کتاب غلبه بر افسردگی

کتاب غلبه بر افسردگی (Beat the blues before they beat you) نوشته رابرت لیهی و ترجمه عطیه رضایی است و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است (چاپ دوم: ۱۴۰۳). این اثر افسردگی را فقط به‌عنوان یک احساس گذرا، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از افکار، رفتارها، عادت‌های ذهنی و الگوهای ارتباطی دیده است؛ آنچه می‌توان آن را شناخت و تغییر داد. نویسنده از فصل‌های آغازین با نمونه‌های واقعی و توضیح روش‌های شناختی‌ـ‌رفتاری نشان داده است که تغییر از دلِ مشاهده‌ی دقیق ذهن و عمل روزانه شروع می‌شود. با مطالعه‌ی کتاب حاضر درمی‌یابیم که افسردگی فقط تجربه‌ی غم نیست؛ بلکه می‌تواند بر خواب، اشتها، تمرکز، احساس بی‌ارزشی، روابط و توان انجام کارهای روزمره تأثیرگذار باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب غلبه بر افسردگی اثر رابرت لیهی

کتاب غلبه بر افسردگی نوشته‌ی رابرت لیهی به‌سراغ یکی از پیچیده‌ترین تجربه‌های روان انسان می‌رود و آن را از زاویه‌های مختلف توضیح می‌دهد؛ از نشانه‌ها و گونه‌های افسردگی گرفته تا نقش افکار منفی، انزوا، نشخوار فکری، ناامیدی و سبک تفسیر رویدادها. نویسنده بحث را با مثال‌هایی از مراجعان خود پیش می‌برد و نشان می‌دهد که افسردگی فقط تجربه‌ی غم نیست؛ بلکه می‌تواند در خواب، اشتها، تمرکز، احساس بی‌ارزشی، روابط و توان انجام کارهای روزمره هم خودش را نشان دهد. او به تفاوت افسردگی اساسی، افسرده‌خویی، افسردگی پس از زایمان و اختلال دوقطبی هم پرداخته است.

رابرت لیهی در بخش‌های آغازین کتاب غلبه بر افسردگی هم به زمینه‌های زیستی و خانوادگی اشاره کرده است و هم به عوامل اجتماعی و رابطه‌ای. کتاب حاضر نشان می‌دهد که افسردگی می‌تواند از ترکیب آمادگی ژنتیکی، تجربه‌های دشوار، فشارهای زندگی، شکست‌های عاطفی، بیکاری یا احساس تنهایی نیرو بگیرد. کتاب فقط به توضیح علت‌ها بسنده نمی‌کند و به‌سمت این پرسش می‌رود که ذهن افسرده چگونه کار می‌کند. بحث‌هایی مثل سه‌گانه‌ی منفی، افکار خودآیند، ذهن‌خوانی، فاجعه‌سازی، برچسب‌زدن، سبک اسنادی و حافظه‌ی کلی در این مسیر مطرح می‌شوند تا روشن شود چرا بعضی افراد در برابر رویدادهای ناخوشایند، سریع‌تر به ناامیدی و خودسرزنشی می‌رسند.

کتاب غلبه بر افسردگی بر نقش درمان شناختی‌ـ‌رفتاری تکیه دارد و آن را به‌صورت مجموعه‌ای از مهارت‌ها معرفی می‌کند؛ مهارت‌هایی برای ارزیابی افکار، آزمودن آن‌ها در واقعیت، تغییر رفتارهای کناره‌گیرانه، افزایش فعالیت‌های لذت‌بخش و ساختن عادت‌های تازه. در فصل‌های نخست آزمون‌های خودسنجی، نمونه‌های بالینی و تمرین‌های فکری ارائه شده است تا مسیر کتاب فقط توضیحی نباشد و به مشاهده‌ی دقیق وضعیت فردی هم برسد. فضای کلی اثر بر این ایده استوار است که افسردگی می‌تواند نگاه انسان به خود، دیگران و آینده را تیره کند، اما الگوهای آن قابل‌شناسایی و قابل‌تغییر هستند.

خلاصه کتاب غلبه بر افسردگی

افسردگیْ چرخه‌ای از افکار منفی، احساس درماندگی، کناره‌گیری، کاهش انرژی و ازدست‌رفتن امید است. رابرت لیهی ابتدا نشانه‌ها، انواع و علت‌های احتمالی افسردگی را شرح و سپس نشان می‌دهد که ذهن افسرده چگونه با خودسرزنشی، پیش‌بینی منفی، نشخوار فکری و نادیده‌گرفتن جنبه‌های مثبت، این وضعیت را ماندگارتر می‌کند. کتاب بر این نکته متمرکز می‌شود که تغییر فقط از راه دانستن ممکن نیست و باید با تمرین‌های مشخص همراه شود؛ از ثبت نشانه‌ها و سنجش نگرش‌های ناکارآمد تا به‌چالش‌کشیدن افکار خودآیند، افزایش فعالیت‌های پاداش‌دهنده، توجه‌آگاهی و بازسازی رابطه با خود و دیگران. انسان می‌تواند به‌تدریج ابزارهایی را برای مدیریت افسردگی و کاهش احتمال بازگشت آن در اختیار بگیرد.

چرا باید کتاب غلبه بر افسردگی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب غلبه بر افسردگی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشانه‌ها و گونه‌های مختلف افسردگی را از هم جدا می‌کند و تصویر دقیق‌تری از این وضعیت به دست می‌دهد.
• نویسنده نشان می‌دهد افکار خودآیند، نشخوار فکری و خودسرزنشی چگونه افسردگی را تشدید می‌کنند.
• کتاب به شناسایی الگوهای ذهنی مثل فاجعه‌سازی، ذهن‌خوانی و ناامیدی کمک می‌کند.
• بخش‌های مربوط به درمان شناختی‌ـ‌رفتاری، مسیر تغییر فکر و رفتار را به‌صورت روشن توضیح می‌دهد.
• آزمون‌ها و نمونه‌های بالینی کتاب، فهم مطالب را به تجربه‌های ملموس نزدیک‌تر می‌کنند.
• این اثر فقط بر کاهش نشانه‌ها متمرکز نیست و به پیشگیری از بازگشت افسردگی هم توجه دارد.

خواندن کتاب غلبه بر افسردگی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب غلبه بر افسردگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که می‌خواهند نشانه‌ها و الگوهای فکری مرتبط با افسردگی را دقیق‌تر بشناسند.
• خوانندگانی که با ناامیدی، خودسرزنشی، بی‌انرژی‌بودن یا نشخوار فکری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
• مخاطبانی که به درمان شناختی‌ـ‌رفتاری و شیوه‌ی کار آن در افسردگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان افکار، رفتارها و خلق‌وخو را بهتر درک کنند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه‌ی روان‌شناسی که به نمونه‌های بالینی و توضیح مفاهیم پایه نیاز دارند.

درباره رابرت لیهی

رابرت لیهی (Robert L. Leahy)، روان‌شناس و مؤلف نام‌آشنا، نگارش و ویرایش بیش از ۲۰ مجلد کتاب در حوزه‌ی درمان شناختی‌ـ‌رفتاری را در کارنامه‌ی علمی خود دارد. او هدایت «مؤسسه‌ی آمریکایی درمان شناختی» در نیویورک را عهده‌دار بوده و به‌عنوان استاد بالینی روان‌شناسی در بخش روان‌پزشکی دانشکده‌ی پزشکی ویل کورنل به تدریس اشتغال داشته است. این نویسنده تمام مقاطع دانشگاهی خود ازجمله کارشناسی، کارشناسی‌‌ارشد و دکتری را در دانشگاه ییل به پایان رساند و در ادامه، دوره‌ی فوق‌تخصصی (پسادکتری) خود را در دپارتمان روان‌پزشکی دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا و تحت‌نظارت مستقیم آرون تمکین بک، واضع درمان شناختی، سپری کرد.

تمایل و گرایش رابرت لیهی به مدل شناختیِ بک زمانی شکل گرفت که او از مدل روان‌پویشی به‌دلیل فقدان شواهد علمی کافی دلسرد شد. بخش عمده‌ای از تألیفات و دستاوردهای علمی او نقش شایانی در بسط و توسعه‌ی رویکرد شناختی در مسیر درمان افسردگی، اختلال دوقطبی، سندرم‌های اضطرابی، حسادت و فرایند تنظیم هیجان ایفا کرده‌اند. لیهی همچنین پروژه‌های پژوهشی متعددی را پیرامون موضوعاتی چون اتحاددرمانی، پدیده‌های انتقال و انتقال متقابل، مقاومت مراجع در برابر فرایند تغییر و انگاره‌های مرتبط با ابراز و تنظیم هیجان پیش برده است. مکتوبات او به بیش از ۲۰ زبان برگردانده شده است.

این روان‌شناس با فراتررفتن از مدل کلاسیکِ آرون تمکین بک، تئوری اجتماعی‌ـ‌شناختی خود در باب هیجانات را تحت‌عنوان «درمان طرحواره‌ی هیجانی» پایه‌گذاری کرد. پژوهش‌های رابرت لیهی اثبات کرده است که این رویکرد می‌تواند بستری کارآمد برای واکاوی و درمان عواطفی مثل حسادت، حسرت، تردید و دیگر حالات روانی فراهم سازد و مکانیزم تأثیرگذاری این الگوها بر روابط عاطفی صمیمانه و اتمسفر درمان را تبیین کند.

رابرت لیهی افزون‌بر تخصص‌محوری در قلمرو هیجانات، به تشریح الگوهای خطاکارانه در سوگیری‌های قضاوت و فرایند تصمیم‌گیری پرداخت که در بروز و تداوم اختلالات اضطرابی و خلقی دخیل هستند. این مؤلفه‌ها مواردی همچون ارزیابی‌های نادرست در سنجش مخاطرات، تله‌ی هزینه‌ی غرق‌شده، پیش‌بینی پشیمانی‌ها، ممارست ذهنی (نشخوار فکری) درباره‌ی حسرت‌های گذشته و تخمین‌های اشتباه از پیامدهای احساسیِ حاصل از نتایج احتمالی را در بر می‌گیرد.

در سوابق مدیریتی رابرت لیهی، تکیه‌زدن بر کرسی ریاست «انجمن رفتاردرمانی و درمان شناختی» و همچنین «انجمن بین‌المللی درمان شناختی‌ـ‌رفتاری» به چشم می‌خورد. او علاوه‌بر برعهده‌داشتن سردبیری نشریه‌ی «روان‌درمانگری شناختی» در گذشته، در جایگاه دبیر همکار نشریه‌ی بین‌المللی «درمان شناختی» نیز فعالیت داشته است. کتاب «غلبه بر افسردگی» (Beat the blues before they beat you) نوشته‌ی رابرت لیهی است.

جوایز و افتخارات نویسنده

افتخارات علمی رابرت لیهی در سال ۲۰۱۴ با دریافت جایزه‌ی آرون تمکین بک از سوی آکادمی درمان شناختی وارد فصل جدیدی شد. در سال ۲۰۲۱ مدرک دکترای افتخاری علوم انسانی از طرف کالج پزشکی استیوپاتی فیلادلفیا به پاس خدمات رابرت لیهی به او اهدا شد. نام او به‌عنوان رئیس افتخاری مادام‌العمر انجمن درمان شناختی‌ـ‌رفتاری نیویورک و عضو برجسته و پایه‌گذار آکادمی درمان شناختی ثبت شده است. رابرت لیهی در سال ۲۰۲۳ نشان درمانگر برجسته را از سوی انجمن رفتاردرمانی و درمان شناختی دریافت کرد و نیز به‌عنوان نخستین سفیر جهانی این نهاد علمی برگزیده شد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب غلبه بر افسردگی منتشر شده است؟

این کتاب با عنوان نسخه افسردگی را بپیچید با ترجمه‌ی مهدی اکبری و فیروزه ضرغامی (پیش‌درآمدی بر ترجمه‌ی لادن فتی) توسط انتشارات ابن سینا‏‫ در سال ۱۳۹۵ منتشر شده است.

بخشی از کتاب غلبه بر افسردگی

«فصل ۶: «نمی‌توانم هیچ‌کاری انجام دهم»: چگونه باانگیزه باشیم

جنیفر به‌تنهایی در خانه نشسته و انگیزۀ انجام هیچ کاری را ندارد. از زمان افسردگی‌اش، بیشتر اوقات خود را در منزل می‌گذراند، پس از بیدار شدن از خواب، ساعت‌ها روی تخت می‌ماند. او هیچ انرژی ندارد. وقتی از سرکار به خانه برمی‌گردد، فقط می‌خواهد بخوابد، در خانه بماند و غذاهای بی‌ارزش بخورد. انگاری هیچ کاری ارزش ندارد. قبل از افسردگی او فردی فعال بود، هفته‌ای سه بار باشگاه می‌رفت، در طول هفته دوستانش را ملاقات می‌کرد، سینما می‌رفت و حتی در کنار رودخانه دوچرخه سواری می‌کرد. اما انگار هیچ‌کدام از این فعالیت‌ها دیگر دوای درد او نیست.

روزی جنیفر در دفترم به من گفت خیلی غمگین است و به فردی بازنده تبدیل شده. درحالی‌که با حالتی ناراحت به کف زمین نگاه می‌کرد، گفت: «هیچ‌کاری نمی‌توانم بکنم، هیچ انگیزه‌ای ندارم».

وقتی فرد افسرده می‌شود، شروع هر فعالیتی خیلی دشوار است. فرد منتظر انگیزه‌ای می‌ماند که گویی هرگز به سراغش نخواهد آمد. فرد مانند خرسی به خواب زمستانی رفته، انرژی ذخیره می‌کند و در غار تنهایی خود می‌نشیند و انتظار رسیدن اوقات بهتر را می‌کشد. چنین شخصی به انجام کارهای مختلف فکر می‌کند اما انگار هیچ‌کدام از این کارها برایش هیجان‌انگیز نیستند. فرد به فکر انجام کاری متفاوت است، به فکر کارهای زیادی که از انجام آنها خبری نیست. احساس عدم توانایی در انجام کار، منجر به کناره‌گیری از دوستان و فعالیت‌ها شده و این عدم فعالیت و انفعال منجر به کاهش تجربیات ارزشمند می‌شود. درنهایت فرد احساس درماندگی می‌کند، انگار از عهدۀ هیچ کاری برنمی‌آید. به همین دلیل شروع به انتقاد از خود می‌کند و این کار افسردگی بیشتری را ایجاد می‌کند و این دور باطل ادامه می‌یابد.»