کتاب خدا؛ یک زندگینامه

کتاب خدا؛ یک زندگینامه (God : a biography) نوشته جک مایلز و ترجمه زانیار ابراهیمی و اثری است که انتشارات شرکت کتاب هرمس آن را منتشر کرده است (چاپ سوم: ۱۴۰۴). این کتاب با کنارگذاشتن خوانش معمولِ اعتقادی، خدا را به‌عنوان شخصیت اصلی متن مقدس دنبال می‌کند و می‌پرسد اگر او را مانند یک کاراکتر ادبی بخوانیم، سیر گفتار، عمل، خشم، سکوت و دگرگونی او چه تصویری برایمان می‌شازد. تمرکز اثر بر روایت‌های عهد عتیق و نسبت میان خدا، انسان و تاریخ است؛ نسبتی که در آن آفرینش، فرمان، مجازات و خاموشی معنایی تازه پیدا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خدا؛ یک زندگینامه اثر جک مایلز

کتاب خدا؛ یک زندگینامه، به قلم جک مایلز، خوانشی ادبی از چهره‌ی خدا در متن کتاب‌ مقدس عبری است. نقطه‌ی مرکزی اثر این است که خدا شخصیت اصلی یک روایت بزرگ در نظر گرفته شده است؛ شخصیتی که از آغاز آفرینش تا دوره‌های بعدی در گفتار و رفتار او تغییر، تنش و حتی نوعی خودآشکارسازی دیده می‌شود. قصد نویسنده داوری کلامی یا دفاع اعتقادی نیست؛ او می‌خواهد ببیند اگر کتاب را از ابتدا تا انتها مانند یک زندگی‌نامه بخوانیم، چه تصویری از خدا شکل می‌گیرد.

خدا؛ یک زندگینامه بر ترتیب و چینش متن تکیه‌ی بسیاری دارد. جک مایلز میان کتاب مقدس عبری و آرایش متفاوت عهد عتیق تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد که جابه‌جایی کتاب‌ها بر برداشت از «زندگی» خدا اثر می‌گذارد. در این خوانش، حرکت کلی متن از عمل به گفتار و سپس به سکوت می‌رسد. اثر به روایت آفرینش یا ماجراهای آغازین بسنده نمی‌کند؛ بلکه به خطابه‌ها، شهادت‌ها، اعتراض‌ها و خاموشی‌های بعدی هم توجه کرده است. آفرینش، باغ عدن، نسبت خدا با انسان، مسئله‌ی فرمان و نافرمانی و تفاوت میان خدای آفریننده و خدای نزدیک‌شونده به انسان، جای مهمی در این اثر دارد.

آیا می‌توان از تحول در کاراکتر خدا سخن گفت؟ و اگر می‌توان، این تحول در چه لحظه‌هایی آشکارتر می‌شود؟ فضای کتاب خدا؛ یک زندگینامه اثر جک مایلز پر از پرسش‌های تفسیری است؛ چرا خدا جهان را می‌آفریند؟ چرا واکنش‌هایش گاه تند و گاه نرم است؟ چرا در جایی که انتظار سخن می‌رود، سکوت پدیدار می‌شود؟ این کتاب به اثری مناسب برای کسانی است که می‌خواهند متن مقدس را از منظر شخصیت‌پردازی، کشمکش درونی و سیر یک حضور مرکزی بررسی کنند.

خلاصه کتاب خدا؛ یک زندگینامه

کتاب حاضر خدا را در مقام شخصیت اصلی کتاب‌ مقدس عبری دنبال می‌کند و می‌کوشد از دلِ توالی روایت‌ها، گفتارها و سکوت‌ها نوعی زندگی‌نامه برای او بسازد. جک مایلز از شرح آفرینش جهان و انسان آغاز می‌کند و سپس به رابطه‌ی پرتنش خدا با آدمیان، به‌ویژه در ماجراهای آغازین، می‌رسد؛ رابطه‌ای که در آن میل به آفرینش، فرمان، خشم، پشیمانی، نزدیکی و فاصله‌گرفتن کنار هم قرار می‌گیرند. ایده‌ی اصلی اثر این است که خدا در متن، چهره‌ای یکدست و ثابت ندارد و می‌توان ردِ دگرگونی یا دست‌کم جابه‌جایی در شیوه‌ی حضور او را پی گرفت. کتاب در نهایت به این پرسش می‌رسد که خاموشیِ خدا در بخش‌های پایانی متن چه معنایی دارد.

چرا باید کتاب خدا؛ یک زندگینامه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خدا؛ یک زندگینامه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب متن کتاب‌ مقدس عبری را از زاویه‌ی شخصیت اصلی آن خوانش و توجه را از رخدادها به خودِ خدا منتقل می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان آفرینش، فرمان، مجازات و سکوت را در یک مسیر پیوسته‌تر ببیند.
• این اثر نشان می‌دهد که ترتیب کتاب‌ها و نحوه‌ی خواندن متن، برداشت از معنای کلی آن را تغییر می‌دهد.
• کتاب برای فهم بهترِ تصویر خدا در سنت یهودی و مسیحی، مواد فکری قابل‌توجهی فراهم می‌کند.
• بحث‌های این کتاب برای کسانی که به تلاقی ادبیات، دین و تفسیر متن علاقه دارند، پرسش‌هایی جدی و مشخص را مطرح می‌کند.

خواندن کتاب خدا؛ یک زندگینامه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خدا؛ یک زندگینامه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند با یکی از خوانش‌های ادبیِ متن کتاب‌ مقدس آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به مطالعات دینی که درمورد تصویر خدا در عهد عتیق پرسش دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات، الهیات و فلسفه که به بررسی کاراکتر در متون کلاسیک علاقه‌مندند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان روایت، تفسیر و باور را دقیق‌تر بررسی کنند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های پرسش‌برانگیز درباره‌ی متن‌های بنیادین فرهنگی استقبال می‌کنند.

درباره جک مایلز

جک مایلز (Jack Miles) با نام اصلی جان آر. مایلز متولد ۳۰ ژوئیه‌ی ۱۹۴۲ در شیکاگو، نویسنده، الهی‌دان، زبان‌شناس و استاد ممتاز بازنشسته‌ی دانشگاه کالیفرنیا در ایرواین است. او نگاهی ادبی و غیرالهیاتی به شخصیت‌های کتاب مقدس داشته است. این نویسنده پس از تحصیل در دانشگاه‌های خاویر، گریگوریان رم و عبری اورشلیم، مدرک دکترای زبان‌های خاور نزدیک را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و بعدها به کلیسای اسقف‌گرایان پیوست.

مایلز مسلط به چندین زبان ازجمله فرانسوی، ایتالیایی، آلمانی، عبری و آرامی است و سوابقی چون سردبیری مطبوعاتی در لس‌آنجلس تایمز، مدیریت در انتشارات دانشگاه کالیفرنیا، مشاور ارشد بنیاد گتی و کرسی استادی مدعو کورکوران در کالج بوستون را در کارنامه دارد. جک مایلز که برنده‌ی جوایز معتبری چون پولیتزر (سال ۱۹۹۶ برای کتاب «خدا: یک زندگینامه» (God : a biography))، مک‌آرتور و گوگنهایم شده است، آثاری مانند مسیح: بحران در زندگی خدا، خدا در قرآن، دین آن‌گونه که می‌شناسیم و دوستی در غروب را به نگارش درآورده و سرپرست ویراستاران دانشنامه‌ی ادیان جهان نورتون بوده است.

جک مایلز علاوه‌بر تألیف آثار جدیدی مانند «کتابخانه‌ی خدایان»، در زمینه‌ی صلح بین ادیان و مقابله با تغییرات اقلیمی نیز فعالیت کرده است.

جوایز و افتخارات کتاب خدا؛ یک زندگینامه

کتاب حاضر جایزه‌ی پولیتزر (WINNER Pulitzer Prize) را دریافت کرده است.

بخشی از کتاب خدا؛ یک زندگینامه

«۸. میان‌پرده: آیا خدا دوست می‌دارد؟

فعل عبری yd’، «دانستن»، هنگامی که به آشنایی شخصی ارجاع می‌دهد، می‌تواند بسیار ساده‌تر از فعل انگلیسی to know بر دوست داشتن دلالت کند. در تصویر پادشاهی صلح‌آمیز در باب ۱۱ اِشَعیا، پایان تصویر - «چراکه سرزمین آکنده از معرفت یهوه خواهد بود، آن‌چنان که قعر دریا را آب‌ها می‌پوشانند»- به جریان سیّال شناخت شخصی ارجاع می‌دهد و نه فضل و دانش الهیاتی. در برخی مواقع yd’ حتی می‌تواند به نزدیکی جنسی اشاره کند. نیروی عاطفی مشابهی ماهیتاً در دیگر افعال ادراکیِ یهودی وجود دارد: zkr «به یاد آوردن»، šmᵓ «شنیدن» و غیره. بر این اساس، تشدید ناگهانیِ شناخت شخصی خداوند از اسرائیل، حتی بدون هیچ ارجاعی در باب عطوفت خداوند نسبت به اسرائیل، می‌تواند به‌طور ضمنی بر تحولی عاطفی نیز دلالت کند.

اگر به این اندازه از روان‌شناسی متفاوت باستانی اکتفا کنیم، باید واضح بگوییم که خداوند خدا تا اینجای تاریخ خود هرگز دوستی نورزیده است. دوست داشتن هرگز در باب خداوند خدا به زبان نیامده است، چه عمل او و چه انگیزه‌اش. چنین نیست که او هیچ زندگیِ عاطفی‌ای از هیچ قسمی نداشته باشد. او خشمگین، انتقام‌جو و پشیمان بوده، اما دوستدار نبوده است. به‌خاطر دوست داشتن نبود که انسان را آفرید؛ و به‌خاطر دوست داشتن نبود که با ابراهیم عهد بست. به‌خاطر دوست داشتن نبود که بنی‌اسرائیل را از مصر خارج ساخت یا پیش از آنان کنعانیان را بیرون راند. «عشق سرسختانهٔ» عهد موسوی، چنان که دیدیم، نوعی وفاداریِ متقابلِ سفت‌وسخت است که بین ارباب و واسال وجود دارد، و ناظر بر عاطفه‌ای لطیف‌تر نیست.»