کتاب ما و عروسک پارچه ای

کتاب ما و عروسک پارچه ای نوشته یوسف قوجق و داستانی برای نوجوانان است که انتشارات مهرک آن را منتشر کرده است. این داستان در دل جنگ و ویرانی می‌گذرد و از زاویه‌دید یک نوجوان ترکمنِ اهل تسنن روایت شده است. این نوجوان در کنار یک بلدچی شیعه روی پشت‌بام مهمانسرایی ویران، مأمور دیده‌بانی است. حضور یک عروسک پارچه‌ای در جیب راوی در کنار صدای پیانو و سه خانه‌ی نیمه‌سالم در دل شهرکی ویران، فضایی پر از تعلیق، ترس و در عین‌حال مهر و همدلی ساخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ما و عروسک پارچه ای اثر یوسف قوجق

کتاب ما و عروسک پارچه ای یک داستان معاصر برای نوجوانان است که در دل جنگ و زیر سایه‌ی پرچم سیاه داعش شکل گرفته است. تمرکز این داستان بر روابط انسانی، تردیدها و انتخاب‌های اخلاقی شخصیت‌هاست. یوسف قوجق ماجرای دو نفر را روی پشت‌بامِ یک مهمانسرای ۱۲طبقه‌ی ویران دنبال کرده است. ابوعمر، نوجوان ترکمن اهل تسنن از کرکوک و ابوجعفر، مردی میانسال و شیعه که بلدچی راه است روی پشت‌بام هستند. داستان فضای خود را در شهرکی ویران بنا کرده است؛ جایی که از آبادی فقط چند خانه‌ی تقریباً سالم مانده و صدای پیانوی یک مرد کُرد ایزدی همراه با شیون‌ها، سکوت و صدای تیر، لایه‌های مختلفی از ترس و امید را کنار هم نشان داده است.

در این میان، سه خانه‌ی دیواربه‌دیوار متعلق به یک کُرد ایزدی، یک خانواده‌ی شیعه و یک خانواده‌ی سنی، نمادی از هم‌زیستی و سرنوشت مشترک مردمی است که در میانه‌ی جنگ گرفتار شده‌اند. داستان ما و عروسک پارچه ای با تمرکز بر گفت‌وگوهای ابوعمر و ابوجعفر، از نماز و ذکر تا صحبت از امامان و نوه‌ها و خاطرات، نشان داده است که چگونه باورهای مذهبی متفاوت می‌توانند در کنار هم بنشینند و به تصمیمی مشترک برسند. عروسک پارچه‌ای که روی قلب راوی جا گرفته، پیوندی میان دنیای کودکی، دخترکی ناشناس و خشونت بیرون ساخته و حضور آن در لحظه‌های حساس، معنایی عاطفی و نمادین پیدا کرده است.

تصویرگری داستان ما و عروسک پارچه ای بر عهده‌ی فراز بزاززادگان و ویراستاری آن بر عهده‌ی سورنا جوکار بوده است.

خلاصه داستان ما و عروسک پارچه ای

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

ابوعمر نوجوانی ترکمن و اهل تسنن است که همراه با ابوجعفر، بلدچی شیعه، روی پشت‌بام مهمانسرایی ویران در شهرکی زیر سلطه‌ی داعش مستقر شده‌اند؛ تا فقط مشاهده و مخابره کنند. آن‌ها از آن بالا خرابه‌ها، سه خانه‌ی نیمه‌سالم، مغازه‌ی علی‌بابا و میدانچه‌ی متروک والیبال را می‌بینند و با صدای پیانوی همسایه‌ی کُرد ایزدی به گذشته و حال فکر می‌کنند. عروسک پارچه‌ای که ابوعمر از میان آوار پیدا کرده و روی قلبش گذاشته است، او را به یاد دخترکی می‌اندازد که جایی دیگر دنبال عروسکش می‌گردد. ورود وانت داعشی‌ها، اسیرکردن مردان سه خانه و شیون زن‌ها و بچه‌ها، دو دیده‌بان را در برابر انتخابی دشوار قرار می‌دهد؛ میان اطاعت از دستور و نجات جان انسان‌ها با مذاهب و آیین‌های متفاوت.

چرا باید کتاب ما و عروسک پارچه ای را بخوانیم؟

داستان ما و عروسک پارچه ای جنگ را از زاویه‌ی نوجوانی نشان داده است که میان ایمان، ترس و مسئولیت گیر افتاده است. این کتاب با کنارهم‌گذاشتن یک سنی، یک شیعه و یک کُرد ایزدی، تصویری ملموس از هم‌سرنوشتی انسان‌ها در دل خشونت ساخته و با حضور یک عروسک ساده، پیوندی میان دنیای کودکی و میدان نبرد ایجاد کرده است.

خواندن کتاب ما و عروسک پارچه ای را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به نوجوانان علاقه‌مند به داستان‌های جنگی در باب مقاومت و دوستی، به مربیان و معلمان ادبیات و به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی گفت‌وگو میان مذاهب و درک انسانیِ جنگ و پیامدهای آن را دارند.

درباره یوسف قوجق

یوسف قوجق زاده‌ی سال ۱۳۴۷ در استان گلستان، تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و دوره‌ی راهنمایی و متوسطه را در شهر گنبدکاووس گذراند. این داستان‌نویس ایرانی در سال ۱۳۶۵ وارد رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی تهران و در سال ۱۳۷۰ فارغ‌التحصیل شد و سپس تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی‌ارشد رشته‌ی مردم‌شناسی ادامه داد. او نویسندگی را از دهه‌ی ۱۳۶۰ به‌طور جدی آغاز کرد و با چاپ داستانی در هفته‌نامه‌ی «کیهان بچه‌ها» وارد عرصه‌ی حرفه‌ای نویسندگی شد. انتشار نخستین مجموعه داستانش با عنوان «کجاوه» در آغاز دهه‌ی ۱۳۷۰، سرآغاز خلق آثار متعدد در حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان شد.

این نویسنده اصالتاً ترکمن است و همین پیشینه‌ی فرهنگی سبب شده است تاریخ، فرهنگ و باورهای ترکمن حضوری پررنگ در آثار او داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که مضامین بسیاری از نوشته‌هایش با فضای بومی، جنگ ایران و عراق، انقلاب ۱۳۵۷، موضوعات تاریخی، مشکلات نوجوانان و مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه پیوند خورده است. او در مجله‌ی «نهال انقلاب» در تهران فعالیت داشت و با بازنویسی خاطرات رزمندگان و همکاری با انتشارات و تبلیغات نیروی زمینی سپاه، حاصل کارش به انتشار چهار کتاب انجامید که در جشنواره‌های ادبیات مقاومت جوایزی دریافت کردند.

یوسف قوجق در طول سال‌ها فعالیت حرفه‌ای، مسئولیت‌ها و همکاری‌های متعددی داشته است؛ ازجمله کارشناس ادبی مدیریت انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دبیری سرویس داستان در نشریات مختلف کودک و نوجوان، دبیر و مدیر اجرایی جشنواره‌های ادبی، همکاری ادبی با رادیو سراسری، داوری جشنواره‌های داستان و فعالیت به‌عنوان مترجم و مشاور فرهنگی سفارت ایران در ترکمنستان. او همچنین عضو انجمن قلم ایران و انجمن نویسندگان کودک و نوجوان بوده و در داوری جوایزی چون جایزه‌ی جلال، کتاب سال جمهوری اسلامی، کتاب سال دفاع مقدس و جشنواره‌هایی مانند یوسف و شهید اندرزگو حضور داشته است.

آثار یوسف قوجق به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده‌اند، ازجمله «نبرد در قلعه‌ی گوگ‌تپه» به ترکمنی، «لالو» به انگلیسی و «نردبانی رو به آسمان» به عربی. او مدرس ادبیات داستانی دوره‌های آموزشی «اقلیم قلم» و مؤلف بیش از ۳۵ کتاب در قالب مجموعه داستان، داستان بلند و رمان است و در کنار این فعالیت‌ها، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول هفته‌نامه‌ی «یاپراق» در استان گلستان نیز به شمار می‌رود. از دیگر مکتوبات او می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «در بقچه‌ات چه داری دختر ترکمن؟»، « تاریخ با طعم ذغال اخته»، «ما و عروسک پارچه ای»، «خورشیدی در صحرای ترکمن» و «وقت جنگ، دوتارت را کوک کن!».

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

یوسف قوجق نشان درجه یک هنری را کسب کرده است. رمان «نبرد در قلعه گوک‌تپه» به قلم او در سال ۱۳۷۷ شایسته‌ی تقدیر جشنواره‌ی انتخاب کتاب سال شهید غنی‌پور شد. همچنین داستان بلند «مردان فردا» در سال ۱۳۹۰ در بخش ویژه‌ی نخستین جشنواره‌ی ملی انتخاب کتاب سال کودک و نوجوان مورد تقدیر قرار گرفت و دو کتاب «لالو» و «مردان فردا» نیز به مرحله‌ی نهایی داوری بیست‌ونهمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی در بخش کودک و نوجوان راه یافتند.

از کتاب «یاد یوسف» که زندگینامه‌ی داستانی شهید کامبیز (یوسف) ملک‌شامران به قلم یوسف قوجق است، در پانزدهمین جشنواره‌ی انتخاب کتاب سال دفاع مقدس (۱۳۹۰) تقدیر شد و کتاب «لحظه‌ها جا می‌مانند» در سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ در چند رویداد ازجمله پنجمین جشنواره‌ی داستان انقلاب، بیست‌وششمین جایزه‌ی کتاب فصل و دوازدهمین جشنواره‌ی قلم زرین مورد تقدیر قرار گرفت. از کتاب «نردبانی رو به آسمان» در سیزدهمین جشنواره‌ی کتاب‌های رشد (۱۳۹۵) تقدیر شد و کتاب «تاریخ با طعم ذغال اخته» در سال ۱۳۹۹ موفق به دریافت جایزه‌ی قلم زرین شد.

بخشی از کتاب ما و عروسک پارچه ای

«همزمان صدای دو تیر بلند می‌شود. تیرم به هدف خورده است. این را مطمئنم. لولهٔ قناسه را می‌چرخانم به راست، جایی که ابویوسف هست. همانی که سُنّی و هم‌مذهب من است. صورت کسی می‌آید جلوی دوربین قنّاسه‌ام. سیاهپوش نیست. می‌فهمم ابویوسف است. دست کسی پشت گردنش نیست. نشسته و با هراس، به سمتم نگاه می‌کند. می‌فهمم ابوجعفر، سیاهپوشِ پشت سر ابویوسف را با تیر زده است. دلم تاپ‌تاپ می‌زند. فقط سیاهپوشِ پشت سرِ مرد ایزدی مانده است. همان موقع چشمم می‌افتد به تکان قنّاسه ابوجعفر که کنارم ایستاده است. تیر دومش را هم شلیک کرده است. نمی‌دانم به هدف خورده است یا نه. می‌خواهم لولهٔ قنّاسه را بچرخانم به سمت چپ، که صدای رگبار می‌شنویم. سرمان را می‌دزدیم و می‌نشینیم کنار هم، پشت به دیوار.»