کتاب پل ناپیدا

کتاب پل ناپیدا (تحلیل میان‌رشته‌ای آگاهی در عرفان اسلامی و علوم شناختی) نوشته محسن دلیری و ام‌ البنین اسدپور، تلاشی است برای نزدیک‌کردن دو قلمرو که معمولاً جدا از هم دیده می‌شوند: عرفان اسلامی و علوم شناختی. نویسندگان در این اثر تجربه‌ی عرفانی را نه صرفاً از زاویه‌ی سنت‌های فکری اسلامی و نه فقط از منظر مغز و ذهن، بلکه در پیوند میان آگاهی، بدن، معنا و فرهنگ بررسی کرده‌اند. این کتاب را انتشارات حکمت و عرفان منتشر کرده است. اگر پرسش از شهود، علم حضوری، خودآگاهی و امکان تبیین تجربه‌ی عرفانی مطرح باشد، می‌توان گفت که این کتاب در این باره بحث می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پل ناپیدا اثر محسن دلیری و ام‌ البنین اسدپور

کتاب پل ناپیدا نوشته محسن دلیری و ام‌ البنین اسدپور، یکی از دشوارترین پرسش‌های فکری را طرح کرده است؛ تجربه‌ی عرفانی را چگونه می‌توان فهمید، بی‌آنکه آن را فقط به زبان سنت عرفانی محدود کرد یا فقط به سازوکارهای مغزی فروکاست. محور اصلی اثر آگاهی است؛ آگاهی به‌عنوان ساحتی که در آن تجربه‌ی دینی، شهود، حضور، معنا و دگرگونی خودفهمی به هم می‌رسند. نویسندگان از همان آغاز نشان می‌دهند که مسئله فقط تعریف عرفان نیست، بلکه نسبت میان تجربه‌ی زیسته، تفسیر مفهومی و اعتبار معرفتی آن نیز در میان است.

کتاب پل ناپیدا در فصل‌های آغازین، تفاوت تجربه‌ی دینی و تجربه‌ی عرفانی، نسبت علم حصولی و علم حضوری و گذار از الهیات عقلانی به الهیات عرفانی را بررسی می‌کند. سپس به‌سراغ علوم شناختی دین، پدیدارشناسی آگاهی، شناخت بدنمند، پردازش پیش‌بین و نقش مغز، ذهن و فرهنگ در شکل‌گیری تجربه می‌رود. محسن دلیری و ام‌ البنین اسدپور در فصل‌های بعدی نیز تجربه‌ی عرفانی در اندیشه‌ی سنایی، غزالی، سهروردی، عطار، ابن‌ عربی، مولوی و حافظ را بررسی می‌کنند و مفاهیمی مانند نور، دل، شهود، فنا و وحدت در گفت‌وگو با فلسفه‌ی ذهن و علوم اعصاب قرار می‌گیرند.

آنچه این اثر را متمایز می‌کند، اصرار آن بر یک تبیین چندسطحی است. کتاب پل ناپیدا تجربه‌ی عرفانی را رخدادی می‌داند که در آن سطح عصبی، سطح شناختی‌ـ‌بدنی، سطح پدیدارشناختی و سطح معنایی‌ـ‌فرهنگی هم‌زمان حضور دارند. به همین دلیل، متن نه به دفاع ساده از عرفان بسنده می‌کند و نه به توضیح صرفاً آزمایشگاهی آگاهی. فضای کتاب بیشتر فضای گفت‌وگو میان سنت و دانش معاصر است؛ گفت‌وگویی که در آن مسئله‌ی حقیقت، امکان شناخت، حدود تقلیل‌گرایی و جایگاه تجربه‌ی اول‌شخص پیوسته بازبینی می‌شود.

خلاصه کتاب پل ناپیدا

کتاب پل ناپیدا با این پرسش آغاز می‌شود که تجربه‌ی عرفانی را در چه چارچوبی می‌توان فهمید. محسن دلیری و ام‌ البنین اسدپور ابتدا تجربه‌ی دینی و عرفانی را از هم تفکیک می‌کنند و نشان می‌دهند که تجربه‌ی عرفانی با دگرگونی عمیق‌تر در آگاهی، تضعیف مرز میان سوژه و ابژه و کاهش فعالیت مفهومی ذهن همراه است. سپس این کتاب از مفاهیم سنتی مانند علم حضوری، شهود، نور و فنا به‌سوی مفاهیم معاصر مانند پردازش پیش‌بین، شبکه‌ی حالت پیش‌فرض مغز، خودآگاهی و تجربه‌ی اول‌شخص حرکت می‌کند.

در ادامه، دیدگاه عارفان مهم اسلامی در کنار مباحث پدیدارشناسی و علوم شناختی قرار می‌گیرد، تا در نهایت مدلی چندلایه برای فهم تجربه‌ی عرفانی شکل بگیرد؛ مدلی که مغز، بدن، ذهن، زبان و فرهنگ را در کنار هم می‌بیند.

چرا باید کتاب پل ناپیدا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پل ناپیدا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان عرفان اسلامی و علوم شناختی را در یک چارچوب مشترک بررسی می‌کند.
• کتاب به فهم دقیق‌تر مفاهیمی مانند آگاهی، شهود، علم حضوری، فنا و تجربه‌ی دینی کمک می‌کند.
• خواننده با تفاوت تجربه‌ی دینی و تجربه‌ی عرفانی و مرزهای میان آن‌ها آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد که تبیین تجربه‌ی عرفانی فقط با ارجاع به مغز یا فقط با ارجاع به سنت فکری کامل نمی‌شود.
• بخش‌های مربوط به سنایی، غزالی، سهروردی، عطار، ابن‌ عربی، مولوی و حافظ امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌های مختلف را فراهم می‌کند.
• مدل چندسطحی پیشنهادی اثر، راهی برای فهم پیوند میان بدن، ذهن، فرهنگ و معنا پیشِ رو می‌گذارد.

خواندن کتاب پل ناپیدا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پل ناپیدا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به عرفان اسلامی که می‌خواهند مفاهیم عرفانی را در پیوند با بحث آگاهی دنبال کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، الهیات، روان‌شناسی و علوم شناختی که به مطالعات میان‌رشته‌ای توجه دارند.
• خوانندگانی که درباره‌ی تجربه‌ی دینی، شهود و علم حضوری پرسش‌های نظری دارند.
• کسانی که می‌خواهند حدود تبیین علمی تجربه‌های درونی و معنوی را بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که به گفت‌وگو میان سنت فکری اسلامی و مباحث معاصر ذهن و آگاهی علاقه دارند.