کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی (۱۸۰۰-۱۹۰۰) نوشته‌ی فرانکو مورتی با ترجمه‌ی مهران مهاجر و محمد نبوی تصویری تازه از رمان اروپایی در قرن نوزدهم ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر با تکیه‌بر نقشه‌ها، نمودارها و الگوهای فضایی، تاریخ رمان را از زاویه‌ی جغرافیا بازخوانی کرده است. تمرکز اصلی کتاب بر رمان‌های انگلیسی، فرانسوی، روسی، اسپانیایی و دیگر سنت‌های اروپایی است و نشان می‌دهد مکان چگونه در شکل‌گیری فرم‌های روایی نقش داشته است. نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی (۱۸۰۰-۱۹۰۰) با تمرکز بر قرن نوزدهم، رمان را در پیوند با جغرافیا بررسی می‌کند و فرانکو مورتی نشان می‌دهد مکان فقط پس‌زمینه‌ی خنثای داستان نیست، بلکه نیرویی فعال است که فرم و پیرنگ را شکل می‌دهد. در این کتاب، نقشه‌ها و الگوهای فضایی به‌عنوان ابزار تحلیلی به کار رفته‌اند تا روابط پنهان میان رمان و دولت‌ملت، مرز، شهر، جاده و مستعمره آشکار شود. کتاب اطلس رمان اروپایی در فصل «درآمد: به‌سوی جغرافیای ادبیات» دو نوع جغرافیای ادبی را از هم جدا می‌کند: مطالعه‌ی مکان در ادبیات و مطالعه‌ی ادبیات در مکان، و توضیح می‌دهد که چگونه نقشه می‌تواند این دو را به هم پیوند دهد. کتاب اطلس رمان اروپایی در فصل‌های بعدی به نمونه‌های مشخص می‌پردازد: از رمان‌های جین آستین و شکل‌گیری «انگلستانِ مرکزی» و بازار ملی ازدواج تا رمان تاریخی و نقش مرزهای داخلی و خارجی در اسکات، پوشکین و مانتسونی. سپس به رمان اندیشه‌ها در روسیه، رمان پیکارِسک اسپانیایی، رمانس‌های استعماری در آفریقا و رمان رشد و کمال شهری می‌رسد و نشان می‌دهد هر ژانر در چه نوع فضایی «خانه» می‌کند. کتاب اطلس رمان اروپایی هم‌زمان مانیفست روش‌شناختی و مجموعه‌ای از مطالعه‌های موردی است که در آن نقشه‌ها، نمودارها و ارجاع‌های فراوان به تاریخ‌نگاری، جامعه‌شناسی و نظریه‌ی ادبی در کنار هم قرار گرفته‌اند.

خلاصه کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی بر این ایده استوار است که برای فهم رمان باید آن را روی نقشه دید. مورتی نشان می‌دهد فرم‌های مختلف رمان، از رمان‌های جین آستین تا رمان تاریخی، رمان اندیشه‌ها، رمان پیکارِسک و رمانس استعماری، هرکدام با نوعی فضای خاص گره خورده‌اند: «انگلستانِ مرکزی»، مرزهای داخلی و خارجی، جاده‌های پیکارِسک، شهرهای بزرگ، مستعمره‌ها و شبکه‌های ازبین‌رفته‌ی آفریقا. کتاب توضیح می‌دهد چگونه دولت‌ملت، بازار ملی ازدواج، شهرنشینی، استعمار و مرزبندی‌های سیاسی در قرن نوزدهم، الگوهای روایی را شکل داده‌اند. نقشه‌ها در این میان ابزاری برای طرح پرسش‌های تازه درباره‌ی پیرنگ، سبک و رابطه‌ی ادبیات با جامعه معرفی شده‌اند.

چرا باید کتاب اطلس رمان اروپایی را بخوانیم؟

به کتاب اطلس رمان اروپایی می‌توان به‌عنوان تلاشی برای دیدن رمان از زاویه‌ای غیرمعمول نگاه کرد؛ زاویه‌ای که مکان و نقشه را در مرکز تحلیل می‌نشاند. این کتاب امکان می‌دهد رمان‌های آشنا، از آستین تا اسکات و داستایفسکی، در قالب الگوهای فضایی تازه دیده شوند و پیوند میان تاریخ ادبیات، جغرافیا و سیاست به‌طور عینی‌تر فهم شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب اطلس رمان اروپایی به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات، مطالعات فرهنگی و تاریخ اندیشه پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که به رمان قرن نوزدهم، نظریه‌ی رمان، جغرافیای ادبی و نسبت ادبیات با دولت‌ملت، استعمار و شهرنشینی علاقه‌مند هستند.

بخشی از کتاب اطلس رمان اروپایی

«اطلس رمان. در پس این واژه‌ها، این نکتهٔ بسیار ساده نهفته است که جغرافیا ظرفی خنثا نیست، محفظه‌ای نیست که تاریخ فرهنگی در آن «واقع شود»، بلکه نیروی فعالی است که پهنهٔ ادبی را فرامی‌گیرد و عمیقاً آن را شکل می‌دهد. پس اگر می‌خواهید پیوند روشنی میان جغرافیا و ادبیات برقرار کنید، نقشه‌اش را بکشید: چراکه نقشه دقیقاً همین پیوند است، پیوندی که دیدنی شده است. نقشه به ما امکان می‌دهد تا روابط مهمی را ببینیم که تاکنون از چشم‌مان دور مانده‌اند. با این حال، جغرافیای ادبی‌ای از این دست می‌تواند به دو چیز بسیار متفاوت اشاره داشته باشد؛ ممکن است به مطالعهٔ مکان در ادبیات اشاره داشته باشد یا به مطالعهٔ ادبیات در مکان. در حالت اول، عنصر مسلط عنصری داستانی است: پاریسِ بالزاک، آفریقای رمانس‌های عصر استعمار، یا تصویر نویی که آستین از انگلستان به دست می‌دهد. در حالت دوم، عنصر مسلط یک مکان تاریخیِ واقعی است: کتابخانه‌های محلی بریتانیای عصر ویکتوریا، یا انتشار دن کیشوت و بودنبروک‌ها در اروپا. این دو مکان ممکن است گاه (و به‌نحو جالب‌توجهی) هم‌پوشانی داشته باشند، اما از اساس با هم فرق دارند و برخورد من با آن‌ها در این کتاب چنین خواهد بود: مکان داستانی در دو فصل اول کتاب، و مکان تاریخی در فصل سوم. اما فرق این دو مکان تأثیری بر روش تحقیق ندارد که در همه‌جا یکسان است و مبتنی است بر استفادهٔ قاعده‌مند از نقشه. من معنایی استعاری از نقشه در نظر ندارم، و استفادهٔ تزیینی هم از آن نمی‌کنم، بلکه آن را به‌مثابه ابزاری تحلیلی به کار می‌گیرم: این ابزارها کالبد متن را به نحوی نامعمول می‌شکافند و پرده از روابطی برمی‌دارند که در غیر این صورت پنهان می‌ماندند.»