کتاب پا به پای آزادگان

کتاب پا به پای آزادگان (خاطرات امیر سرتیپ عبدالّه نجفی) تدوین عباس آقایی جیرهنده و فاطمه رستمی را موسسه‌ی فرهنگی هنری و انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرده است. این کتاب روایت زندگی و خاطرات یکی از افسران ارتش است که از کودکی در روستای عین‌آباد تا حضور در ارتش پهلوی، پیوستن به انقلاب، حضور در جبهه‌ها و سپس مسئولیت‌های حساس در کمیسیون‌های اسرا و مفقودان را بازگو کرده است. متن کتاب بر پایه‌ی مصاحبه‌های متعدد تاریخ شفاهی تنظیم شده و فرازونشیب‌های ارتش، جنگ ایران و عراق و روند آزادی اسرا را از زاویه‌ی تجربه‌ی شخصی راوی دنبال می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پا به پای آزادگان

کتاب پا به پای آزادگان مجموعه‌ای از خاطرات امیر سرتیپ عبدالّه نجفی است که با تدوین عباس آقایی جیرهنده و فاطمه رستمی در قالب پنج فصل تنظیم شده است. در مقدمه‌ی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، جایگاه این خاطرات در طرح «تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» توضیح داده شده و نقش نجفی در ترک ارتش پهلوی، پیوستن به جریان انقلاب و سپس بازگشت دوباره به ارتش پس از پیروزی انقلاب تشریح شده است. در فصل اول کتاب پا به پای آزادگان زندگی شخصی و پیشینه‌ی خانوادگی راوی از روستای عین‌آباد همدان تا مهاجرت به تهران، سال‌های دبستان و دبیرستان، ورود به دبیرستان نظام و دانشگاه افسری و شکل‌گیری گرایش‌های مذهبی و سیاسی او روایت شده است. تلاش برای ایجاد نمازخانه در دبیرستان نظام، جلسات قرآنی و فکری در دانشگاه افسری، آشنایی با چهره‌هایی مانند شهید نامجو و صیاد شیرازی و تجربه‌ی حکومت نظامی تهران و ماجرای فرار از ارتش، بخش مهمی از این فصل را تشکیل می‌دهد. در فصل دوم کتاب پا به پای آزادگان مسیر بازگشت راوی به ساختار رسمی پس از انقلاب دنبال شده است: حضور در کمیته‌ی نظامی امام در ستاد ارتش، نقش در پاکسازی و سالم‌سازی ارتش، اشاره به ماجرای کردستان، کودتای نوژه، آغاز جنگ و سپس اعزام به جبهه و حضور در آبادان و خرمشهر. در این فصل، هم ساختارهای جدید ارتش و هم فضای درونی نیروها در سال‌های نخست انقلاب ترسیم شده است. فصل‌های سوم تا پنجم کتاب پا به پای آزادگان به مهم‌ترین بخش زندگی اداری و نظامی نجفی می‌پردازد: عضویت در دفتر مشاورت امام، ریاست گروه کار نظامی دفتر ریاست جمهوری، سپس ریاست کمیسیون‌های اسرا و مفقودان. در این فصل‌ها روند شکل‌گیری کمیسیون اسرا، وضعیت اسیران ایرانی و عراقی، پیام‌های امام درباره‌ی نحوه‌ی رفتار با اسرا، مذاکرات طولانی با مقامات عراقی و صلیب‌سرخ، تبادل اسرا، سرنوشت مفقودان، ماجرای خلبان لشگری و اشاره به چهره‌هایی مانند شهید تندگویان و شهید نظران به‌صورت سال‌به‌سال و با جزئیات پیگیری شده است.

خلاصه کتاب پا به پای آزادگان

کتاب پا به پای آزادگان مسیر زندگی عبدالّه نجفی را از یک کودک روستایی مذهبی در عین‌آباد همدان تا امیر سرتیپ ارتش جمهوری اسلامی دنبال می‌کند. او از سال‌های دبستان در تهران، آشنایی با روحانیان محل، ورود به دبیرستان نظام و دانشگاه افسری و تلاش برای حفظ دینداری در محیط ارتش پهلوی سخن گفته است. تجربه‌ی جلسات مذهبی، مقاومت در برابر فضای جشن و رقص، نگاه انتقادی به جشن‌های ۲۵۰۰ ساله و سپس حضور در حکومت نظامی تهران و تصمیم پرخطر برای فرار از ارتش، بخش نخست روایت را شکل می‌دهد. در ادامه، کتاب به پیوستن نجفی به جریان انقلاب، حضور در مدرسه‌ی رفاه، بازگشت سازمان‌یافته به ارتش، عضویت در کمیته‌ی نظامی امام، نقش در پاکسازی ارتش و سپس حضور در جبهه‌های جنگ می‌پردازد. بخش پایانی کتاب به سال‌های طولانی مسئولیت او در کمیسیون‌های اسرا و مفقودان اختصاص دارد؛ جایی که از وضعیت اسیران، مذاکرات پیچیده با عراق و صلیب‌سرخ، تبادل اسرا، تعیین تکلیف مفقودان و فرازونشیب‌های دیپلماتیک و انسانی این پرونده روایت شده است.

چرا باید کتاب پا به پای آزادگان را بخوانیم؟

این کتاب تصویری درونی از ارتش پیش و پس از انقلاب، روند شکل‌گیری ساختارهای جدید نظامی و اداری و همچنین پرونده‌ی اسرا و مفقودان جنگ ایران و عراق ارائه کرده است. خواننده با تجربه‌ی شخصی یک افسر مذهبی، هم فضای پادگان‌ها و جبهه‌ها و هم پشت‌صحنه‌ی مذاکرات طولانی اسرا را در کنار هم می‌بیند و با جزئیات کمتر گفته‌شده‌ی این دوره آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشگران جنگ ایران و عراق، کسانی که در زمینه‌ی اسرا و مفقودان تحقیق می‌کنند و همچنین خوانندگانی که به روایت‌های تاریخ شفاهی از درون ارتش و ساختارهای نظامی علاقه دارند پیشنهاد می‌شود. «خاطرات شخصیت‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی یکی از منابع مهم تاریخی و سیاسی فوق‌العاده ارزشمند و دارای اهمیت است؛ چون این افراد از نزدیک در کوران حوادث قرار داشته و خود در جریانات و وقایع سیاسی - اجتماعی نقش‌آفرین و تأثیرگذار بودند. به همین دلیل خاطراتی از این دست همواره مورد توجه اهل تحقیق و علاقه‌مندان به تاریخ و سیاست قرار گرفته است. خاطرات تیمسار نجفی نیز از این امر مستثنی نیست. تیمسار عبدالّه نجفی از ارتشیان مومن قبل از انقلاب بود که حلقه‌ی ارتباطش را با مبارزین مذهبی همواره حفظ می‌کرد. او به دلیل روحیه‌ی مذهبی و انقلابی‌اش در نهایت از ارتش شاهنشاهی فرار کرد و به نیروهای انقلاب پیوست. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا درجه‌ی امیری در ارتش ارتقا یافت و منشأً خدمات بسیاری گردید. تیمسار نجفی در پست‌های مهمی به شرح زیربه انجام وظیفه مشغول شد: رئیس گروه کار نظامی دفتر ریاست جمهوری. فرمانده نیروی زمینی ارتش؛ رئیس کمیسیون‌های اسرا و مفقودان. رئیس دفتر عمومی حفاظت اطلاعات فرماندهی معظم کل قوا. تیمسار نجفی که در ارتش شاهنشاهی حضور داشته و پس از پیروزی انقلاب نیز یکی از امرای ارتش جمهوری اسلامی بوده است؛ خاطرات ارزشمندی دارد. اطلاعاتی که در مورد وضعیت ارتش در قبل از انقلاب و پس از آن ارائه می‌دهد. ارزشمند است. اطلاعات ایشان به سبب مسئولیتش در ریاست کمیسیون‌های اسرا و مفقودان. در رابطه با تاریخچه‌ی اسارت و تبادل اسراء فوق‌العاده ارزشمند و یک منبع تاریخی مهم مستند و کم‌نظیر است. مطالب بازگو شده در مورد اسیران و مفقودان و مذاکراتی که با مقامات عراقی و صلیب‌سرخ در مورد تعیین وضعیت اسرا عنوان شده. نشان‌دهنده‌ی تلاش و صداقت جمهوری اسلامی در حل هرچه سریع‌تر مسئله‌ی اسرا بوده است؛ در حالی که طرف عراقی مطامع و منافع سیاسی را مدنظر داشته است. حتی اتفاق افتاده که طرف عراقی از آزادی اسیران عراقی بعضاً ناراحت شده است. این قسمت از خاطرات تیمسار نجفی نه‌تنها منبع تاریخی مهمی برای ایران بلکه سند بسیار خوبی برای محققان و مردم عراق محسوب می‌شود.»