کتاب کار دیونیسوس

کتاب کار دیونیسوس (Labor of Dionysus Acritique of the State-Form)، نوشته آنتونیو نگری و مایکل هارت و ترجمه رضا نجف‌ زاده، تحلیلی از نسبت کار، سرمایه، قانون و دولت در جهان معاصر است. نویسندگان باتکیه‌بر سنت مارکس، دلوز، فوکو، هایدگر و دیگر متفکران، به‌سراغ ساخت حقوقی و سیاسی دولت‌های مدرن، سوسیالیستی، رفاهی و نئولیبرال رفته‌اند و آن‌ها را از منظر «کار زنده» و کمونیسم بازخوانی کرده‌اند. نشر نی در سال ۱۳۸۸ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کار دیونیسوس اثر آنتونیو نگری و مایکل هارت

کتاب کار دیونیسوس (نقدی بر ساخت حقوقی دولت مدرن و پسامدرن) با محوریت مفهوم «کار زنده» و «کمونیسم حقوقی»، به نقد شکل دولت در دوره‌های مدرن و پسامدرن می‌پردازد. نگری و هارت در این کتاب، کار را نه‌فقط فعالیتی مزدی در کارخانه، بلکه نیرویی زنده، خلاق و ارزش‌آفرین می‌دانند که در سراسر شبکه‌های اجتماعی، عاطفی، فکری و تکنیکی جریان دارد و هم‌زمان تحت انقیاد سرمایه است و علیه آن سرکشی می‌کند.

کتاب کار دیونیسوس در سه بخش و هفت فصل تنظیم شده است: بخش نخست به مبانی نظری کمونیسم به‌مثابه نقد، مفهوم کار، ارزش و سوبژکتیویته و نسبت آن‌ها با سرمایه‌داری پسامدرن می‌پردازد؛ در اینجا مفاهیمی مانند «کمونیسم حقوقی»، «جامعه‌ی کارخانه‌ای»، «کار غیرمادی» و «انبوه‌ خلق» طرح شده است. در بخش دوم کتاب کار دیونیسوس مقالات دهه‌ی ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ نگری گرد آمده که در آن‌ها با خوانش اقتصاددانان و حقوقدانان بورژوا مانند کینز، کلسن و دیگران، بحران دولت مدرن، مخارج عمومی، برنامه‌ریزی و مشروعیت دولت سرمایه‌داری تحلیل شده است. بخش سوم کتاب نیز حاصل همکاری مشترک آنتونیو نگری و مایکل هارت در سال‌های اخیر است و به گذار به سرمایه‌داری پسامدرن، تابع‌سازی واقعی جامعه در چارچوب سرمایه، دگرگونی قانون اساسی، زوال جامعه‌ی مدنی و امکان‌های کمونیسم و دموکراسی مطلق در دل این وضعیت می‌پردازد.

خلاصه کتاب کار دیونیسوس

کتاب کار دیونیسوس از مقدمه‌ای با عنوان دیونیسوس آغاز می‌شود که در آن کار زنده به‌مثابه نیرویی شادی‌آور، آفرینش‌گر و درعین‌حال به‌زنجیرکشیده در مناسبات سرمایه‌داری معرفی شده است. آنتونیو نگری و مایکل هارت نشان می‌دهند که چگونه سرمایه‌داری مدرن و پسامدرن با دستگاه‌های حقوقی، دولتی و نظری پیچیده، این انرژی وحشی را مهار کرده و در قالب کار مزدی، انضباط کارخانه‌ای و جامعه‌ی کنترلی سازمان‌دهی کرده است. سپس مفهوم کمونیسم حقوقی به‌عنوان روشی برای نقد شکل دولت طرح می‌شود؛ روشی که هم به تحلیل نظریه‌های دولت و قانون (از کینز تا رالز و لومن) می‌پردازد و هم نیروهای اجتماعی‌ای که این نظم را می‌شکنند، شناسایی می‌کند.

کتاب کار دیونیسوس در ادامه با بسط ایده‌هایی مانند جامعه‌ی کارخانه‌ای، کار غیرمادی، تولید سوبژکتیویته، سایبورگ، تابع‌سازی واقعی و زوال جامعه‌ی مدنی، امکان دموکراسی رادیکال و کمونیسم را در دل سرمایه‌داری جهانی‌شده جست‌وجو می‌کند.

چرا باید کتاب کار دیونیسوس را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی فشرده اما عمیق از پیوند کار، قانون، دولت و سرمایه‌داری معاصر ارائه می‌کند و نشان می‌دهد چگونه دگرگونی‌های کار، از کارخانه تا شبکه‌های عاطفی و دیجیتال، شکل دولت و حقوق را تغییر می‌دهند. خواندن این اثر برای فهم مفاهیمی مانند جامعه‌‌ی کارخانه‌ای، کار غیرمادی، پسامدرنیسم و کمونیسم حقوقی مفید است.

خواندن کتاب کار دیونیسوس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، فلسفه، حقوق عمومی و اقتصاد سیاسی و همچنین کسانی که به مباحث مارکسیسم معاصر، نظریه‌ی دولت، پسامدرنیسم و نقد سرمایه‌داری جهانی‌ علاقه‌مندند، پیشنهاد می‌شود.

درباره آنتونیو نگری

آنتونیو نگری، متولد یکم اوت ۱۹۳۳، فیلسوف مارکسیست و اسپینوزیست ایتالیایی و استاد علوم سیاسی در دانشگاه پادوا و دانشگاه پاریس بود. او از چهره‌های برجسته‌ی جنبش‌های چپ رادیکال و ضدجهانی‌شدن به‌ شمار می‌رفت و در جریان ناآرامی‌های مه ۱۹۶۸، نقش مهمی در جنبش‌های کارگری ایتالیا داشت. اندیشه‌های او تأثیر زیادی بر جریان‌های سیاسی چپ گذاشت و همواره با بحث‌ها و جنجال‌های فراوانی همراه بود.

در دهه‌ی ۱۹۷۰، برخی از گروه‌های نزدیک به جریان‌های چپ رادیکال به مبارزه‌ی مسلحانه روی آوردند و نگری نیز به همکاری با فعالیت‌های خشونت‌آمیز متهم شد. منتقدانش او را الهام‌بخش خشونت سیاسی می‌دانستند، هرچند خودش بعدها تأکید کرد که اقدامات سازمان بریگاد سرخ را انحرافی خطرناک در مسیر عدالت اجتماعی می‌دانست.

نگری بخشی از دوران زندگی خود را در زندان گذراند و در همان سال‌ها به مطالعه‌ی گسترده‌ی فلسفه‌ی اسپینوزا پرداخت. او در دوران حبس یکی از شناخته‌شده‌ترین آثارش را در قالب نامه‌هایی از زندان نوشت. اندیشه‌های او بعدها بیشتر بر مفاهیمی چون قدرت، مقاومت، سرمایه‌داری جهانی و انبوه خلق متمرکز شد.

او در سال ۲۰۰۴ به ایران سفر کرد و در مرکز بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها، خانه‌ی هنرمندان ایران و انتشارات قصیده‌سرا سخنرانی کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به انبوه خلق، اسپینوزا و ما، اسپینوزا ما را تا کجا خواهد برد؟ و اسمبلی اشاره کرد. آنتونیو نگری سرانجام در ۱۶ دسامبر ۲۰۲۳ درگذشت.

درباره مایکل هارت

مایکل هارت، متولد ۱۹۶۰، فیلسوف سیاسی و نظریه‌پرداز ادبی آمریکایی است که بیشتر به‌خاطر همکاری با آنتونیو نگری شناخته می‌شود. مهم‌ترین اثر مشترک آن‌ها کتاب امپراتوری است که در آن شکل جدید قدرت و سلطه در جهان معاصر را توضیح می‌دهند.

هارت و نگری معتقدند جهانی‌شدن، سرمایه‌داری و کالایی‌شدن زندگی اجتماعی، در کنار ایجاد سلطه، می‌تواند زمینه‌ساز جنبش‌های دموکراتیک تازه باشد. آن‌ها مفهوم انبوه خلق را مطرح می‌کنند؛ نیرویی متشکل از مردم گوناگون که توانایی ایجاد تغییرات اجتماعی گسترده را دارد.

هارت در آغاز مهندسی خواند، اما بعدها به ادبیات و فلسفه روی آورد و در دانشگاه واشنگتن درباره‌ی ژیل دلوز پژوهش کرد. او استاد دانشگاه دوک است.

اندیشه‌ی هارت بر سیاست، آزادی، همکاری جمعی و نقش عشق و شادی در زندگی سیاسی تأکید دارد. او همچنین منتقد محدودشدن آموزش عمومی و سلطه‌ی اقتصاد سرمایه‌داری بر دانشگاه‌ها و دانش معاصر است.

بخشی از کتاب کار دیونیسوس

«سال‌های بین ۱۸۴۸ تا ۱۸۷۱ و از ۱۸۷۱ تا ۱۹۱۷: به نظر می‌رسد این دوره‌بندی تنها چارچوب مناسب برای نظریه‌پردازی در خصوص دولت معاصر را به‌دست می‌دهد. چنین تعریفی باید متوجه تغییری تام و تمام در روابط قدرت طبقاتی‌ای باشد که در بحران‌های انقلابی حاکم بر سرتاسر نیمه دوم سده نوزدهم ظهور کرده بود. مسئله‌ای که چالش طبقاتی ۱۸۴۸ بر اندیشه و اقدام سیاسی تحمیل کرد، به آگاهی انتقادی نوینی از نقش محوری فعلی طبقه کارگر در نظام سرمایه‌داری انجامید ــ این آگاهی انتقادی کم‌وبیش هاله‌پوشی شده است. مادام که این تعین طبقاتی موجود در پس دگرگونی سرمایه و دولت را درک کنیم، همچنان درون نظریه بورژوایی گرفتار خواهیم ماند؛ به عرصه رسمیت یافته‌ای از «سیاست» می‌رسیم که از سرمایه به‌مثابه یک رابطه طبقاتی پویا جدا است. باید به فراسوی توصیف‌های سطحی از «فرایند صنعتی‌شدن» عبور کنیم. نقطه آغاز ما شناسایی مرحله سکولاری از رشد سرمایه‌داری است که در آن دیالکتیک بهره‌کشی (فرودستی ذاتی و آنتاگونیسمِ رابطه کار مزدی) اجتماعی شده بود و به سرتاسر بافتار روابط سیاسی و نهادی دولت مدرن گسترش می‌یافت. هر تعریفی از دولت معاصر که به این شناخت‌ها نرسیده باشد، به تعبیر هگل، همچون «شب تاریکی است که در آن همه گاوها خاکستری به نظر می‌رسند.»»