کتاب ستون های جامعه

کتاب ستون های جامعه (The Pillars of Society) نوشته هنریک ایبسن، در یک شهر ساحلی کوچک می‌گذرد و از همان صحنه‌های آغازین، پشت ظاهر آراسته‌ی خانواده‌ها و چهره‌های بانفوذ، تنش‌هایی را نشان می‌دهد که به آبرو، قدرت، اخلاق و منفعت گره خورده‌اند. حضور شخصیت‌هایی که گذشته‌ای فراموش‌نشده را با خود به شهر برمی‌گردانند، مسیر اثر را به‌ سوی افشای شکاف میان ظاهر اجتماعی و حقیقت زندگی خصوصی می‌برد. این نمایش‌نامه را نشر یکشنبه با ترجمه فاطمه خسروی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ستون های جامعه

کتاب ستون های جامعه از شناخته‌شده‌ترین نمایش‌نامه‌های هنریک ایبسن است؛ متنی که فضای یک شهر کوچک را به صحنه‌ی بررسی مناسبات قدرت، اعتبار اجتماعی و داوری اخلاقی تبدیل می‌کند. داستان در خانه‌ی خانواده‌ی برنیک آغاز می‌شود؛ جایی که گفت‌وگوهای ظاهراً معمولی، کم‌کم لایه‌هایی از پنهان‌کاری، شایعه، منفعت‌طلبی و ترس از رسوایی را آشکار می‌کنند. ایبسن جامعه‌ای را ترسیم کرده که در آن، چهره‌های محترم و اثرگذار بیش از آنکه نگران حقیقت باشند، به حفظ ظاهر و کنترل نگاه دیگران فکر می‌کنند.

نمایش‌نامه فقط بر یک بحران خانوادگی یا یک ماجرای شخصی متمرکز نمی‌ماند. متن، رابطه‌ی میان خانه، تجارت، سیاست محلی، مطبوعات، نهادهای اخلاقی و افکار عمومی را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد چگونه یک شهر می‌تواند بر پایه‌ی سکوت، مصلحت و روایت‌های دستکاری‌شده سر پا بماند. شخصیت‌ها نیز هر کدام نماینده‌ی بخشی از این وضعیت‌اند: از صاحبان نفوذ و مدافعان نظم موجود گرفته تا کسانی که از بیرون بازمی‌گردند و حضورشان تعادل ظاهری شهر را به‌هم می‌زند. در این میان، زنان و مردان جوان‌تر نیز درگیر میراثی می‌شوند که پیش از آن‌ها ساخته شده است.

کتاب ستون های جامعه از نظر صحنه‌پردازی هم توجه‌برانگیز است. فضای خانه، باغ، خیابان و کارگاه کشتی‌سازی فقط پس‌زمینه نیستند، بلکه بخشی از معنای اثر را می‌سازند. رفت‌وآمد میان فضای خصوصی و عمومی، مدام این پرسش را پیش می‌کشد که حقیقت دقیقاً کجا پنهان شده است و چه کسی حق دارد درباره‌ی اخلاق و صلاح جامعه حرف بزند. حال‌وهوای اثر میان گفت‌وگوهای روزمره، کنایه، تنش پنهان و رویارویی‌های تدریجی حرکت می‌کند. همین ویژگی باعث می‌شود نمایش‌نامه هم تصویری از یک جمع بسته ارائه دهد و هم مسئله‌ای بزرگ‌تر را پیش بکشد: اینکه جامعه بر دوش چه کسانی می‌ایستد و بهای حفظ این ایستادگی را چه کسانی می‌پردازند.

خلاصه نمایشنامه ستون های جامعه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

در متن ستون های جامعه، کارستن برنیک به‌ عنوان یکی از چهره‌های بانفوذ شهر شناخته می‌شود؛ مردی که همه او را تکیه‌گاه نظم و اعتبار اجتماعی می‌دانند. با بازگشت چند نفر از نزدیکان قدیمی، گذشته‌ای که سال‌ها زیر سکوت و شایعه پنهان مانده دوباره به میان می‌آید. 

همزمان، بحث‌های مربوط به تجارت، کشتی‌سازی، راه‌آهن و منافع عمومی نشان می‌دهد که تصمیم‌های اقتصادی و اخلاقی در این شهر از هم جدا نیستند. نمایش‌نامه به‌تدریج روشن می‌کند که پشت احترام اجتماعی، ترس از افشا، کنترل افکار عمومی و قربانی‌کردن دیگران برای حفظ موقعیت چه جایگاهی دارد.

چرا باید کتاب ستون های جامعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن ستون های جامعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایش‌نامه رابطه‌ی میان آبرو، قدرت اقتصادی و داوری اخلاقی را در یک شهر کوچک به‌ شکل ملموس نشان می‌دهد.
• متن کمک می‌کند سازوکار پنهان‌کاری و حفظ ظاهر در روابط خانوادگی و اجتماعی دقیق‌تر دیده شود.
• شخصیت‌ها فقط درگیر مسئله‌های شخصی نیستند و هر کدام بخشی از تنش میان حقیقت و منفعت را نمایندگی می‌کنند.
• فضای اثر برای کسانی که به نمایش‌نامه‌های اجتماعی علاقه دارند، تجربه‌ای پرتنش و تأمل‌برانگیز فراهم می‌کند.
• کتاب امکان توجه به پیوند میان زندگی خصوصی، افکار عمومی، مطبوعات و تصمیم‌های اقتصادی را در یک روایت نمایشی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب ستون های جامعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ستون های جامعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که بر تنش‌های اجتماعی و اخلاقی تمرکز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تقابل میان ظاهر محترمانه‌ی جامعه و واقعیت پنهان آن را دنبال کنند.
• کسانی که به شخصیت‌های گرفتار در مسئله‌ی آبرو، قدرت و گذشته‌ی حل‌نشده علاقه دارند.
• مخاطبانی که از آثاری با فضای شهری بسته، گفت‌وگوهای پرمعنا و تنش تدریجی لذت می‌برند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی که می‌خواهند نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌های مهم هنریک ایبسن را بخوانند.

درباره هنریک ایبسن

هنریک ایبسن (Henrik Ibsen) (۱۸۲۸-۱۹۰۶)، نمایش‌نامه‌نویس و شاعر نروژی بود که به عنوان یکی از ستون‌های اصلی مدرنیسم و پدر تئاتر واقع‌گرا شناخته می‌شود. او در نوجوانی پس از ورشکستگی پدرش طعم فقر را چشید و با تأثیر از انقلاب‌های ۱۸۴۸ اروپا به سرودن اشعار آزادی‌خواهانه روی آورد. ایبسن در سال ۱۸۵۰ برای تحصیل در رشته‌ی پزشکی به کریستیانیا (اسلو) رفت، اما پس از عدم موفقیت در این مسیر، تحت تأثیر تاریخ روم و تحولات سیاسی، نخستین نمایش‌نامه‌ی خود را با نام «کاتیلین» نگاشت. او پس از مدتی فعالیت سیاسی و مطبوعاتی، مسئولیت مدیریت تماشاخانه‌ی شهر برگن را بر عهده گرفت و طی پنج سال فعالیت و سفرهای مطالعاتی به کپنهاگ، دانش و تجربه‌ی فراوانی در عرصه کارگردانی و تئاتر کسب کرد.

تمرکز اصلی آثار هنریک ایبسن بر روی واکاوی مناسبات اجتماعی، چالش‌های اخلاقی فرد در برابر سنت‌های ریاکارانه، نقد ساختارهای قدرت و آزادی‌های فردی به‌ویژه حقوق زنان است. او با خروج از چارچوب‌های سنتی نمایش‌نامه‌نویسی، رئالیسم اجتماعی را در تئاتر به اوج رساند و تأثیری عمیق بر درام پس از خود گذاشت. کارنامه‌ی ادبی او شامل نمایش‌نامه‌هایی چون «خانه‌ی عروسک» (عروسک‌خانه)، «دشمن مردم»، «هدا گابلر»، «مرغابی وحشی» و «بانوی دریایی» است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ستون های جامعه منتشر شده است؟

• کتاب ارکان جامعه، ترجمه‌ی بهزاد قادری، نشر بیدگل
• کتاب ستون های جامعه، ترجمه‌ی طلایه رویایی، نشر قطره
• کتاب پایه های جامعه، ترجمه‌ی میرمجید عمرانی، نشر مهراندیش