کتاب باغ رباعی

کتاب باغ رباعی نوشته علیرضا قزوه و مجموعه‌ای از رباعی‌هایی است که در آن‌ها عشق، نیایش، مرگ، توبه، ریا، دلتنگی و جست‌وجوی حقیقت بارها به صورت‌ها و لحن‌های گوناگون آمده است. این کتاب را انتشارات سوره مهر منتشر کرده است. فضای اثر میان زبان کلاسیک رباعی و دغدغه‌های تند و زنده‌ی انسانی حرکت می‌کند؛ جایی که شاعر هم از خلوت دعا می‌گوید و هم از زخم‌های اخلاقی و اجتماعی. این رفت‌وآمد میان سلوک درونی و نگاه انتقادی به شعرها حال‌وهوایی متمایز داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب باغ رباعی اثر علیرضا قزوه

کتاب باغ رباعی سروده‌ی علیرضا قزوه و مجموعه‌ای از رباعی‌هایی است که بر محور تجربه‌های درونی، ایمان، عشق، حیرت، مرگ‌اندیشی و نقد ظاهرگرایی سروده شده‌اند. شاعر در فضای فشرده‌ی رباعی مدام میان مناجات، اعتراف، اعتراض و اشتیاق رفت‌وآمد می‌کند. بسیاری از رباعی‌ها از واژگان و نشانه‌های آشنا در سنت عرفانی و دینی بهره می‌گیرند؛ از نماز و قنوت و محراب تا میخانه و خرابات و از یوسف و نوح و خضر تا کربلا و شهادت. این نشانه‌ها در شعرها فقط آرایه نیستند؛ مسیر اصلی اندیشیدن و حس‌کردن را می‌سازند.

مجموعه رباعیِ باغ رباعی در بخش‌های مختلف، لحن انتقادی روشنی هم پیدا می‌کند. شاعر ریا، دین‌فروشی، تظاهر، بی‌عملی، خودفریبی و فراموشی معنا را به پرسش می‌کشد و بارها به ناتوانی انسان در برابر نفس، هوس، تکرار و غفلت می‌پردازد. این ترکیب باعث شده است که شعرها هم رنگ خلوت شخصی داشته باشند و هم ردی از نگاه اجتماعی را. علیرضا قزوه در بسیاری از رباعی‌ها نه در جایگاه واعظ، بلکه در موقعیت کسی ایستاده است که خودش نیز درگیر شکست، تردید، حسرت و طلب است.

بعضی از رباعی‌های کتاب باغ رباعی سرشار از تمنای وصال و گفت‌وگو با معشوقند، بعضی به مرگ و حسابرسی و فرسودگی عمر نزدیک می‌شوند و بعضی دیگر با زبانی تندتر به مناسبات اجتماعی و مذهبی طعنه می‌زنند. همچنین تصویر باغ، گل، شمع، پروانه، آینه، دریا، خون، خاک و آتش بارها در اشعار این کتاب تکرار می‌شود. نتیجه مجموعه‌ای است که خواندن آن بیشتر شبیه عبور از ایستگاه‌های فشرده‌ی تأمل، دعا، درد و بیداری است تا دنبال‌کردن یک مسیر یکنواخت.

چرا باید کتاب باغ رباعی را بخوانیم؟

دلایل خواندن باغ رباعی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این مجموعه رباعی نمونه‌ای از رباعی معاصر ایران با تکیه‌ بر مضامین عرفانی، آیینی و تأملات درونی است.
• شعرها فقط به ستایش یا شکایت محدود نمی‌شوند و میان دعا، عشق، انتقاد و خودبازنگری حرکت می‌کنند.
• خواندن این کتاب امکان آشنایی با کاربرد گسترده‌ی نمادهایی مثل محراب، میخانه، آینه، شمع، گل و دریا را در رباعی فراهم می‌کند.
• اثر به نقد ریا، ظاهرگرایی و فراموشی معنا پرداخته و از این نظر لایه‌ای اجتماعی هم پیدا کرده است.
• فشردگی قالب رباعی باعث شده است هر شعر در چند سطر، یک تصویر، یک حس یا یک پرسش روشن بسازد.

خواندن کتاب باغ رباعی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن باغ رباعی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رباعی و قالب‌های کوتاه شعر فارسی.
• خوانندگانی که به شعرهای عرفانی، آیینی و مناجات‌گونه گرایش دارند.
• کسانی که دوست دارند شعرهایی با درون‌مایه‌ی مرگ، توبه و طلب را بخوانند.
• مخاطبانی که از شعرهای انتقادی درباره‌ی ریا، تظاهر و فراموشی معنا استقبال می‌کنند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که می‌خواهند تداوم نشانه‌های کلاسیک در شعر امروز را بررسی کنند.

درباره علیرضا قزوه

علیرضا قزوه، متولد یک بهمن ۱۳۴۲ در گرمسار، نویسنده و شاعر معاصر ایرانی است. او از شاعران شناخته‌شده‌ی حوزه‌ی انقلاب و جنگ ایران و عراق به شمار می‌آید. درون‌مایه‌ی اصلی اشعار علیرضا قزوه بیشتر مذهبی و اجتماعی است و آثارش در قالب شعر سپید و غزل و رباعی منتشر شده‌ است. او با شعر بلند «مولا ویلا نداشت» به‌عنوان شاعری منتقد وارد عرصه‌ی هنر و ادبیات شد و سرودن شعر را از ۱۸سالگی آغاز کرد. تحصیلات خود را در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی ادامه داد و موفق به دریافت مدرک کارشناسی‌ارشد در این رشته شد.

این شاعر ایرانی از سال ۱۳۷۷ به‌عنوان رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان فعالیت کرد و بعدها دانشنامه‌ی دکترای خود را در رشته‌ی لغت‌شناسی از دانشگاهی در همین کشور دریافت کرد. همچنین از سال ۱۳۸۶ مدیریت مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو را بر عهده داشت. علیرضا قزوه علاوه‌بر شاعری، در حوزه‌ی پژوهش و سفرنامه‌نویسی نیز فعال بوده است. برخی از اشعار او به ده زبان ترجمه و منتشر شده‌اند. از آثار شناخته‌شده‌ی او می‌توان به «از نخلستان تا خیابان»، «عشق علیه‌ السلام»، «با کاروان نیزه» و «صبح بنارس» اشاره کرد. کتاب «باغ رباعی» مجموعه رباعی‌های او را در بر گرفته است.

جوایز و افتخارات نویسنده

علیرضا قزوه در سال‌های مختلف جوایز و افتخارات متعددی کسب کرده است. او در بیست‌وچهارمین دوره‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای مجموعه شعر «با کاروان نیزه» جایزه‌ی تشویقی دریافت کرد. همچنین در هفتمین جشنواره‌ی بین‌المللی شعر فجر، همراه با حمیدرضا برقعی، به‌عنوان «شاعر مردمی ده سال اخیر» معرفی شد و جایزه‌ی خود را به محمدرضا شفیعی کدکنی تقدیم کرد. افزون بر این مجموعه شعر «صبح بنارس» سروده‌ی او موفق شد هم در یازدهمین دوره‌ی جایزه‌ی قلم زرین و هم در بیست‌ویکمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب فصل به‌عنوان اثر برگزیده در بخش شعر انتخاب شود. علیرضا قزوه در دومین دوره‌ی جشنواره‌ی بین‌المللی شعر فجر نیز در بخش پایداری و انتفاضه به‌عنوان شاعر برگزیده معرفی شد.

بخشی از کتاب باغ رباعی

«از من تا خویش آن‌چنان راهی نیست

در من آن‌قدر جان آگاهی نیست

یک راه به خویش دارم و ای عجبا

کز هر طرفی که می‌روم راهی نیست

***

باید بر دوش زندگی بار نشد

چون لاله شکفت و مانده چون خار نشد

دیشب رفتم به باغ دانایی گل

رنگی خوابیده بود، بیدار نشد

***

هر کس که دل و دین همه را باخته است

یک معبد در درون خود ساخته است

دیشب رفتم به باغ دیدم گل سرخ

سجاده برای خویش انداخته است»