کتاب نمایش‌نامه حر

«نمایش‌نامه حُرّ» اثر عباس فرح‌بخش (-۱۳۲۸) نویسنده و پژوهشگر مشهدی، برگرفته از واقعه تاریخی عاشورا است که به سرگذشت حربن یزید ریاحی از شهدای نام‌آور کربلا می‌پردازد. حربن یزید در دستگاه یزید مشغول به کار بود. در روز عاشورا، او در مرز دو قطب متضاد حق و باطل، و راستی و دروغ قرار داشت. او یا باید به «خیل الله» لشکر حسین (ع)، لشکر حق می‌پیوست و تسلیم حق می‌شد و پاسخ دعوت امام راستی و رستگاری را به یاری خدا در یورش بردن بر طاغوت لبیک می‌گفت، یا به امید منتصب شدن به «حکومت ری» و ماندن در حکومت یزید خیمه‌گاه آزادی و عدل امام حسین (ع) را به آتش می‌کشید. دکتر علی شریعتی بر این نمایش‌نامه مقدمه نوشته‌است و منوچهر آتشی نیز در شرحی که بر این کتاب دارد می‌گوید: «نویسنده، صحنه‌های دلهره را بسیار آگاهانه تجسم بخشیده است. تشویش‌ها و اندیشه‌ها چه به‌صورت گلاویز روحی و چه به گونه «ذهنیت» عینیت یافته و در کسوت سرخ‌پوشان (نمادهای انقلابی)، بر او نازل و ظاهر می‌شوند. نقطه مقابل نمودهای ذهنی انقلاب و ایمان، یعنی سرخ‌پوشان، سیاه‌پوشانند که تجسم وسوسه‌های ویرانگر روح‌اند و سرانجام دلهره به پایان می‌رسد و حر انتخاب می‌کند: راه حسین را». بخشی از اثر: اولی: آن‌ها زبان مردم را بریدند. حسین و حتی شیرخوارگان و یارانش را کشتند. بعضی از خانواده‌اش را به اسارت گرفتند تا همه را بترسانند اما امروز بیشتر از همیشه مردم از انگیزه‌ی حسین و یارانش سخن می‌گویند. کار به جایی رسیده است که حتی از اسب او افسانه ساخته‌اند! دومی: از اسب او؟ من هرگز نشنیده ام. تازه از دمشق رسیده‌ام. اولی: این بار مردم در گوش هم زمزمه می‌کنند. دومی: چه می‌گویند؟ اولی: می‌گویند ذوالجناح پس از نبرد به هیچ کس سواری نداده و تنها و بی‌سوار حرکت کرده و سر به صحرا گذاشته است. دومی: همین؟! اولی: شگفتا! می‌گویند، دیده شده که فردی شبیه حسین سوارش بوده! دومی: حسین را در کربلاکشتند و اینک برفراز همه‌ی ما در تاریخ و افسانه حرکت می‌کند.