کتاب رایش سوم رویاها

کتاب رایش سوم رویاها (The Third Reich of Dreams: The Nightmares of a Nation 1933-1939) نوشته شارلوت برت و ترجمه سیما گودرزی است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از رؤیاهایی است که در سال‌های نخست سلطه‌ی نازی‌ها از مردم آلمان گردآوری شده‌اند؛ رؤیاهایی که ترس، تحقیر، مراقبت دائمی و فرسایش زندگی خصوصی را از زاویه‌ای کم‌سابقه به تصویر می‌کشند. آنچه در این کتاب اهمیت دارد مسیری است که سیاست از طریق آن به ذهن، زبان و حتی خواب‌های مردم راه می‌یابد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رایش سوم رویاها اثر شارلوت برت

کتاب رایش سوم رویاها (کابوس‌های یک ملت ۱۹۳۹-۱۹۳۳)، نوشته‌ی شارلوت برت، بر پایه‌ی مجموعه‌ای از خواب‌ها و کابوس‌ها شکل گرفته است که نویسنده بین سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۹ به‌صورت مخفیانه از هم‌وطنانش جمع‌آوری کرده است. برت که روزنامه‌نگاری یهودی بود، این خواب‌ها را نشانه‌هایی از نفوذ یک حکومت تمامیت‌خواه در ذهن مردم می‌دید. این اثر بر ترس پنهان، تحقیر عمومی، بی‌اعتمادی، مراقبت دائمی و ازبین‌رفتن مرز میان زندگی خصوصی و قدرت سیاسی استوار است. خواب‌ها از موقعیت‌های روزمره شکل می‌گیرند؛ از کارخانه، خانه، مطب و اداره گرفته تا خیابان، اپرا و کلاس درس.

شارلوت برت در ۱۱ فصل‌، خواب‌ها را در کنار هم قرار داده و از خلال آن‌ها الگوهایی تکرارشونده را نشان داده است؛ الگوهایی مانند ممنوع‌شدن حرف‌زدن، شنیده‌شدن صداها، تبدیل‌شدن اشیای خانگی به ابزار مراقبت، احساس گناه بی‌دلیل، میل به پنهان‌شدن و حتی آرزوی تأییدشدن از سوی همان قدرتی که فرد از آن بیزار است. کتاب رایش سوم رویاها به ثبت خواب‌ها بسنده نمی‌کند و می‌کوشد تا سازوکار روانی یک جامعه‌ی تحت فشار را نیز آشکار کند.

کتاب رایش سوم رویاها از این جهت اهمیت دارد که به‌جای روایت مستقیم رخدادهای سیاسی، تأثیر آنها را در لایه‌ای ثبت می‌کند که معمولاً پنهان است. آدم‌ها خواب می‌بینند که دیوارهای خانه ناپدید شده‌اند، اشیا علیه آنها شهادت می‌دهند، زبان از کار افتاده یا حتی خواب‌دیدن ممنوع شده است. این تصویرها نشان می‌دهند که ترس فقط در خیابان و اداره حضور ندارد، بلکه به درون ذهن نیز راه پیدا می‌کند. این کتاب تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن اطاعت، سکوت، شرم و اضطراب به‌تدریج به بخشی از زندگی روزمره تبدیل می‌شوند.

خلاصه کتاب رایش سوم رویاها

کتاب رایش سوم رویاها مجموعه‌ای از خواب‌های مردان و زنانی است که در سال‌های سلطه‌ی نازی‌ها زندگی می‌کردند و تجربه‌ی روزمره‌ی خود از فشار سیاسی را در خواب بازمی‌ساختند. این خواب‌ها موضوع‌هایی مانند تحقیر در محیط کار، ازبین‌رفتن حریم خصوصی، ترس از شنود، ممنوعیت سخن‌گفتن و احساس گناه بی‌دلیل را در بر می‌گیرند. شارلوت برت این روایت‌ها را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد تا نشان دهد حکومت تمامیت‌خواه هم رفتار بیرونی مردم را تغییر می‌دهد، هم به تخیل، زبان، حافظه و احساس آن‌ها نفوذ می‌کند. این اثر تصویری فشرده و تکان‌دهنده از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که حتی خواب‌هایش زیر فشار قدرت هستند.

چرا باید کتاب رایش سوم رویاها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رایش سوم رویاها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که چگونه فشار سیاسی از سطح قانون و خیابان به ذهن و خواب مردم منتقل می‌شود.
• خواننده با نمونه‌هایی عینی از ترس، خودسانسوری، تحقیر و فرسایش زندگی خصوصی روبه‌رو می‌شود.
• این اثر کمک می‌کند تا الگوهای تکرارشونده‌ی رفتار و احساس در جامعه‌ی تحت سلطه بهتر دیده شوند.
• خواب‌های گردآوری‌شده تصویری از تجربه‌ی روزمره‌ی مردم عادی ارائه می‌دهند.
• این کتاب برای فهم پیوند میان روان، قدرت، تبلیغات و اطاعت جمعی مفید است.

خواندن کتاب رایش سوم رویاها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رایش سوم رویاها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ آلمان و تجربه‌ی زیسته‌ی مردم در دوران سلطه‌ی نازی‌ها.
• خوانندگانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان ترس سیاسی و زندگی روزمره را درک کنند.
• کسانی که به موضوع خواب، ناخودآگاه و بازتاب فشار اجتماعی در ذهن انسان علاقه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌هایی درباره‌ی حکومت‌های تمامیت‌خواه و سازوکار اطاعت جمعی استقبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به پیوند روان‌شناسی، جامعه و سیاست علاقه دارند.

درباره شارلوت برت

شارلوت برت، با نام اصلی شارلوت آرون، در ۷ دسامبر ۱۹۰۷ در فورست آلمان به دنیا آمد و در ۱۵ مه ۱۹۸۶ در نیویورک درگذشت. او روزنامه‌نگار و نویسنده‌ای آلمانی بود که فعالیت حرفه‌ای خود را با همکاری با روزنامه‌ها و مجله‌ها آغاز کرد. برت در خانواده‌ای یهودی در برلین بزرگ شد و مدتی عضو حزب کمونیست آلمان بود، اما در پی استالینی‌شدن حزب، از آن کناره گرفت. پس از به‌قدرت‌رسیدن نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، از فعالیت روزنامه‌نگاری منع شد و در سال ۱۹۳۹ به همراه همسرش، مارتین برت، آلمان را ترک کرد و به نیویورک رفت. آن‌ها در سال‌های نخست تبعید با مشکلات مالی روبه‌رو بودند و برت برای تأمین هزینه‌های زندگی مدتی به‌عنوان آرایشگر کار می‌کرد.

پس از جنگ جهانی دوم، برت همکاری خود را با رسانه‌های آلمانی از سر گرفت و در کنار روزنامه‌نگاری، برای رادیو نیز برنامه تهیه کرد. او همچنین پنج مقاله‌ی سیاسی از هانا آرنت را ترجمه کرد و مدتی با او دوستی داشت. مهم‌ترین اثر برت، رایش سوم رویاها، در سال ۱۹۶۶ منتشر شد. این اثر با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد و به چند زبان ترجمه و بارها تجدید چاپ شد. برت در ادامه زندگی‌نامه‌ی پاول لوی و مجموعه‌ای از نامه‌های رزا لوکزامبورگ را نیز منتشر کرد و تا سال‌های پایانی عمر به روزنامه‌نگاری، ترجمه و نقد تئاتر پرداخت. او در سال ۱۹۸۶ در نیویورک درگذشت.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

منتقدان و نشریات مختلفْ رایش سوم رویاها را اثری منحصربه‌فرد درباره‌ی تأثیر حکومت تمامیت‌خواه بر ذهن و زندگی خصوصی انسان‌ها دانسته‌اند. زیدی اسمیت در نیویورک ریویو آو بوکس بر نقش کتاب در نشان‌دادن تأثیر تبلیغات و کنترل افکار تأکید کرده و وال‌استریت ژورنال آن را ترکیبی از تاریخ شفاهی رؤیاها، تمثیل‌های کافکایی و تصویری از درونی‌شدن استبداد دانسته است. واشنگتن پست نیز توجه کتاب به نفوذ حکومت تمامیت‌خواه بر دنیای رؤیا و ناخودآگاه را برجسته کرده و فورورد ریویوز آن را پنجره‌ای کم‌نظیر به تجربه‌ی زندگی زیر سلطه‌ی نازی‌ها توصیف کرده است.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

نشر دمان نیز با عنوان «رایش سوم خواب‌ها» و با ترجمه‌ی مهدی اسفندیاری این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب رایش سوم رویاها

«با پیشرفت تحقیق، معلوم شد نه فقط خود پروپاگاندا، که ابزار آن نیز دقیقاً همان تأثیر عمیقی را داشت که انتظار می‌رفت. بلندگوها، بنرها، پوسترها و در واقع تمام رسانه‌هایی که حق انحصاری اطلاعات نازی می‌توانست آن‌ها را به کار گیرد، نه تنها قصد داشتند به‌عنوان یکی از عوامل مجدداً ظاهر شوند، (همان‌طور که در خواب‌های متنوع بسیاری خواهیم دید) بلکه به‌عنوان درونمایۀ اصلی با چنین فراوانی و همسانی‌ای ظاهر می‌شوند که جداگانه بررسی نخواهند شد. به‌هرحال به این دو مثال توجه کنید: مردی که اتفاقاً نسبت به سروصدا خیلی حساس بود خواب می‌بیند که رادیوی او بارها جار می‌زند «به نام پیشوا، به نام پیشوا ....» این خواب قاعدتاً بعد از سخنرانی هیتلر اتفاق افتاد که می‌بایست این سخنرانی از بلندگوهای همه‌جا پرطنین شنیده می‌شد ـ در خانه‌ها، اداره‌ها، رستوران‌ها و در هر گوشۀ خیابان. و دختری خواب دید که شعار «مصلحت عمومی، بر مصلحت شخصی مقدم است» را بارها چاپ شده روی بنری در اهتزاز دیده است که با ساده‌ترین کلمات نشان می‌دهد که تکرار محض شعارها چه تأثیر روانی عمیقی می‌تواند داشته باشد.»