کتاب آنچه می ماند

کتاب آنچه می ماند (What Remains) مجموعه‌ای از شعرهای هانا آرنت است که سعید توانایی مروی آن را برای انتشارات مروارید ترجمه کرده است. این مجموعه فقط گردآوری چند شعر پراکنده نیست، بلکه ردی از زندگی، تبعید، زبان مادری، عشق، فقدان و نسبت اندیشه با شعر را در فاصله‌ای طولانی از زندگی آرنت در کنار هم می‌گذارد. مقدمه و توضیحات همراه شعرها نیز نشان می‌دهند که این سروده‌ها چه جایگاهی در جهان شخصی و فکری او داشته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آنچه می ماند

کتاب آنچه می ماند نوشته‌ی هانا آرنت، چهره‌ای کمتر دیده‌شده از او را پیش می‌گذارد؛ نه‌فقط متفکری درگیر سیاست، فلسفه و تبعید، بلکه کسی که شعر را راهی برای نگه‌داشتن تجربه، حافظه و زبان می‌دانست. مقدمه‌ی مفصل کتاب نشان می‌دهد که این شعرها سال‌ها در حریم خصوصی آرنت مانده بودند و پس از گشوده‌شدن بایگانی‌هایش شناخته شدند. در این توضیحات، شعر برای او صرفاً قالبی ادبی نیست، بلکه شکلی از اندیشیدن است؛ جایی که تجربه‌ی زیسته، زبان مادری و تأمل در جهان به هم می‌رسند.

این کتاب ۷۱ شعر را در بر می‌گیرد که در دو بخش زمانی تنظیم شده‌اند: شعرهای پیش از ترک آلمان و شعرهای پس از جنگ و تبعید. این چینش زمانی، مسیر دگرگونی درونی و بیرونی آرنت را روشن‌تر می‌کند. در بخش نخست، شعرها بیشتر به جوانی، عشق، تردید، تنهایی، شب، طبیعت و کشمکش‌های درونی نزدیک‌اند. در بخش دوم، تبعید، ویرانی، مرگ، خانه، زبان، خاطره و نسبت انسان با زمان پررنگ‌تر می‌شود. در کنار شعرها، یادداشت‌هایی هم آمده که به زمینه‌ی سرایش، ارجاعات فکری و پیوند بعضی شعرها با زندگی آرنت اشاره دارند.

کتاب آنچه می ماند از نظر حال‌وهوا، مجموعه‌ای یکدست و در عین‌ حال متنوع است. در بسیاری از شعرها با تصویرهایی از تاریکی، سکوت، رود، شب، فاصله و حرکت میان خانه و بی‌خانمانی روبه‌رو می‌شویم. زبان شعرها بیشتر بر فضا، حس و ضرباهنگ تکیه دارد تا روایت‌پردازی یا توصیف جزئیات روزمره. همین ویژگی باعث می‌شود که شعرها هم به زندگی شخصی آرنت نزدیک باشند و هم به پرسش‌هایی گسترده‌تر درباره‌ی ماندن، از دست‌دادن، یادآوری و دوام زبان.

چرا باید کتاب آنچه می ماند را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آنچه می ماند را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب شعرهای هانا آرنت را در کنار توضیحاتی درباره‌ی زمینه‌ی شکل‌گیری آن‌ها قرار می‌دهد و تصویری کامل‌تر از جهان شخصی او می‌سازد.
• خواننده می‌تواند پیوند میان زبان، تبعید، خاطره و اندیشه را در متن‌هایی کوتاه اما فشرده دنبال کند.
• چینش زمانی شعرها امکان می‌دهد تغییر حال‌وهوا و دغدغه‌های آرنت از جوانی تا سال‌های بعد دیده شود.
• یادداشت‌های همراه شعرها ارجاعات ادبی و فکری مجموعه را روشن می‌کنند و فهم بعضی لایه‌های پنهان‌تر را آسان‌تر می‌سازند.

خواندن کتاب آنچه می ماند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آنچه می ماند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعرهایی که بر خاطره، فقدان، عشق و بی‌خانمانی متمرکزند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با وجه کمتر شناخته‌شده‌ی هانا آرنت آشنا شوند.
• کسانی که به نسبت میان زبان مادری، تبعید و هویت فکری علاقه دارند.
• مخاطبانی که از شعرهای تأملی و تصویرمحور لذت می‌برند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که پیوند میان ادبیات و اندیشه را دنبال می‌کنند.

درباره هانا آرنت

هانا آرنت (Hannah Arendt) (۱۹۰۶-۱۹۷۵) فیلسوف، نظریه‌پرداز سیاسی و اندیشمند آلمانی‌آمریکایی و از اثرگذارترین چهره‌های فلسفه‌ی سیاسی سده‌ی بیستم بود. او پس از تحصیل فلسفه نزد استادانی چون مارتین هایدگر و ادموند هوسرل، رساله‌ی دکتری خود را زیر نظر کارل یاسپرس در دانشگاه هایدلبرگ به پایان رساند. آرنت با به‌ قدرت‌رسیدن نازی‌ها، به‌ دلیل پیشینه‌ی یهودی و فعالیت‌های ضدنازی دستگیر شد و پس از فرار از آلمان به فرانسه، در پی اشغال فرانسه توسط نازی‌ها به ایالات متحده مهاجرت کرد. او دهه‌ها به عنوان استاد ممتاز در دانشگاه شیکاگو و مدرسه‌ی جدید تحقیقات اجتماعی نیویورک به تدریس، پژوهش و نظریه‌پردازی درباره‌ی ماهیت قدرت، سیاست و آزادی پرداخت.

شهرت و نفوذ جهانی آرنت با نگارش «ریشه‌های توتالیتاریسم» در سال ۱۹۵۱ تثبیت شد؛ اثری کلاسیک که به کالبدشکافی رژیم‌های توتالیتر، امپریالیسم و یهودستیزی می‌پردازد. او در گزارش جنجالی خود از محاکمه‌ی آدولف آیشمن با عنوان «آیشمن در اورشلیم» نیز مفهوم تاریخ‌ساز «ابتذال شر» را مطرح ساخت. از دیگر آثار او می‌توان به «وضع بشر»، «درباره‌ی انقلاب»، «میان گذشته و آینده»، «خشونت» (قدرت و قهر) و «حیات ذهن» اشاره کرد؛ آثاری که شالوده‌ی مطالعات مدرن در حوزه‌ی کنش انسانی، اخلاق سیاسی و جامعه‌شناسی قدرت به شمار می‌روند.

بخشی از کتاب آنچه می ماند

«تو اندوه برایمان می‌آوری ـ هیچ‌چیز باقی نمی‌ماند.
تو به ما امید می‌بخشی ـ همه‌چیز در شتاب است.
تو نشانهٔ لذت و رنجی.
تو راه را و دل‌های گشوده را به ما نشان می‌دهی.
تو دست‌هایمان را به هم پیوند می‌دهی، چنان‌که هرگز پیش از آن نبوده،
ما هنگام رفتن به عشق‌مان اعتماد می‌کنیم،
نمی‌توانیم بگوییم چقدر یکی شده‌ایم،
تنها می‌توانیم بگرییم.»