کتاب پس از هنر

کتاب پس از هنر (After Art) نوشته دیوید جازلیت و ترجمه فریدا فرنودفر، اثری نظری است که به دگرگونی بنیادین جایگاه تصویر و اثر هنری در عصر تسلط شبکه‌های دیجیتال و جهانی‌شدن می‌پردازد و سازوکارهای قدرت تصویر را در جهان معاصر واکاوی می‌کند. نویسنده به‌ جای بررسی نیت خالق یا تحلیل تک‌اثر مجزا، بر سرنوشت تصویر پس از ورود به مدارهای ارتباطی تمرکز دارد. این پژوهش را نشر گیلگمش منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پس از هنر

کتاب پس از هنر بر پایه‌ی سلسله‌درسگفتارهای دیوید جازلیت با عنوان «وضعیت‌های فرم» در دانشگاه نیویورک شکل گرفته است. این اثر با بهره‌گیری از مفاهیم حوزه‌های اقتصاد، فناوری اطلاعات و نظریه‌ی رسانه، در صدد بازتعریف نقد و تاریخ هنر در دوران پس از انفجار تصاویر دیجیتال برمی‌آید. نویسنده با مرزبندی میان پیشوند «after» و «post»، استدلال می‌کند که دوران تک‌اثر منزوی و دارای هاله‌ی اصالت به سر آمده است و هنر امروز نه بر مبنای کیفیات ذاتی شی، بلکه بر اساس گستره‌ی شبکه‌ی ارتباطی و پیوندهایش شناخته می‌شود.

کتاب پس از هنر پیوند هنر با سازوکارهای سرمایه‌داری، ظهور مفاهیمی همچون «تصویر به‌ مثابه‌ی ارز» و مناقشات بنیادین میان جریان نئولیبرال و گرایش‌های بومی‌گرا بر سر استرداد اموال فرهنگی را ارزیابی کرده است. دیوید جازلیت با کاوش در آثار هنرمندان و معمارانی چون شری لوین، متیو بارنی، پی‌یر ویگ، ریکریت تیراوانیجا و رم کولهاس نشان می‌دهد که چگونه مفهوم «فرمت» جایگزین «رسانه» شده است. او با ارائه‌ی پیشنهادهایی نظیر دیپلماسی تصویر، تلاش می‌کند امکانات رهایی‌بخش این گردش شتابان را در برابر احتکار موزه‌های غربی به تصویر بکشد.

خلاصه کتاب پس از هنر

کتاب پس از هنر با گذر از تلقی سنتی هنر که متکی بر اصالت، یکتایی و هاله‌ی مکانی اثر بود، قدرت هنر معاصر را در گرو قابلیت اشباع، تکثیر و بازپیکربندی در شبکه‌ها می‌داند. در این دیدگاه، اثر هنری نه شیئی منزوی، بلکه فرمی سیال است که مانند ارزی بین‌المللی میان فرهنگ‌ها و نظام‌های ارزشی گوناگون دست‌به‌دست می‌شود. 

این کتاب ضمن نقد انباشت سرمایه و انحصارطلبی موزه‌های غربی، ایده‌ی دموکراتیک‌سازی گردش تصویر را از طریق دیپلماسی فرهنگی مطرح کرده و راهبردهای بازتولید، مستندسازی و ساماندهی داده‌ها را به‌ جای ابداع صوری پیش می‌نهد.

چرا باید کتاب پس از هنر را بخوانیم؟

• این کتاب چارچوبی نظری برای درک دگرگونی‌های هنر در عصر شبکه‌های دیجیتال و جهانی‌شدن ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب پس از هنر می‌تواند نسبت میان اقتصاد سیاسی، نهاد موزه و گردش جهانی تصاویر را دقیق‌تر دریابد.
• این کتاب به خواننده کمک می‌کند با مفهوم کاربردی فرمت به‌ جای رسانه‌های سنتی در تحلیل آثار معاصر آشنا شود.
• این اثر بستری برای بازاندیشی در مفاهیم کلاسیک تاریخ هنر نظیر هاله‌ی والتر بنیامین و اصالت اثر فراهم می‌سازد.

خواندن کتاب پس از هنر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پس از هنر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های تاریخ هنر، فلسفه‌ی هنر و مطالعات رسانه مناسب است.
• این کتاب به معماران و طراحانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فرم‌های نوظهور و نظریه‌های فضایی معاصر را دارند.
• این اثر برای منتقدانی مناسب است که رویکردهای تحلیلی فراتر از نشانه‌شناسی کلاسیک را دنبال می‌کنند.
• خواندن این کتاب به علاقه‌مندان اقتصاد سیاسی فرهنگ و مباحث استرداد میراث تاریخی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب پس از هنر

«هیچ‌گاه با این حجم از تکثیر تصاویر و سرعت گردش آن‌ها روبه‌رو نبوده‌ایم.‌ با این وصف انتظار می‌رفت که تصاویر رایگان باشند، اما آن‌ها کماکان پولی‌اند. مجموعه‌دار امریکایی دونالد روبل در مصاحبه‌اش با نیویورک تایمز دربارهٔ رونق دوبارهٔ آرت بازل ۲۰۱۰ (از معتبرترین نمایشگاه‌های هنر مدرن و معاصر جهان) بی‌آن‌که اندکی طنز و کنایه در کلامش باشد اعلام کرد: "حال مردم به‌تدریج به این موضوع پی می‌برند که هنر یک ارز بین‌المللی است." (موزه‌های جدیدی که معماران مطرح جهان نظیر فرانک گری، رنزو پیانو، ژاک هرتسوگ و پی‌یر دُ مُرُن برای کلان‌شهرهای سرتاسر جهان طراحی کرده‌اند در نقش بانک‌های مرکزی دنیای هنر عمل می‌کنند.) در دوران ناپایداری اقتصادی ــ که از بحران‌های مالی سال ۲۰۰۸ در سراسر جهان آغاز شد ــ مردم هنر را به مثابهٔ یک ارز بین‌المللی می‌بینند. هنر به یک پوششِ ریسک مبادله‌پذیر تبدیل شده است. ارزش هنر (دست‌کم ارزش هنرهایی که در نمایشگاه‌هایی نظیر آرت بازل، در خانه‌های حراج معتبر و در گالری‌های بلوچیپ در سراسر دنیا به فروش می‌رسند) باید به همان راحتی از مرزها عبور کند که دلار، یورو، یِن و رنمینبی. بنا به تعریف، ارز چیزی است که آزادانه و بدون مانع در گردش باشد (اما نه بدون قیمت). ارز ابزاری ابداعی است برای انتقالِ آسان و کارآمدِ ارزش که البته درحال‌حاضر به لطف کامپیوترها این انتقال تقریباً به‌آنی امکان‌پذیر شده است. حتی مادیت ناچیز اسکناس نیز عملاً منسوخ شده و تنها برای بخش کوچکی از تراکنش‌ها ضروری است. ارزها نرخ‌های تبدیل جهانی‌اند. آن‌ها می‌توانند ارزش دارایی‌های اقتصادی از هر نوعش، اعم از کالا یا خدمات، را تعیین کنند. اما در سال‌های دههٔ ۱۹۹۰ با نوع دومی از نرخ‌های تبدیل جهانی مواجه می‌شویم: فناوری‌های دیجیتالی که می‌توانند هر اثر صوتی، تصویری یا متنی را به دنباله‌های عددی، یعنی به کد، تبدیل کنند. هنر و معماریِ معاصر ما از تلاقی این دو نرخ تبدیل جهانی پدید می‌آیند: یکی ارزش را تعیین می‌کند و دیگری فرم‌ها را. اما چگونه می‌توان زیبایی‌شناسیِ یک ارز مانند هنر را توصیف کرد؟»