کتاب شاهد عتیق

کتاب شاهد عتیق نوشته علی نورآبادی، روایتی مستند از زندگی و مبارزات آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب است و با استناد به اسناد ساواک، خاطرات یاران و روایت‌های نزدیکان، مسیر زندگی این روحانی شیرازی را از تولد تا شهادت دنبال می‌کند. ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت‌های صحنه‌محور و نقل اسناد رسمی شکل گرفته و تصویری از نقش یک روحانی مردمی در تحولات سیاسی و اجتماعی شیراز و ایران ارائه کرده است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی این زندگی‌نامه را در قالب مجموعه‌ی «دانستنی‌های انقلاب اسلامی برای جوانان» منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شاهد عتیق

کتاب شاهد عتیق زندگی شهید آیت‌الله دستغیب را در قالب روایتی پیوسته و در عین حال مستند دنبال می‌کند. علی نورآبادی با استفاده از صحنه‌پردازی‌های کوتاه، گفت‌وگوهای بازسازی‌شده و نقل مستقیم گزارش‌های ساواک، فضای تاریخی و اجتماعی شیراز را در دوره‌ی پهلوی به تصویر کشیده است.

کتاب در چند بخش تنظیم شده است: در بخش نخست، نویسنده از کودکی، تحصیلات حوزوی، هجرت اجباری به نجف در دوره‌ی رضاخان، درس‌خواندن نزد استادانی چون آیت‌الله شیخ‌محمدکاظم شیرازی و دریافت چند اجازه‌ی اجتهاد سخن گفته است. در همین بخش، ماجرای احیای مسجد جامع عتیق شیراز و تبدیل آن از یک خرابه و زباله‌دانی به پایگاه اصلی دینی و اجتماعی شهر، با جزئیات و حتی نقل گزارش مأمور شهربانی و ساواک بازگو شده است. 

در ادامه‌ی کتاب شاهد عتیق، تمرکز بر دوره‌ی مبارزات سیاسی است؛ از مخالفت با کشف حجاب و خلع لباس روحانیت در زمان رضاخان تا اعتراض‌های صریح از منبر مسجد جامع عتیق به وضعیت اقتصادی، انقلاب سفید، حمله به مدرسه‌ی فیضیه و سپس دستگیری و تبعیدها. نقل تلگراف‌ها، دستورهای سرلشکر پاکروان، گزارش‌های تعقیب و مراقبت و شرح صحنه‌ی بازداشت شبانه‌ی دستغیب در شیراز، فضای امنیتی آن سال‌ها را ملموس کرده است. علی نورآبادی در بخش‌های پایانی نیز به نقش او در هدایت مردم شیراز در حوادث ۱۵ خرداد، زندان عشرت‌آباد و قزل‌قلعه و جایگاه معنوی و اجتماعی‌اش پرداخته است.

خلاصه کتاب شاهد عتیق

کتاب شاهد عتیق مسیر زندگی سیدعبدالحسین دستغیب را از تولد در محله‌ی بازار مرغ شیراز تا دوران مرجعیت محلی و مبارزه‌ی سیاسی روایت کرده است. نویسنده ابتدا به کودکی، تحصیل نزد پدر، یتیمی زودهنگام و سپس هجرت به نجف و شاگردی استادان برجسته می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه زهد، تقوا و جست‌وجوی مقام فنا در شخصیت او ریشه می‌گیرد. 

سپس بازگشت او به شیراز، امامت مسجد باقرخان و بعد مسجد جامع عتیق و تلاش برای بازسازی این مسجد مخروبه و تبدیل آن به مرکز دینی و اجتماعی شهر شرح داده شده است. 

در میانه‌ی کتاب، محور روایت به مبارزه‌ی علنی با سیاست‌های حکومت پهلوی تغییر می‌کند؛ مخالفت با کشف حجاب و خلع لباس روحانیت، انتقاد از فساد و فقر، اعتراض به انقلاب سفید و حمله به مدرسه‌ی فیضیه و دعوت مردم به اتحاد و دفاع از دین. گزارش‌های ساواک، تلگراف‌ها و صورت‌جلسه‌های امنیتی نشان می‌دهد چگونه سخنرانی‌های او به بازداشت، انتقال به تهران، زندان عشرت‌آباد و قزل‌قلعه و سپس ادامه‌ی نقش او در حوادث ۱۵ خرداد و پس از آن منتهی شده است.

چرا باید کتاب شاهد عتیق را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک از یک روحانی مبارز ارائه کرده که هم در میدان عبادت و تربیت اخلاقی حضور دارد و هم در متن اعتراض‌های سیاسی و اجتماعی. خواننده با جزئیات می‌بیند چگونه یک مسجد مخروبه به پایگاه حرکت مردمی تبدیل می‌شود و چگونه سخنرانی‌ها، تلگراف‌ها و حتی گزارش‌های ساواک کنار هم، چهره‌ی پیچیده‌ی رابطه‌ی دین و قدرت را در شیراز آن دوره نشان می‌دهد.

خواندن کتاب شاهد عتیق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شاهد عتیق به علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، پژوهشگران انقلاب اسلامی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و علوم سیاسی و کسانی که به شناخت نقش روحانیت محلی در تحولات اجتماعی و سیاسی شیراز علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.