخم

کتاب زخم نوشته‌ی کیم مونسو، ۲۰ داستان کوتاه را در دو بخش در کنار هم قرار داده است؛ بخش نخست هشت داستان دارد و بخش دوم شامل ۱۲ داستان است. مونسو در توضیح فرایند نوشتن، از شروع‌کردن بدون آگاهی از مقصد داستان سخن گفته است؛ مسیری که ممکن است ادامه پیدا کند یا کنار گذاشته شود. داستان‌ها نیز اغلب از موقعیتی آشنا آغاز می‌شوند اما جزئیاتی کوچک تعادل اولیه را بر هم می‌زند. خانه، محل کار، رستوران و سالن نمایش، مکان‌هایی هستند که شخصیت‌ها تصور می‌کنند قواعدشان را می‌شناسند. رفتار اشیا یا واکنش دیگران، همین اطمینان را متزلزل می‌کند.

طنز این مجموعه همیشه به آسودگی نمی‌انجامد؛ گاهی موقعیتی خنده‌دار، احساس درماندگی یا خطری پنهان را آشکار می‌سازد. راویان نیز لزوماً از معنای کامل تجربه‌ی خود خبر ندارند. فاصله‌ی میان گفته‌های آنان و برداشتی که خواننده می‌تواند داشته باشد، بخشی از تنش داستان‌ها را می‌سازد.

کتاب زخم در داستان‌هایی، مسئله‌ی شناخت خود و جهان را از مسیرهای متفاوت دنبال می‌کند. هویت، حافظه، اختیار و مرز میان تصویر و واقعیت، موضوع بحث‌های جدا از ماجرا نیستند؛ اتفاق‌ها این پرسش‌ها را پیش می‌کشند. شخصیت‌ها گاهی برای توضیح وضعیت خود استدلال می‌آورند اما همان استدلال‌ها گرفتارشان می‌کند. کیم مونسو از تکرار، بزرگ‌شدن تدریجی اختلال‌ها و جابه‌جایی میان تماشاکردن و تجربه‌کردن بهره می‌برد. حضور سینما و نمایش نیز فقط بخشی از پس‌زمینه نیست؛ رابطه‌ی تماشاگر با چیزی که می‌بیند، خودش مسئله‌ی داستان می‌شود.

تفاوت زاویه‌ی دیدها به مجموعه تنوع داده است: گزارش کودکانه‌ی یک روز تعطیل، شرح جزئیات کارهای خانه و تک‌گویی مردی گرفتار میلی هولناک، تجربه‌های یکسانی نمی‌سازند. خواندن مجموعه، توجه به چیزهایی را می‌طلبد که ابتدا فرعی به نظر می‌رسند: یک حرکت تکراری، یک صدای مزاحم یا توضیحی ظاهراً بی‌اهمیت.

خلاصه کتاب زخم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب زخم مسیر واحدی را دنبال نمی‌کند؛ هر داستان از زندگی شخصیتی دیگر آغاز می‌شود. کودکی در «انشا: یکشنبه خود را چگونه گذراندم»، پوشاک، خوراکی‌ها و گردش روز تعطیل را شرح می‌دهد اما اختلاف پدر و مادر از میان همین جزئیات سر برمی‌آورد. پُل در «تامسون، براون، کوربرو، فیلیپس و...» به خانه‌ای دور از شهر می‌رود تا بنویسد، ولی وسایل خانه یکی پس از دیگری وقت و حواسش را می‌گیرند. راوی «هلوی سیب» نیز زنی را در مکان‌های مختلف می‌بیند و به‌تدریج درباره‌ی معنای این برخوردها دچار تردید می‌شود. مردِ داستان «گردون» میان سفرکردن و ماندن به دنبال شکل رضایت‌بخشی از زندگی می‌گردد. این موقعیت‌ها، هر کدام به‌ شکلی، اطمینان شخصیت‌ها به شناخت‌شان از زندگی را زیر سؤال می‌برند؛ عادت، میل یا تصور امنیت می‌تواند آغاز گرفتاری باشد.

چرا باید کتاب زخم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زخم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان‌ها امکان تأمل درباره‌ی اختیار، حافظه و هویت را از خلال اتفاق‌های مشخص فراهم می‌کنند.
• همنشینی طنز و هراس، جنبه‌های ناآرام موقعیت‌های روزمره را آشکار می‌سازد.
• تفاوت راویان، فرصت مقایسه‌ی برداشت شخصیت‌ها با نشانه‌های پنهان در ماجرا را می‌دهد.
• حضور سینما و نمایش، رابطه‌ی تماشاگر و واقعیت را به پرسشی داستانی تبدیل می‌کند.

خواندن کتاب زخم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب زخم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه و طنز تلخ.
• خوانندگانی که از موقعیت‌های نامعمول در محیط‌های آشنا لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به پرسش‌های مربوط به حافظه، هویت و اختیار.
• خوانندگانی که به نقش سینما و تماشا در ادبیات توجه دارند.

درباره کیم مونسو

کیم مونسو (Quim Monzó) (متولد ۱۹۵۲)، نویسنده، روزنامه‌نگار، طنزپرداز و مترجم کاتالان‌زبان اهل اسپانیا است. او در دهه‌ی ۱۹۷۰ کار حرفه‌ای خود را با روزنامه‌نگاری و گزارشگری جنگی در مناطقی چون ویتنام، کامبوج، ایرلند شمالی و شرق آفریقا آغاز کرد. مونسو از اعضای بنیان‌گذار گروه ادبی اوفلیا دراکس بود و به‌ واسطه‌ی نثر موجز، بازیگوشانه و ساختارشکنانه‌اش، از سوی نشریاتی چون نیویورک‌تایمز و ایندیپندنت به‌ عنوان یکی از چیره‌دست‌ترین داستان‌نویسان معاصر با تخیلی سوررئالیستی و از مهم‌ترین چهره‌های زنده‌ی ادبیات کاتالان معرفی شده است.

درونمایه‌ی آثار داستانی مونسو بر تلفیق طنز سیاه، کنایه، ارجاعات گسترده به فرهنگ پاپ و واکاوی روان‌شناختی رفتارهای وسواس‌گونه و حصارهای مدور و خودساخته‌ی انسان معاصر استوار است. از کتاب‌های شاخص او می‌توان به مجموعه‌داستان‌های «چرا این‌جا همه‌چی این‌جوریه؟»، «گوادالاخارا»، «بهترین جهان»، «هزار ابله» و «زخم» اشاره کرد. مونسو افزون بر نگارش داستان، ستون‌نویسی نامدار در مطبوعات بارسلونا است و مجموعه‌گزارش‌های او از وضعیت نیویورک پس از رویداد ۱۱ سپتامبر، بازتاب وسیعی در رسانه‌ها یافت.

مونسو در حوزه‌ی ترجمه نیز سهمی محوری در غنای زبان کاتالان ایفا کرده و شاهکارهایی از نویسندگان انگلیسی‌زبان نظیر جی. دی. سلینجر، ارنست همینگوی، ترومن کاپوتی، ری برادبری و مری شلی را به این زبان برگردانده و جوایز متعددی نظیر جایزه‌ی ملی ادبیات کاتالان، جایزه‌ی شهر بارسلونا و جوایز منتقدان سِرا دور را در کارنامه‌ی خود ثبت کرده است.

بخشی از کتاب زخم

«یکشنبه هوا خیلی آفتابی بود و من با مامان و بابا برای پیاده‌روی بیرون رفتم. مامان لباسی به رنگِ بِژ و ژاکتی به رنگِ ماتِ پوست‌تخم‌مرغی پوشیده بود، و بابا پلیور آبی کبود و شلوار خاکستری و پیراهن سفیدِ یقه‌باز پوشیده بود. من بلوز پشمی یقه‌اسکی به رنگِ آبی پلیورِ بابایم، اما روشن‌تر، و کتِ قهوه‌ای و شلوار قهوه‌ای کمی روشن‌تر از کت و کتانی قرمز پوشیده بودم. مامان کفش ِ روشن پوشیده بود و بابا کفش ِ تیره پوشیده بود. صبح، پیاده راه افتادیم و برای خوردن صبحانه به بالمورال رفتیم. شکلات داغ با خامه هم‌زده و شیرینی خوردیم و من کروسان سفارش دادم. بعد، گل‌ها را تماشا کردیم که قرمز و زرد و سفید و صورتی بودند، و حتی آبی هم بودند، که بابا گفت آبی‌ها را رنگ کرده‌اند، و گیاهانِ سبزرنگ بودند و بنفشه‌ها بودند و پرنده‌های بزرگ و کوچک بودند، و بابا از دکه روزنامه‌فروشی روزنامه خرید. ویترین مغازه‌ها را هم تماشا کردیم، و یک بار که مدت زیادی جلوِ ویترینی با پلیور و بلوزهای پشمی ایستاده بودیم، بابا به مامان گفت بجُنبد. و بعد، روی نیمکت سبزرنگی در پارک نشستیم و آن‌جا پیرزنی بود که موهای سفید و لُپ‌های خیلی قرمز مثل گوجه‌فرنگی داشت که به کبوترها دانه می‌داد و من را یاد مامان‌بزرگ انداخت، و بابا همه این مدت روزنامه می‌خواند و من از او خواستم داستان‌های فکاهی‌اش را به من بدهد و او نصف روزنامه را به من داد و گفت خرابش نکنم.»