کتاب مرا ببوس

کتاب مرا ببوس نوشته کامیار عابدی، فقط به ترانه‌ی مشهور «مرا ببوس» محدود نمی‌ماند و با تمرکز بر زندگی، شعرها، نوشته‌ها و اندیشه‌های حیدر رقابی، چهره‌ای گسترده‌تر از او نشان می‌دهد؛ شاعری که با نام هاله شناخته می‌شد و میان ادبیات، سیاست، مهاجرت و فلسفه رفت‌وآمد داشت. کتاب از یک نام آشنا در حافظه‌ی جمعی شروع می‌کند و به سراغ لایه‌هایی می‌رود که کمتر دیده شده‌اند. انتشارات مروارید این زندگی‌نامه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مرا ببوس

کتاب مرا ببوس نوشته‌ی کامیار عابدی، تک‌نگاری مفصلی درباره‌ی حیدر رقابی با تخلص هاله است؛ شاعری که نامش بیش از هرچیز با ترانه‌ی «مرا ببوس» گره خورده، اما دامنه‌ی کار و زندگی‌اش بسیار فراتر از یک ترانه می‌رود. نویسنده در این اثر، رقابی را در پیوند با فضای سیاسی و ادبی روزگارش بررسی کرده است: از سال‌های جوانی و نزدیکی‌اش به جریان ملی‌گرایی و هواداری از مصدق تا مهاجرت، تحصیل در حقوق و فلسفه، فعالیت دانشگاهی و بازگشت به ایران. کتاب فقط به زندگی‌نامه بسنده نمی‌کند و می‌کوشد نسبت میان تجربه‌های شخصی، موضع‌گیری‌های سیاسی و شکل‌گیری شعر و نثر رقابی را روشن کند.

کتاب در دو بخش اصلی تنظیم شده است: بخش نخست، تحقیق و تحلیل است و در آن زندگی رقابی، نوشته‌ها و اندیشه‌هایش و نیز سیر شعرهای او بررسی می‌شود. در این بخش، موضوع‌هایی مثل ملی‌گرایی، نسبت او با جریان‌های چپ، نگاهش به فلسفه‌ی تاریخ و فلسفه‌ی علم، تجربه‌ی غربت، حضورش در دانشگاه تهران و حتی اختلاف‌هایش در محیط دانشگاهی مطرح شده‌اند. کامیار عابدی همچنین به شعرهای عاشقانه، سیاسی و اجتماعی رقابی پرداخته و نشان داده که او در دوره‌های مختلف زندگی، از رمانتیسم عاطفی تا شعرهای ملی و اجتماعی و سپس تأمل‌های فلسفی، مسیرهای متفاوتی را آزموده است.

کتاب مرا ببوس در بخش دوم، نمونه‌هایی از شعرهای رقابی را براساس دوره‌های زندگی و درون‌مایه‌های نزدیک به هم دسته‌بندی می‌کند. این انتخاب باعث می‌شود تصویر روشن‌تری از تحول ذهنی و زبانی او به‌ دست آید؛ از سروده‌های جوانی و شور سیاسی تا شعرهای غربت، تنهایی و تأمل. یکی از نکته‌های مهم کتاب این است که رقابی را فقط به‌ عنوان سراینده‌ی یک ترانه‌ی مشهور معرفی نمی‌کند، بلکه او را در جایگاه شاعری با دغدغه‌های ملی، عاطفی و فکری بازمی‌خواند و به نوشته‌ها و شعرهایی توجه نشان می‌دهد که کمتر محل رجوع بوده‌اند.

خلاصه کتاب مرا ببوس

کتاب مرا ببوس زندگی حیدر رقابی را از کودکی و سال‌های پرشور سیاسی تا مهاجرت، تحصیل، تدریس و سال‌های پایانی عمر دنبال می‌کند و همزمان به سراغ شعرها، نثرها و اندیشه‌های او می‌رود. کامیار عابدی نشان می‌دهد که رقابی چگونه از فضای نهضت ملی و شعرهای سیاسی آغاز می‌کند، در کنار آن شعرهای عاشقانه می‌سراید، سپس در مهاجرت با فلسفه، تاریخ، هویت ملی و تجربه‌ی غربت درگیر می‌شود و در بازگشت به ایران نیز همچنان میان ادبیات، دانشگاه و مسائل اجتماعی باقی می‌ماند.

محور اصلی کتاب، بازشناسی چهره‌ای است که شهرت عمومی‌اش از یک ترانه آمده، اما کارنامه‌اش به شعر، فکر و زیست پر فرازونشیب محدود نمی‌شود.

چرا باید کتاب مرا ببوس را بخوانیم؟

• این کتاب تصویری گسترده از حیدر رقابی ارائه می‌دهد و او را فقط به ترانه‌ی مرا ببوس فرو نمی‌کاهد.
• خواننده می‌تواند پیوند میان زندگی شخصی، فعالیت سیاسی، مهاجرت و شعرهای رقابی را دقیق‌تر دنبال کند.
• این اثر به نوشته‌ها و سروده‌هایی پرداخته است که کمتر از ترانه‌ی مشهور او شناخته شده‌اند.
• کتاب برای شناخت بخشی از فضای ادبی و سیاسی ایران در پیرامون نهضت ملی شدن نفت و سال‌های پس از آن منبعی مفید است.
• بخش تحلیلی کتاب نشان می‌دهد که رقابی در کنار شاعری، درگیر مباحثی مثل فلسفه‌ی تاریخ، فلسفه‌ی علم و هویت ملی هم بوده است.
• دسته‌بندی شعرها در بخش دوم، مسیر تحول فکری و عاطفی رقابی را روشن‌تر می‌کند.
• این اثر برای کسانی که می‌خواهند نسبت میان شعر، اندیشه و کنش اجتماعی را در کار یک شاعر بررسی کنند، نکته‌های قابل‌توجهی دارد.

خواندن کتاب مرا ببوس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به زندگی و آثار حیدر رقابی و کسانی که می‌خواهند فراتر از ترانه‌ی مرا ببوس او را بشناسند.
• خوانندگانی که به تاریخ ادبی و سیاسی ایران و پیوند شاعران با جریان‌های ملی‌گرا علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند سیر دگرگونی شعرهای عاشقانه، سیاسی و فکری یک شاعر را در دوره‌های مختلف زندگی دنبال کنند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که درمورد نسبت ادبیات، مهاجرت، هویت ملی و اندیشه کنجکاوند.
• علاقه‌مندان به تک‌نگاری‌های ادبی که بر زندگی، آثار و فضای فکری یک چهره تمرکز دارند.

درباره کامیار عابدی

کامیار عابدی (متولد ۱۳۴۷)، پژوهشگر، منتقد و تاریخ‌نگار ادبیات اهل ایران است. او پس از تحصیل در رشته‌ی تاریخ ایران، به فعالیت‌های پژوهشی و دانشگاهی پرداخت که از آن جمله می‌توان به همکاری با فرهنگستان زبان و ادب فارسی، فعالیت در مؤسسه‌ی لغت‌نامه‌ی دهخدا و تدریس در دپارتمان ایران‌شناسی دانشگاه اوزاکای ژاپن اشاره کرد. عابدی در سال ۲۰۲۱ لوح تقدیر سفیر ژاپن را برای فعالیت‌های مرتبط با مطالعات فرهنگی میان دو کشور دریافت کرد.

تمرکز فعالیت‌های پژوهشی عابدی بر تاریخ‌نگاری شعر معاصر فارسی و تدوین تک‌نگاری‌های انتقادی درباره‌ی شاعران نوگرا است. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «از مصاحبت آفتاب» (درباره‌ی سهراب سپهری)، «تنهاتر از یک برگ» (درباره‌ی فروغ فرخزاد)، «در زلال شعر» (درباره‌ی هوشنگ ابتهاج)، «مقدمه‌ای بر شعر فارسی در سده‌ی بیستم میلادی»، «صد سال شعر زنان ایران» و «جدال با سعدی در عصر تجدد» اشاره کرد.

بخشی از کتاب مرا ببوس

«الف. حیدر رقابی، که در خانه "امیر" هم مورد خطاب قرار می‌گرفت، در ۱۹ آذر ۱۳۱۰ در تهران چشم به جهان گشود. پدرش، احمد رقابی در ابتدا در قورخانۀ ارتش (کارخانۀ اسلحه‌سازی) مشغول کار بود و سپس به‌عنوان صاحب و رانندۀ یک دستگاه اتوبوس. مادرش، اکرم عَلیَ‌الله، خانه‌دار بود و از خانواده‌ای متعیّن. احمد رقابی (درگذشت: ۱۳۳۷ ر.ک: یادی از پدرم) و محمدحسن شمشیری (درگذشت: ۱۳۴۰) صاحب چلوکبابی معروف شمشیری در بازار تهران و از هواخواهان پابرجای محمد مصدق، باجناق محسوب می‌شدند (ر. ک: سرنوشت یاران، صص ۱۳۷-۱۲۹). احمد رقابی سال‌هایی نیز با باجناقش در این رستوران همکاری می‌کرد. در روز تشییع و خاکسپاری شمشیری، غلامحسین صدیقی، استاد نامی جامعه‌شناسی تاریخی، بر مزارش سخنرانی و از او تجلیل کرد. جوِّ خانوادگی این دو خانواده از دهۀ ۱۳۲۰ به بعد، گرایشی آشکار به آرمان‌های ملی و شخص مصدق داشت.

ب. حیدر یا امیر از اواخر دهۀ ۱۳۱۰ تا اواخر دهۀ بعد ابتدا در دبستان انوشیروان و سپس در دبیرستان دارالفنون درس خواند. فضای اجتماعی و سیاسی دهۀ ۱۳۲۰ بسیار زود، او را به‌ویژه در دورۀ دبیرستان به تکاپوهای ملی مرتبط کرد. این تکاپوها هنگام ورود او به رشتۀ حقوق قضایی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران بسیار گسترده شد. بخشی از احساس تند ملی‌گرایانۀ وی، که صاحب ذوق شعری هم بود، در این دوره در سروده‌هایی چند بازتاب یافته است.»