کتاب فرهنگ رضایت طلبی

کتاب فرهنگ رضایت طلبی (La Republique des Satisfaits) نوشته جان کنت گالبرایت و ترجمه سعید ساری اصلانی توسط نشر نی منتشر شده است. این کتاب به سازوکاری می‌پردازد که در آن رفاه نسبیِ یک بخش از جامعه به بی‌اعتنایی سیاسی، دفاع از منافع کوتاه‌مدت و نادیده‌گرفتن نیازهای عمومی گره می‌خورد. نویسنده فقط از اقتصاد حرف نمی‌زند؛ او نشان می‌دهد که چگونه رأی، مالیات، خدمات عمومی و ترس از تغییر می‌توانند در کنار هم فرهنگی بسازند که نابرابری را عادی جلوه دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ رضایت طلبی اثر جان کنت گالبرایت

کتاب فرهنگ رضایت طلبی نوشته‌ی جان کنت گالبرایت نقدی گسترده بر پیوند میان رفاه، قدرت سیاسی و عادت‌های فکری طبقه‌های برخوردار است. نویسنده مفهوم «رضایت‌طلبی» را فقط یک احساس شخصی نمی‌داند؛ بلکه آن را به‌عنوان یک وضعیت اجتماعی توضیح می‌دهد؛ وضعیتی که در آن گروهی بزرگ از شهروندان، چون از امنیت اقتصادی نسبی برخوردارند، حفظ آسایش فعلی را بر هر تغییر جدی ترجیح می‌دهند. در این نگاه رأی‌دادن، مخالفت با مالیات، بدبینی به خدمات عمومی و بی‌میلی به برنامه‌ریزی درازمدت، اجزای یک الگوی مشترک هستند.

فرهنگ رضایت طلبی با ذکر مثال‌های تاریخی، اقتصادی و سیاسی نشان می‌دهد که این فرهنگ چگونه خودش را طبیعی و حتی عقلانی جلوه می‌دهد. جان کنت گالبرایت از یک‌سو به نقش اکثریت رأی‌دهنده‌ای می‌پردازد که از وضع موجود سود می‌برد و از سوی دیگر به گروه‌هایی نگاه می‌کند که بیرون از این دایره می‌مانند؛ از طبقه‌های فرودست شهری تا کسانی که از خدمات عمومی استفاده می‌کنند، اما در معادله‌ی قدرت سهمی ندارند. بحث فقط بر سر اختلاف درآمد نیست؛ بر سر نوعی جهان‌بینی است که هزینه‌های عمومی را برای فرودستان سنگین می‌بیند، اما حمایت از منافع طبقه‌های مرفه را بدیهی می‌شمارد.

کتاب فرهنگ رضایت طلبی به موضوع‌هایی مثل نقش دولت، سیاست‌های مالیاتی، کسری بودجه، هزینه‌های نظامی، فرسودگی زیرساخت‌ها و جایگاه طبقه‌ی فرودست ساختاری می‌پردازد. نویسنده در فصل‌های مختلف نشان می‌دهد که چگونه دفاع از منافع کوتاه‌مدت می‌تواند به بی‌توجهی نسبت به آینده، محیط‌زیست، آموزش، بهداشت و ثبات اجتماعی بینجامد. فضای این کتاب جدلی و درعین‌حال تحلیلی است. اثر حاضر بیش از آنکه به‌دنبال نسخه‌دادن باشد، سازوکارهای پنهانِ پشت تصمیم‌های عمومی را آشکار می‌کند.

خلاصه کتاب فرهنگ رضایت طلبی

بخش‌های برخوردار جامعه، وقتی به رفاه نسبی و امنیت اقتصادی می‌رسند، به‌تدریج نوعی فرهنگ سیاسی و اجتماعی می‌سازند که در آن حفظ آسایش موجود از هر چیز مهم‌تر می‌شود. جان کنت گالبرایت نشان می‌دهد این فرهنگ با مخالفت با مالیات، بی‌اعتمادی به خدمات عمومی، ترجیح منافع کوتاه‌مدت و نادیده‌گرفتن نیازهای طبقه‌های فرودست همراه است. او سپس رابطه‌ی این ذهنیت را با رأی‌گیری، سیاست‌های اقتصادی، حمایت گزینشی از دولت و شکل‌گیری یک طبقه‌ی فرودست ساختاری بررسی می‌کند. حاصل، تصویری از جامعه‌ای است که در آن نابرابری فقط اقتصادی نیست؛ بلکه در شیوه‌ی فکرکردن و تصمیم‌گرفتن هم ریشه دوانده است.

چرا باید کتاب فرهنگ رضایت طلبی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فرهنگ رضایت طلبی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد رفاه نسبی چگونه می‌تواند به یک نیروی سیاسی اثرگذار تبدیل شود.
• خواننده با پیوند میان مالیات، خدمات عمومی و رفتار انتخاباتی آشنا می‌شود.
• این اثر توضیح می‌دهد چرا بخشی از جامعه از هزینه‌های عمومی انتقاد می‌کند، اما از حمایت‌های دولتیِ سودمند برای خود دفاع می‌کند.
• کتاب به درک بهتر مفهوم طبقه‌ی فرودست ساختاری و نقش آن در اقتصاد کمک می‌کند.
• نویسنده از خلال نمونه‌های تاریخی، منطق ترجیح منافع کوتاه‌مدت بر آینده‌ی جمعی را بررسی می‌کند.
• این کتاب به فهم رابطه‌ی نابرابری اقتصادی و بی‌تحرکی سیاسی کمک می‌کند.

خواندن کتاب فرهنگ رضایت طلبی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فرهنگ رضایت طلبی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به اقتصاد سیاسی و رابطه‌ی میان رفاه و قدرت علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی نقش رأی‌دهندگان مرفه در شکل‌گیری سیاست‌های عمومی بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که مسئله‌ی نابرابری، مالیات و خدمات اجتماعی را دنبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران علوم اجتماعی، اقتصاد و سیاست که به نقد ساختارهای اجتماعی توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند جایگاه طبقه‌های فرودست را در نظم اقتصادی بهتر درک کنند.

درباره جان کنت گالبرایت

جان کنت گالبرایت (John kenneth Galbraith) که با نام‌های جی. کی. گالبریت یا کن گالبریت نیز شناخته می‌شود، اقتصاددان، دیپلمات، مقام مسئول عمومی و روشنفکر برجسته‌ی کانادایی‌تبارِ آمریکایی بود که در ۱۵ اکتبر ۱۹۰۸ در کانادا متولد شد و در ۲۹ آوریل ۲۰۰۶ در ۹۷سالگی در کمبریج ماساچوست درگذشت. او که در سال ۱۹۳۷ شهروندی ایالات متحده‌ی آمریکا را به دست آورد، تحصیلات دانشگاهی خود را ابتدا در کالج کشاورزی اونتاریو در دانشگاه تورنتو (که سپس بخشی از دانشگاه گلف شد) گذراند و مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۹۳۱ دریافت کرد و سپس برای ادامه‌ی تحصیل به دانشگاه کالیفرنیا (برکلی) رفت و موفق شد مدرک دکترای تخصصی (Ph.D.) خود را در سال ۱۹۳۴ اخذ کند.

این نویسنده پس از فارغ‌التحصیلی، تا سال ۱۹۴۲ به‌طور متوالی در دانشگاه‌های هاروارد و پرینستون به تدریس پرداخت و در دوران جنگ جهانی دوم و دوره‌ی پس از آن، پست‌های دولتی گوناگونی را بر عهده گرفت؛ ازجمله این مسئولیت‌ها معاونت اداره‌ی قدرتمند مدیریت قیمت‌ها (OPA) در طول جنگ جهانی دوم بود که در آن وظیفه‌ی تثبیت تمامی قیمت‌ها، دستمزدها و اجاره‌بها را در اقتصاد آمریکا برای مبارزه با تهدید تورم و احتکار در دوران کمبود و سهمیه‌بندی بر عهده داشت. او این مأموریت سنگین را با موفقیت کامل به سرانجام رساند.

جان کنت گالبرایت بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۸ به‌عنوان سردبیر مجله‌ی فورچون (Fortune) فعالیت کرد و پس از آن در سال ۱۹۴۸ مجدداً حرفه‌ی آکادمیک خود را در دانشگاه هاروارد از سر گرفت و ۵۰ سال به‌عنوان استاد اقتصاد در این آکادمی ماندگار شد تا اینکه در سال ۱۹۷۵ به مقام استاد ممتازی (Professor Emeritus) دست یافت. این آکادمیسین لیبرال و فعال سیاسی، مهارت فوق‌العاده‌ای در برقراری ارتباط با عموم مخاطبان و جامعه‌ی خوانندگان داشت و در سیاست حزب دموکرات بسیار فعال بود؛ به طوری که به‌عنوان مشاور کلیدی رؤسای جمهوری چون فرانکلین دی. روزولت، هری اس. ترمن، جان اف. کندی و لیندون بی. جانسون خدمت کرد و در دوره‌ی ریاست‌جمهوری کندی، از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ به‌عنوان سفیر ایالات متحده در هند منصوب شد و بعدها در سال‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۶۸ ریاست ملی سازمان «آمریکایی‌ها برای اقدام دموکراتیک» را عهده‌دار گردید.

جان کنت گالبرایت نویسنده‌ای بسیار پرکار بود که چهار دوجین (۴۸) کتاب شامل چندین رمان و بیش از ۱۰۰۰ مقاله و جستار در موضوعات مختلف ازجمله اقتصاد، سیاست، سیاست خارجی و هنر را به رشته‌ی تحریر درآورد. کتاب‌های اقتصادی او از دهه‌ی ۱۹۵۰ تا دهه‌ی ۲۰۰۰ در زمره‌ی آثار پرفروش قرار داشتند. این نویسنده از نظر دیدگاه اقتصادی به‌سمت اقتصاد پساکینزی از یک منظر نهادگرایانه تمایل داشت و به‌خاطر کیفیت ادبی نوشته‌هایش در زمینه‌ی امور عمومی و خدمات شایانش، یکی از معدود افراد در تاریخ شد که مدال آزادی جنگ جهانی دوم را در سال ۱۹۴۶ و نیز مدال افتخار آزادی رئیس‌جمهوری را در سال ۲۰۰۰ دریافت کرد.

از مهم‌ترین آثار جان کنت گالبرایت می‌توان اشاره کرد به یک سه‌گانه‌ی مشهور اقتصادی تحت‌عناوین «سرمایه‌داری آمریکایی: مفهوم قدرت خنثی‌کننده» (۱۹۵۱/۱۹۵۲) که در آن ایدئال رقابتی در سازمان‌های صنعتی زیر سؤال برده شده است. کتاب پرطرفدار «جامعه‌ی مرفه» (۱۹۵۸) که نقدی بر شکاف ثروت بود و کتاب «دولت صنعتی جدید» (۱۹۶۷) که در آن شباهت فزاینده میان سوسیالیسم و سرمایه‌داری مدیریتی پیش‌بینی شده، از دیگر آثار مکتوب او هستند.

علاوه‌بر سه‌گانه‌ی یادشده، از دیگر آثار جان کنت گالبرایت می‌توان به کتاب‌های «سقوط بزرگ، ۱۹۲۹» (۱۹۵۵)، «ساعت لیبرال» (۱۹۶۰)، «یادداشت‌های روزانه‌ی سفیر» (۱۹۶۹)، «زندگی در زمانه‌ی ما: خاطرات» (۱۹۸۱)، «آناتومی قدرت» (۱۹۸۳)، «اقتصاد در چشم‌انداز: یک تاریخ انتقادی» (۱۹۸۷)، «فرهنگ قناعت» (۱۹۹۲) و همچنین «یادداشت‌های جان کنت گالبریت درباره‌ی پیری» اشاره کرد. کتاب «فرهنگ رضایت طلبی» (La Republique des Satisfaits) نیز نوشته‌ی جان کنت گالبرایت است.

جوایز و افتخارات نویسنده

جان کنت گالبرایت از معدود افرادی است که موفق به دریافت هر دو نشان آزادی جنگ جهانی دوم (در سال ۱۹۴۶ از دست پرزیدنت ترومن) و نشان افتخار آزادی رئیس‌جمهوری (در سال ۲۰۰۰ از دست پرزیدنت بیل کلینتون) شده است. از دیگر جوایز بین‌المللی او می‌توان به دریافت نشان پادما ویبهوشان (دومین نشان عالی غیرنظامی هند) در سال ۲۰۰۱ به پاس تقویت روابط هند و آمریکا، انتصاب به‌عنوان کوماندور در نشان لژیون دونور فرانسه، دریافت مدال طلای لومونوسوف روسیه در سال ۱۹۹۳ برای دستاوردهای علمی‌اش و همچنین دریافت نشان آو کانادا در سال ۱۹۹۷ اشاره کرد.

جان کنت گالبرایت که در سال ۱۹۵۲ به عضویت آکادمی هنر و علوم آمریکا و در سال ۱۹۸۰ به عضویت انجمن فلسفی آمریکا درآمد، در سال ۲۰۱۰ به‌عنوان نخستین اقتصاددانی شناخته شد که آثارش در مجموعه‌ی معتبر کتابخانه‌ی آمریکا (Library of America) گنجانده شده است. به افتخار او سیارک ۴۰۸۹ به نام جان کنت گالبرایت نام‌گذاری شده است؛ علاوه بر این گالبریت در طول حیات علمی خود ۵۰ مدرک دکتری افتخاری از دانشگاه‌های مطرح و تراز اول جهان دریافت کرد که ازجمله برجسته‌ترینِ این مراکز می‌توان به دانشگاه هاروارد، مدرسه‌ی اقتصاد لندن (LSE)، دانشگاه تورنتو، دانشگاه میشیگان، دانشگاه مک‌ماستر و دانشگاه کوئینز اشاره کرد.

بخشی از کتاب فرهنگ رضایت طلبی

«برای عیان‌کردن یک مشی سیاسی، حقیقت می‌تواند به‌خوبی از اغراق‌گویی نمایان شود. رئیس‌جمهور، یک‌بار دیگر در اتحاد با رأی‌دهندگانش قرار گرفته بود. در سال‌های «رضایت‌طلبی» در حقیقت و در عمل دیده‌ایم که بسیاری از اعمال دولت جهت تأمین رضایت اکثریت انتخاباتی غیرقابل اجتناب بوده و هست. حمله جدی به خدمات ویژه مستمری‌بگیران و حقوق بازنشستگی سالخوردگان از نظر سیاسی کشنده و مهلک بود. چرا که تأمین بودجه عمومی خدمات بهداشتی، تصادف‌ها و امراض حتی برای مردمان مرفه نیز امری پرخرج و مشوش‌کننده است. حمایت از درآمدهای کشاورزی نیز مقبول بود، به همان نسبت که تزریق پول در بنیادهای مالی در حال ورشکستگی از سوی دولت، یعنی حمایت از افرادی که پول خود را به این بنیادها سپرده بودند. افرادی که تا ۱۰۰ هزار دلار پول تضمین شده در حساب خود دارند از کسانی که فاقد آن هستند، مسلما ثروتمندترند. اگر یک بانک خیلی معتبر است ــ معتبرتر از آنکه بتواند ورشکست شود ــ حتی بالاترین سپرده‌گذاران (و شاید به‌ویژه آنان) با دخالت دولت نجات پیدا می‌کنند. فرهنگ «رضایت‌طلبی» از «سوسیالیسم» وحشت عجیبی در دل دارد، ولی نه زمانی که «سوسیالیسم» در خدمت ثروتمندان قرار می‌گیرد.»