کتاب رایش سوم رویاها

کتاب رایش سوم رویاها نوشته شارلوت برت است و سیما گودرزی آن را ترجمه کرده است. بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه این کتاب را منتشر کرده است. این اثر مجموعه‌ای از رؤیاهایی است که در سال‌های آغازین سلطه‌ی نازی‌ها از مردم آلمان گردآوری شده‌اند؛ رؤیاهایی که ترس، تحقیر، مراقبت دائمی و فرسایش زندگی خصوصی را از زاویه‌ای کم‌سابقه نشان می‌دهند. آنچه در این کتاب برجسته می‌شود فقط خواب‌ها نیست، بلکه راهی است که سیاست به ذهن و زبان و حتی شب‌های مردم نفوذ می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رایش سوم رویاها

کتاب رایش سوم رویاها نوشته شارلوت برت بر پایه‌ی مجموعه‌ای از خواب‌ها و کابوس‌هایی شکل گرفته که او از ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۹ به‌صورت مخفیانه از هموطنانش جمع‌آوری کرده است. برت که خود روزنامه‌نگاری یهودی بود، این خواب‌ها را نه به‌عنوان یادداشت‌هایی عجیب و شخصی، بلکه به‌عنوان نشانه‌هایی از نفوذ یک حکومت تمامیت‌خواه در ذهن مردم ثبت کرده است. از همان صفحات آغازین، فضای اثر بر ترس پنهان، تحقیر عمومی، بی‌اعتمادی، مراقبت دائمی و ازبین‌رفتن مرز میان زندگی خصوصی و قدرت سیاسی استوار می‌شود. خواب‌ها از دل موقعیت‌های روزمره بیرون می‌آیند؛ از کارخانه و خانه و مطب و اداره تا خیابان و اپرا و کلاس درس.
کتاب رایش سوم رویاها فقط مجموعه‌ای از روایت‌های کوتاه خواب نیست. نویسنده خواب‌ها را در فصل‌هایی موضوعی کنار هم چیده و از خلال آن‌ها الگوهایی تکرارشونده را نشان داده است؛ الگوهایی مثل ممنوع‌شدن حرف‌زدن، شنیده‌شدن صداها، تبدیل اشیای خانگی به ابزار مراقبت، احساس گناه بی‌دلیل، میل به پنهان‌شدن و حتی آرزوی تأییدشدن از سوی همان قدرتی که فرد از آن بیزار است. عنوان‌هایی مانند چگونه آغاز شد، دگرگونی زندگی‌های خصوصی، افسانه‌های بوروکراتیک، جهان روزمره در شبانگاه و ناقهرمان نشان می‌دهند که کتاب فقط به ثبت خواب‌ها بسنده نکرده و می‌خواهد سازوکار روانی یک جامعه‌ی تحت فشار را هم آشکار کند.
کتاب رایش سوم رویاها از این جهت جالب است که به‌جای روایت مستقیم رخدادهای سیاسی، اثر آن رخدادها را در لایه‌ای ثبت می‌کند که معمولاً پنهان می‌ماند. در اینجا آدم‌ها در خواب می‌بینند که دیوارهای خانه ناپدید شده، اشیا علیه‌شان شهادت می‌دهند، زبان از کار می‌افتد یا حتی خواب‌دیدن ممنوع شده است. همین تصویرها نشان می‌دهند که ترس فقط در خیابان و اداره حضور ندارد، بلکه به درون ذهن راه پیدا کرده است. نتیجه، تصویری از جامعه‌ای است که در آن اطاعت، سکوت، شرم و اضطراب به‌تدریج به عادت بدل می‌شوند.

خلاصه کتاب رایش سوم رویاها

کتاب رایش سوم رویاها مجموعه‌ای از خواب‌های مردان و زنانی است که در سال‌های سلطه‌ی نازی‌ها زندگی می‌کردند و تجربه‌ی روزانه‌ی خود از فشار سیاسی را شب‌ها به‌شکل رؤیا بازمی‌ساختند. این خواب‌ها از تحقیر در محیط کار و حذف حریم خصوصی تا ترس از شنود، ممنوعیت سخن‌گفتن و احساس گناهی بی‌دلیل را دربر می‌گیرند. شارلوت برت این روایت‌ها را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد حکومت تمامیت‌خواه فقط رفتار بیرونی مردم را تغییر نمی‌دهد، بلکه به تخیل، زبان، حافظه و احساس آن‌ها هم نفوذ می‌کند. حاصل کار، تصویری فشرده و تکان‌دهنده از جامعه‌ای است که حتی خواب‌هایش نیز زیر فشار قدرت شکل می‌گیرند.

چرا باید کتاب رایش سوم رویاها را بخوانیم؟

دلایل خواندن رایش سوم رویاها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد فشار سیاسی چگونه از سطح قانون و خیابان به ذهن و خواب مردم منتقل می‌شود.
• خواننده با نمونه‌هایی عینی از ترس، خودسانسوری، تحقیر و فرسایش زندگی خصوصی روبه‌رو می‌شود.
• فصل‌بندی موضوعی اثر کمک می‌کند الگوهای تکرارشونده‌ی رفتار و احساس در جامعه‌ی تحت سلطه بهتر دیده شوند.
• خواب‌های گردآوری‌شده تصویری از تجربه‌ی روزمره‌ی مردم عادی به دست می‌دهند، نه فقط چهره‌های سیاسی و تاریخی.
• این کتاب برای فهم پیوند میان روان، قدرت، تبلیغات و اطاعت جمعی منبعی تأمل‌برانگیز است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن رایش سوم رویاها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ آلمان و تجربه‌ی زیسته‌ی مردم در دوران سلطه‌ی نازی‌ها.
• خوانندگانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان ترس سیاسی و زندگی روزمره را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که به موضوع رؤیا، ناخودآگاه و بازتاب فشار اجتماعی در ذهن انسان علاقه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌هایی درباره‌ی حکومت‌های تمامیت‌خواه و سازوکار اطاعت جمعی استقبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درمورد پیوند روان‌شناسی، جامعه و سیاست مطالعه می‌کنند.

بخشی از کتاب رایش سوم رویاها

«سه روز پس از به قدرت رسیدن هیتلر در آلمان، فردی به نام آقای S، مردی حدوداً شصت‌ساله و صاحب یک کارخانۀ متوسط، خواب دید که خرد شده است. اگرچه حتی کسی دستش را هم به روی او بلند نکرده بود. او در یک خواب کوتاه، با دقت و ظرافت بیشتری نسبت به زمان بیداری، پدیده‌ای را توصیف کرد که دانشمندان علوم سیاسی، جامعه‌شناسان و پزشکان بعدها آن را به‌عنوان ماهیت حاکمیت توتالیتر و تأثیرات آن بر انسان تعریف کردند. خواب او بدین شرح است:
گوبلز از کارخانه‌ام بازدید می‌کرد. همۀ کارگرها را در دو ردیف مقابل یکدیگر به صف کرده بود. من مجبور شدم در وسط بایستم و دستم را در حالت سلامِ حزب نازی بالا ببرم. نیم ساعت طول کشید تا دستم را آرام آرام بلند کنم. گوبلز با دیدن تقلایم، هیچ رضایت یا نارضایتی‌ای نشان نداد انگار که یک نمایش بود. وقتی که بالاخره توانستم دستم را بالا بگیرم فقط پنج کلمه گفت: من سلام تو را نمی‌خواهم. بعد برگشت و به‌سمت در رفت. من آنجا در کارخانه‌ام با دستی بالا گرفته و تحقیرشده در میان افراد خودم، ایستادم. فقط با چشم دوختن به پای چنبری او که لنگ‌لنگان خارج می‌شد توانستم جلوی از حال رفتن خود را بگیرم و همین‌طور ایستادم تا بیدار شدم.»