کتاب امید

کتاب امید (L'Espoir) نوشته آندره مالرو و ترجمه رضا سیدحسینی، رمانی درباره‌ی جنگ داخلی اسپانیا و انسان‌هایی است که در میانه‌ی نبرد، میان آرمان‌هایشان و ضرورت‌های جنگ گرفتار می‌شوند. روایت میان کارگران مسلح، فرماندهان، خلبانان و داوطلبان جابه‌جا می‌شود و از فاصله‌ی میان شجاعت در آغاز قیام و توانایی سازمان‌دادن به مبارزه می‌گوید؛ فاصله‌ای که هم تصمیم‌های نظامی را تغییر می‌دهد و هم بر روابط انسانی اثر می‌گذارد. این داستان را انتشارات خوارزمی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خریداری و دانلود کنید.

درباره کتاب امید

کتاب امید اثر آندره مالرو، جنگ داخلی اسپانیا را از میان تجربه‌های جمعی و انتخاب‌های شخصی بازسازی می‌کند. نویسنده به یک شخصیت مرکزی محدود نمی‌ماند؛ صحنه‌های نبرد، تماس‌های تلفنی، رفت‌وآمدهای شهری و گفت‌وگوهای فکری، هر کدام بخشی از تصویر جنگ را می‌سازند. فضای رمان از شور همبستگی تا اضطراب ناشی از خبرهای متناقض تغییر می‌کند. خیابان‌ها فقط محل تیراندازی نیستند؛ تقسیم سلاح، بازرسی خودروها و صدای سرودها نیز نشان می‌دهند که زندگی روزمره چگونه به وضعیتی جنگی تبدیل می‌شود.

کتاب امید، آزادی و برادری را در موقعیت‌هایی بررسی می‌کند که حفظ آن‌ها به تصمیم‌های دشوار وابسته است. جمهوری‌خواهان در این روایت گروهی همفکر نیستند؛ آنارشیست‌ها، کمونیست‌ها، سوسیالیست‌ها و نیروهای وفادار به دولت، گذشته‌ها و باورهای متفاوتی دارند. سرهنگ خیمنس، کاتولیکی مؤمن، در کنار کسانی می‌جنگد که نگرش مذهبی او را ندارند. مانوئل نیز با مسئولیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که رابطه‌ی میان عاطفه و انجام وظیفه را به پرسش می‌کشند. 

آندره مالرو از این تفاوت‌ها برای نشان‌دادن دشواری همکاری استفاده می‌کند، نه‌صرفاً برای معرفی گروه‌های سیاسی. روایت گاهی با سرعت یک درگیری پیش می‌رود و گاهی در گفت‌وگویی درباره‌ی ارزش‌های انسانی درنگ می‌کند. خواندن این رمان مستلزم دنبال‌کردن موقعیت شخصیت‌ها و توجه به پرسش‌هایی است که کنش‌هایشان پیش می‌کشند: چه چیزی یک جمع را کنار هم نگه می‌دارد و پیروزی چه بهایی از انسان می‌خواهد؟

خلاصه داستان امید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مادرید در شبی پرالتهاب آماده‌ی مقابله با شورش نظامیان می‌شود. دولت توزیع اسلحه میان مردم را آغاز می‌کند و راموس، دبیر سندیکای کارکنان راه‌آهن، همراه مانوئل از مرکز تلفن ایستگاه شمال، وضعیت شهرها را پیگیری می‌کند. پاسخ‌ها از اطمینان تا تهدید تغییر می‌کنند و تشخیص خبر درست دشوار می‌شود. سپس مانوئل و راموس حمل دینامیت را برعهده می‌گیرند؛ کاری که خودرو و عادت‌های معمول زندگی را ناگهان به بخشی از نبرد تبدیل می‌کند. در بارسلونا، نجاشی و پوئیگ همراه گروه‌هایی از کارگران در برابر نظامیان می‌ایستند. کمبود سلاح و تلفات حمله‌ها مسئله‌ای فراتر از جسارت را پیش می‌کشد: مبارزان باید میان شور قیام و ضرورت هماهنگی پیوند برقرار کنند. 

کتاب امید از دل این موقعیت‌ها، شکل‌گیری همکاری میان کسانی را دنبال می‌کند که پیش‌تر رقیب یا دشمن یکدیگر بوده‌اند.

چرا باید کتاب امید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امید را می‌توان در چند ویژگی مشخص دید:

• این کتاب جنگ را به سرگذشت یک قهرمان محدود نمی‌کند. حضور کارگران، فرماندهان و داوطلبان، تجربه‌های متفاوت از یک درگیری مشترک را پیش چشم خواننده می‌گذارد.
• روایت، تفاوت میان شجاعت و توانایی اداره‌ی نبرد را نشان می‌دهد. صحنه‌های حمله و تصمیم‌گیری روشن می‌کنند که فداکاری به‌تنهایی جای هماهنگی و شناخت موقعیت را نمی‌گیرد.
• شخصیت‌ها مسئله‌ی همکاری میان باورهای ناسازگار را پیش می‌کشند. خواننده می‌تواند رابطه‌ی وفاداری سیاسی، اعتقاد مذهبی و مسئولیت مشترک را در رفتار آن‌ها دنبال کند.
• گفت‌وگوهای فکری فرصتی برای تأمل درباره‌ی تعهد و ارزش‌های انسانی فراهم می‌کنند. این پرسش‌ها از موقعیت شخصیت‌ها برمی‌آیند و از تجربه‌ی خطر و انتخاب جدا نیستند.

خواندن کتاب امید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب امید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های جنگی و سیاسی که می‌خواهند تجربه‌ی جمعی مبارزه را از نگاه چند شخصیت دنبال کنند.
• خوانندگانی که به جنگ داخلی اسپانیا علاقه دارند و می‌خواهند پیوند میان زمینه‌ی تاریخی و انتخاب‌های انسانی را ببینند.
• کسانی که به رابطه‌ی میان آرمان، خشونت و مسئولیت اخلاقی می‌اندیشند.
• علاقه‌مندان به داستان‌هایی که همکاری میان آدم‌هایی با باورهای متفاوت را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که به گفت‌وگوهای فکری فشرده علاقه دارند و برای تأمل در بحث‌های میان شخصیت‌ها وقت می‌گذارند.

درباره آندره مالرو

آندره مالرو (André Malraux) (۱۹۰۱-۱۹۷۶)، رمان‌نویس، نظریه‌پرداز هنر و سیاستمدار فرانسوی بود. زیست پرفرازونشیب او آمیزه‌ای کم‌نظیر از آفرینش ادبی، نبرد میدانی و مدیریت سیاسی به شمار می‌رفت؛ او در دوران جنگ داخلی اسپانیا در مقام خلبان در جبهه‌ی جمهوری‌خواهان جنگید و در جریان جنگ جهانی دوم، پس از اسارت و فرار، به صفوف مقاومت فرانسه پیوست و با وجود دستگیری توسط گشتاپو، تا پیروزی متفقین به مبارزه ادامه داد. پس از جنگ، وی به ژنرال شارل دوگل نزدیک شد و در دو مقطع، ابتدا در جایگاه وزیر اطلاع‌رسانی و سپس بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۹ به‌ عنوان نخستین وزیر امور فرهنگی فرانسه خدمت کرد؛ سمتی که طی آن با بنیان‌گذاری «خانه‌های فرهنگ» در سراسر کشور، نقشی تاریخی در دموکراتیزه کردن دسترسی به هنر ایفا نمود.

او علاوه‌بر داستان‌های متأثر از قیام‌های انقلابی آسیا (مانند «سرنوشت بشر»)، در مقام منتقد و پژوهشگر هنر آثاری پدید آورد که برجسته‌ترینِ آن‌ها، پروژه‌ی سه‌جلدی «موزه‌ی خیالی» و پژوهش‌های چندجلدی درباره‌ی پیکرتراشی جهان بود؛ ایده‌ای نوآورانه که مرزهای فیزیکی موزه‌ها را فرو ریخت و هنر ملل را در بستر عکس و کتاب در دسترس همگان قرار داد. مالرو همچنین شیفته‌ی تمدن‌های کهن شرقی بود و در پی سفرهایش، دلبستگی عمیقی به فرهنگ و معماری کهن ایران، به‌ویژه شهر اصفهان، نشان داد.

درباره رضا سیدحسینی

رضا سیدحسینی (۱۳۸۸-۱۳۰۵)، مترجم، پژوهشگر ادبی و ویراستار بود. او در اردبیل در خانواده‌ای اهل فرهنگ چشم به جهان گشود و پس از پایان تحصیلات در مدرسه‌ی پست و تلگراف تهران، دوره‌های تکمیلی را در پاریس و دانشگاه کالیفرنیای جنوبی گذراند. سیدحسینی در بازگشت به کشور، علاوه‌بر فعالیت در اداره‌ی مخابرات و سازمان رادیو و تلویزیون، سردبیری دوره‌ای مجله‌ی ادبی سخن را بر عهده داشت و در آموزشکده‌ی تئاتر به تدریس مبانی نقد، فلسفه‌ی هنر و ادبیات پرداخت. او در سال ۱۳۸۰ به‌ عنوان چهره‌ی ماندگار ایران برگزیده شد و در سال ۲۰۰۰ نشان نخل آکادمیک دولت فرانسه را دریافت کرد.

بزرگ‌ترین دستاورد پژوهشی و آموزشی سیدحسینی، تألیف کتاب «مکتب‌های ادبی» در دو مجلد است که دهه‌ها منبع بنیادین دانشگاهی در شناخت جریان‌ها و مکاتب ادبی جهان برای پژوهشگران ایرانی به شمار می‌رود؛ او همچنین سرپرستی و مدیریت تدوین مجموعه‌ی مرجع و چندجلدی «فرهنگ آثار» را بر عهده داشت. در قلمرو ترجمه، سیدحسینی آثاری از آلبر کامو («طاعون»)، آندره مالرو («امید» و «ضدخاطرات»)، آندره ژید، مارگریت دوراس، ماکسیم گورکی، جک لندن و آثار نویسندگان معاصر ترکیه نظیر یاشار کمال و ناظم حکمت را به فارسی برگردانده است.

اقتباس‌ها از کتاب امید

آندرو مالرو در سال ۱۹۳۸ این رمان را مورد اقتباس قرار داد و فیلمی با عنوان «Espoir: Sierra de Teruel» بر اساس آن ساخت. فیلم بلافاصله زیر فشار طرفداران ژنرال فرانکو قرار گرفت تا سانسور شود و به همین خاطر تنها دو بار در سینماهای پاریس پخش شد. در جنگ جهانی دوم نیز بیشتر نسخه‌های آن از بین رفت. تنها نسخه‌ی باقی‌مانده در سال ۱۹۴۵ پیدا شد و کمی بعد در فرانسه اکران شد. اما اکران فیلم در اسپانیا تا زمان مرگ ژنرال فرانکو ممنوع بود.

بخشی از کتاب امید

«سر‌و‌صدای کامیون‌هایی که بار تفنگ داشتند مادرید را که در شب تابستانی ملتهب بود می‌آکند. از چند روز پیش، سازمان‌های کارگری دربارهٔ قریب‌الوقوع‌بودن قیام فاشیست‌ها و نفوذ عوامل آن‌ها در پادگان‌ها و نقل‌وانتقال مهمات هشدار می‌دادند. اکنون مراکش اشغال شده بود. ساعت یک بعد از نیمه‌شب، دولت سرانجام تصمیم گرفته بود که میان مردم اسلحه پخش کند؛ در ساعت سه، هرکس که کارت سندیکا داشت می‌توانست سلاح بگیرد. داشت دیر می‌شد: گزارش‌های تلفنی شهرستان‌ها که از نیمه‌شب تا ساعت دو خوش‌بینانه بود، رفته‌رفته دیگر چنین نبود.

مرکز تلفن "ایستگاه راه‌آهن شمال" به ایستگاه‌های شهرستان‌ها، یکی پس از دیگری، زنگ می‌زد. راموس، دبیر سندیکای کارکنان راه‌آهن، به همراه مانوئل که امشب مأمور همکاری با او شده بود، کارها را اداره می‌کرد. به استثنای ناوارا که ارتباطش قطع بود، از هر شهری یا جواب می‌شنیدند که "دولت بر اوضاع مسلط است" یا "سازمان‌های کارگری شهر را اداره می‌کنند و منتظر دستورهای دولت‌اند". اما مکالمه‌ها رفته‌رفته تغییر می‌کرد:

_ الو، "اوئسکا‌"؟

_ شما که هستید؟

_ کمیتهٔ کارگری مادرید.

_ چیزی از عمرتان نمانده، کثافت‌ها! آریبا اسپانیا‌!»