کتاب اورتورهای سینمایی

کتاب اورتورهای سینمایی (چگونه صحنه‌های افتتاحیهٔ فیلم‌ها را بخوانیم) نوشته آنت اینسدورف و ترجمه مازیار اسلامی و حسام نصیری است؛ اثری که نشر گیلگمش آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از لحظه‌های تعیین‌کننده در تماشای فیلم می‌پردازد: چند دقیقه‌ی آغازین که لحن، زاویه‌دید، ریتم و حتی شیوه‌ی فهم جهان فیلم را شکل می‌دهند. نویسنده با تکیه‌بر نمونه‌های متنوع از سینمای جهان نشان می‌دهد افتتاحیه فقط شروع داستان نیست، بلکه نوعی قرارداد میان فیلم و تماشاگر است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اورتورهای سینمایی

کتاب اورتورهای سینمایی نوشته آنت اینسدورف به این پرسش می‌پردازد که صحنه‌های آغازین فیلم‌ها چگونه معنا می‌سازند و چرا این چند دقیقه‌ی نخست تا این اندازه در تجربه‌ی تماشا اثرگذارند. نویسنده افتتاحیه را صرفاً مقدمه‌ای برای ورود به داستان نمی‌بیند، بلکه آن را فضایی می‌داند که در آن جهان فیلم، قواعد ادراک، نسبت تماشاگر با تصویر و حتی افق تفسیر اثر شکل می‌گیرد. متن از دل درس‌گفتارها و تجربه‌ی آموزشی نویسنده بیرون آمده و همین موضوع باعث شده تحلیل‌ها هم دقیق باشند و هم به گفت‌وگو درباره‌ی فیلم نزدیک بمانند.
کتاب اورتورهای سینمایی در فصل‌های مختلف، چند مسیر برای خواندن آغاز فیلم‌ها پیشنهاد می‌کند؛ از قاب‌بندی و حرکت دوربین گرفته تا نقش موسیقی، عنوان‌بندی، برداشت بلند، فلش‌بک، اقتباس ادبی و بازی با زاویه‌دید. نویسنده برای پیش‌برد بحث، سراغ فیلم‌های بسیار شناخته‌شده و آثار کم‌تر دیده‌شده می‌رود و از کنار هم گذاشتن آن‌ها استفاده می‌کند تا نشان دهد یک افتتاحیه چگونه می‌تواند هم لحن فیلم را بسازد و هم نشانه‌هایی از مضمون، اخلاق، سیاست و ساختار روایی را از همان ابتدا پیش چشم بگذارد. در این مسیر، نمونه‌هایی از فیلم‌سازانی چون برتولوچی، کافمن، ولز، آلتمن، پولانسکی، آلمودوار و دیگران بررسی می‌شود.
کتاب اورتورهای سینمایی حال‌وهوایی تحلیلی دارد، اما تمرکزش فقط بر اصطلاحات تخصصی نیست. نویسنده بارها نشان می‌دهد که دیدن دقیق، شنیدن دقیق و توجه به جزئیات بصری و صوتی چگونه می‌تواند برداشت تماشاگر از یک فیلم را عوض کند. یکی از نکته‌های مهم این کتاب این است که افتتاحیه را می‌توان به‌منزله‌ی کد فشرده‌ی کل فیلم دید؛ جایی که موتیف‌ها، تنش‌ها و مسیرهای معنایی بعدی به‌صورت فشرده حاضر می‌شوند. به‌همین دلیل، متن فقط درباره‌ی شروع فیلم‌ها نیست، بلکه درباره‌ی خود عمل تماشا و شیوه‌ی خواندن سینما هم هست.

خلاصه کتاب اورتورهای سینمایی

کتاب اورتورهای سینمایی توضیح می‌دهد که صحنه‌ی افتتاحیه در فیلم فقط یک شروع ساده نیست، بلکه بخشی است که از همان ابتدا نوع نگاه، جنس جهان فیلم، جایگاه تماشاگر و مسیر دریافت معنا را تعیین می‌کند. آنت اینسدورف با بررسی نمونه‌های گوناگون از سینمای جهان نشان می‌دهد که قاب، نور، موسیقی، عنوان‌بندی، حرکت دوربین و حتی نحوه‌ی ورود اطلاعات به روایت، هرکدام در چند دقیقه‌ی نخست نقشی تعیین‌کننده دارند. متن کتاب از خلال فصل‌های مختلف، راه‌هایی برای خواندن این نشانه‌ها پیش می‌گذارد و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از دل یک افتتاحیه، به مضمون‌ها و ساختار کلی فیلم رسید.

چرا باید کتاب اورتورهای سینمایی را بخوانیم؟

دلایل خواندن اورتورهای سینمایی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد صحنه‌ی آغازین فیلم چگونه لحن، زاویه‌دید و افق معنایی اثر را می‌سازد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند به جزئیات قاب، صدا، نور و عنوان‌بندی با دقت بیش‌تری توجه کند.
• این اثر برای فهم رابطه‌ی میان فرم سینمایی و روایت، مثال‌های متنوع و مشخصی ارائه می‌دهد.
• کتاب کمک می‌کند تماشای فیلم از سطح دنبال‌کردن داستان فراتر برود و به خوانش دقیق تصویر برسد.
• حضور فیلم‌های مشهور و کم‌تر دیده‌شده در کنار هم، دامنه‌ی مقایسه و کشف را گسترده‌تر می‌کند.
• بحث‌های کتاب فقط به روایت محدود نمی‌ماند و به نقش موسیقی، اقتباس و ادراک تماشاگر هم می‌رسد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن اورتورهای سینمایی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینما که می‌خواهند فیلم‌ها را فراتر از داستان و از زاویه‌ی فرم هم بررسی کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران سینما که به تحلیل سکانس، روایت و سبک فیلم علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش افتتاحیه را در شکل‌دادن به تجربه‌ی تماشا بهتر بفهمند.
• کسانی که به اقتباس ادبی و نسبت میان متن و تصویر کنجکاوند.
• مخاطبانی که از مقایسه‌ی فیلم‌های مختلف و خواندن نمونه‌های تحلیلی لذت می‌برند.

بخشی از کتاب اورتورهای سینمایی

«اولین برداشت‌ها مهم‌اند. یک سکانس افتتاحیهٔ قوی باعث می‌شود تماشاگر به فیلم‌ساز اعتماد کند. تجربهٔ من در تماشای فیلم ــ و همچنین تدریس تاریخ و نقد سینما ــ نشان می‌دهد که یک فیلم در همان دقایق اولیه کلیدهایی را برای باز کردن قفل بقیهٔ فیلم ارائه می‌دهد. کارگردانانِ بااستعداد می‌دانند چگونه اولین نماها را به‌ گونه‌ای لایه‌بندی کنند که زمینه‌ساز دغدغه‌های مضمونی و رویکرد سبکی آن‌ها شود. گاهی اوقات، سکانس افتتاحیه عمداً‌گمراه‌کننده است و مخاطب را به مشارکت فعال در فیلم دعوت می‌کند تا نسبت به تصاویری که در صحنه‌های بعدی گسترش می‌یابد هوشیار باشد.
این کتاب در ابتدا مجموعه‌ای از سخنرانی‌هایی بود که پیش‌تر در دانشگاه کلمبیا ارائه داده بودم. در نوامبر ۲۰۱۴، سه سخنرانی در یادبود لئونارد هاستینگ شاف با عناوین افتتاحیه به مثابهٔ مقدمه، افتتاحیه به مثابهٔ گمراه‌ کردن و افتتاحیه به مثابهٔ کنش ارائه کردم که شامل تعداد زیادی کلیپ فیلم بود. بازآفرینی سخنرانی‌ها به صورت کتاب به معنای یافتن ساختاری جدید و منسجم‌تر بود که منجر به شکل‌گیری این هشت رویکرد متمایز به شروع یک فیلم سینمایی شد.»