کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی

کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی (نگاهی دیگر به عرصه شاعری) نوشته محمد بقایی ماکان، مجموعه‌ای است درباره‌ی چند چهره‌ی مهم شعر فارسی و هر فصل آن از زاویه‌ای مشخص به جهان فکری، زبانی و فرهنگی یک شاعر نزدیک می‌شود. نویسنده در این اثر فقط به معرفی نام‌ها بسنده نکرده و کوشیده نسبت شعر با هویت، طبیعت، اندیشه، عرفان و زبان را در آثار شاعران مختلف نشان دهد. انتشارات مروارید این جستارها را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی

کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی نوشته‌ی محمد بقایی ماکان، مجموعه‌ای از جستارهای ادبی است که بر چند شاعر برجسته‌ی فارسی‌زبان تمرکز دارد و می‌کوشد هر کدام را از منظری متفاوت بررسی کند. انتخاب چهره‌های کتاب بر پایه‌ی تفاوت در سبک، جهان‌بینی و جایگاه آن‌ها در دگرگونی شعر فارسی انجام شده است. در این نگاه، شعر فقط مجموعه‌ای از ابیات زیبا نیست، بلکه عرصه‌ای است که در آن هویت فرهنگی، اندیشه‌ی فلسفی، دریافت عرفانی، نگاه اجتماعی و حتی نسبت انسان با طبیعت خود را نشان می‌دهد.

کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی فصل‌هایی مستقل دارد و هر فصل به شاعری یا موضوعی جداگانه می‌پردازد. در بخش‌های آغازین، فردوسی به‌ عنوان نگهبان هویت ایرانی و پاسدار زبان فارسی بررسی شده و سپس منوچهری با تمرکز بر طبیعت‌نگری و تصویرسازی‌هایش پیش می‌آید. در ادامه، ناصرخسرو از منظر پیوند میان حکمت، کلام و شعر مطرح می‌شود. در فصل‌های دیگر نیز شاعرانی چون سنایی، عطار، مولوی، اقبال، نیما، اخوان، سپهری، شاملو و شفیعی کدکنی حضور دارند و نویسنده در هر مورد به سراغ نکته‌ای رفته که کمتر به آن توجه شده است.

محمد بقایی ماکان در این اثر به مقایسه، تحلیل واژگان، بررسی درون‌مایه‌ها و پیوند دادن شعر فارسی با سنت‌های فکری گسترده‌تر علاقه دارد. گاهی یک شاعر را در نسبت با تاریخ و هویت می‌سنجد، گاهی به ظرافت‌های زبانی و تصویری او نزدیک می‌شود و گاهی اندیشه‌هایش را در کنار دیدگاه‌های فلسفی دیگر می‌گذارد. همین شیوه باعث شده این کتاب فقط شرح‌حال شاعران یا مرور مشهورات نباشد، بلکه مجموعه‌ای باشد برای تأمل دوباره در شعر فارسی و خواندن آن از زاویه‌هایی که کمتر تکرار شده‌اند.

خلاصه کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی

کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی مجموعه‌ای از نوشته‌ها درباره‌ی شاعران مهم فارسی‌زبان است که در آن، هر فصل بر یک چهره یا یک مسئله‌ی محوری تمرکز دارد. نویسنده در فصل مربوط به فردوسی، شاهنامه را به‌ عنوان پشتوانه‌ی هویت ایرانی و زبان فارسی بررسی می‌کند. در فصل منوچهری، توجه اصلی بر طبیعت، جشن‌های ایرانی و تصویرسازی‌های شاعرانه است. 

در بخش ناصرخسرو نیز پیوند شعر با حکمت، اخلاق، عقیده و تجربه‌ی زیسته‌ی شاعر برجسته می‌شود. در مجموع، کتاب نشان می‌دهد که شعر فارسی فقط میدان ذوق و صنعت نیست و با تاریخ، فرهنگ، اندیشه و شیوه‌ی نگاه به جهان پیوندی عمیق دارد.

چرا باید کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چند شاعر مهم فارسی را از زاویه‌هایی مشخص و کمتر تکرارشده در کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند پیوند شعر فارسی با هویت ایرانی، زبان، طبیعت، عرفان و اندیشه را دقیق‌تر دنبال کند.
• فصل‌های مستقل کتاب امکان می‌دهند هر شاعر جداگانه و با تمرکز بر یک مسئله‌ی محوری خوانده شود.
• نویسنده در تحلیل‌ها فقط به زندگی‌نامه و مشهورات بسنده نمی‌کند و به سراغ واژگان، تصویرها و لایه‌های فکری شعر هم می‌رود.
• این اثر برای مرور دوباره‌ی جایگاه شاعرانی چون فردوسی، منوچهری و ناصرخسرو در مسیر شعر فارسی مفید است.

خواندن کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعر کلاسیک و معاصر فارسی که می‌خواهند شاعران مهم را در کنار هم و در یک مسیر تاریخی ببینند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی شعر با هویت فرهنگی، زبان و تاریخ ایران علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات که می‌خواهند با چند نمونه از تحلیل موضوعی شاعران فارسی آشنا شوند.
• کسانی که دوست دارند درباره‌ی طبیعت‌نگری منوچهری، جایگاه فردوسی و جهان فکری ناصرخسرو بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از خواندن بحث‌های ادبی مبتنی بر مقایسه، تفسیر و تأمل در متن لذت می‌برند.

بخشی از کتاب از فردوسی تا شفیعی کدکنی

«فردوسی، بی‌تردید، نه‌تنها یکی از پنج شاعر بزرگ زبان فارسی، بلکه از بزرگ‌ترین شاعران اندیشه‌مند تاریخ بشری است. از آن‌جا که بزرگی هر متفکر و شاعر و هنرمندی بسته به ارزش اثری است که می‌آفریند، فرزانهٔ توس را می‌توان به‌جهت خلق اثر والایی مانند شاهنامه که ارزش واقعی آن در قیاس با دیگر آثار حماسی جهان ـ به‌خصوص مشهورترینش ایلیاد ـ معلوم می‌شود، چهرهٔ ممتازی در میان حماسه‌سرایان و شاعران اندیشه‌ورز جهان دانست.

فردوسی فقط یک نام مانند نام‌های دیگر شاعران و اندیشه‌مندان ایرانی نیست، نام او درواقع مرادف نام ایران شده است و تمامی اجزایی که کلیت هویت ایرانی را شکل می‌دهند با این نام پیوند دارند. گفته‌اند فردوسی از هفت تا چهارده سالگی در مکتب نظام‌الدین خوافی به آموختن قرآن و علوم زمان خویش پرداخت و در همین زمان بود که به "فردوسی" ملقب شد. تفاوت دیگر چهره‌های بزرگ فرهنگ ایرانی با فردوسی در این است که آنان جزئی از هویت ایرانی به‌شمار می‌آیند، ولی فردوسی نه‌تنها هویت‌پرور، بلکه نگاهبان آن است. اگر افلاتون ایلیاد را کتاب مقدس همهٔ یونانیان دانسته، بر این قیاس می‌توان گفت شاهنامه نیز به‌سبب آن‌که عاملی هویت‌ساز برای ایرانیان در برابر تهاجمات فرهنگی و یورش‌های بیگانه بوده، کتابی است دارای قداست، نه آن‌که فقط منظومه‌ای شامل شصت هزار بیت در باب اساطیر و تاریخ ایرانی باشد؛ گرچه محققانی مانند کریستین‌سن و پیرنیا تاریخ سلسله‌های پیشدادی و کیانی را واقعی می‌دانند.»