کتاب ساختار روان شناسی بر اساس آموزه های قرآنی

کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی نوشته‌ی فاطمه فیاض، هادی بهرامی احسان و احمدرضا اخوت کوشیده است تصویری منسجم از علم روان‌شناسی بر پایه‌ی قرآن کریم ارائه دهد. نویسندگان در این اثر به سراغ مبانی انسان‌شناختی و هستی‌شناختی رفته‌اند و تلاش کرده‌اند موضوعات و شاخه‌های روان‌شناسی را از دل آیات استخراج کنند. انتشارات دانشگاه باقرالعلوم آن را منتشر کرده است و متن کتاب بر پژوهش کیفی و تدبر در قرآن استوار است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ساختار روان شناسی بر اساس آموزه های قرآنی

کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی با طرح این پرسش آغاز می‌شود که علم روان‌شناسی بر چه مبانی انسان‌شناختی و جهان‌بینی‌ای بنا شده و چگونه می‌توان ساختاری بدیل براساس قرآن برای آن پیشنهاد کرد. نویسندگان با مرور تاریخ روان‌شناسی جدید، تنوع شاخه‌ها، اختلاف در تعریف موضوع و چالش‌های روش‌شناختی نشان می‌دهند که این علم بر مبانی عمدتاً مادی و پوزیتیویستی استوار شده و در بسیاری موارد نسبت به دین، وحی و ابعاد غیرفیزیکی انسان بی‌اعتنا مانده است. در ادامه کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی به ضرورت شکل‌گیری روان‌شناسی قرآن‌بنیان و علوم انسانی اسلامی می‌پردازد و دیدگاه‌هایی از متفکرانی چون مطهری، صدر، جوادی آملی و رهبر انقلاب را درباره‌ی علم دینی و نقد علوم انسانی غربی مرور می‌کند. سپس نویسندگان جایگاه قرآن را به‌عنوان منبع یقینی هدایت و انسان‌شناسی توضیح می‌دهند و نشان می‌دهند که چگونه می‌توان از آیات برای بازتعریف موضوعات و مسائل روان‌شناسی بهره گرفت. در بخش‌های بعدی کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی روش استخراج نظام موضوعات از قرآن تشریح شده است: انتخاب سوره‌ی مرتبط (با تمرکز ویژه بر سوره‌ی نحل)، تدبر موضوعی در آیات، استخراج گزاره‌های انسان‌شناختی، ترسیم نمودارهای موضوعی و سپس تبدیل این شبکه‌ی مفهومی به نقشه‌ی موضوعات روان‌شناسی. فصل‌های میانی کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی به تحلیل تفصیلی سوره‌ی نحل، جریان‌شناسی حق و باطل، نقش رسول در جامعه، ویژگی‌های انسان و آسیب‌های او بر پایه‌ی اسمای الهی و نیز طراحی نظام موضوعات انسان‌شناسی اختصاص دارد. در فصل سوم کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی این نظام انسان‌شناختی به زبان روان‌شناسی ترجمه می‌شود و نقشه‌ای پیشنهادی برای حوزه‌های موضوعی ۱۴گانه‌ی روان‌شناسی قرآن‌بنیان ارائه می‌گردد؛ نقشه‌ای که نسبت آن با شاخه‌های رایج روان‌شناسی، نقاط اشتراک و تفاوت‌ها و نیز موضوعات مغفول را نشان می‌دهد. فصل پایانی کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی کارایی این نقشه را در طراحی پژوهش‌ها، توسعه‌ی سؤال‌های تحقیق، تعریف رشته‌ها و گرایش‌های تخصصی و ترسیم مسیر تحقق روان‌شناسی قرآن‌بنیان بررسی کرده است و در خاتمه به پیامدهای نهادی و تمدنی تأسیس چنین رویکردی می‌پردازد.

خلاصه کتاب ساختار روان شناسی بر اساس آموزه های قرآنی

کتاب ساختار روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های قرآنی ابتدا وضعیت موجود روان‌شناسی را با تأکید بر اختلاف در تعریف، تکثر شاخه‌ها، وابستگی به مبانی فلسفی غرب و تأثیرپذیری از عوامل سیاسی و فرهنگی نقد می‌کند. سپس نشان می‌دهد که بدون رجوع به وحی، تعریف اختلال، سلامت، رشد و حتی خود انسان بر معیارهای اعتباری و متغیر استوار می‌شود. نویسندگان در ادامه چارچوبی برای روان‌شناسی قرآن‌بنیان پیشنهاد کرده‌اند که در آن قرآن منبع اصلی تعیین موضوع، غایت و ساختار علم است و عقل و تجربه در طول وحی قرار می‌گیرند. بخش محوری کتاب به روش تدبر در قرآن، به‌ویژه سوره‌ی نحل، اختصاص دارد؛ جایی که موضوعات انسان‌شناختی استخراج و در قالب نمودارهای موضوعی سامان‌دهی می‌شوند. بر پایه‌ی این نظام، نقشه‌ای تازه برای موضوعات روان‌شناسی طراحی شده که حوزه‌های اصلی، روابط میان آن‌ها، جایگاه شاخه‌های رایج و موضوعات مغفول را مشخص می‌کند و در نهایت به تعریف روان‌شناسی قرآن‌بنیان و پیشنهاد مسیر تحقق آن در سطح پژوهش، آموزش و سیاست‌گذاری علمی می‌انجامد.

چرا باید کتاب ساختار روان شناسی بر اساس آموزه های قرآنی را بخوانیم؟

این اثر چارچوبی منظم برای پیوند دادن روان‌شناسی و قرآن ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان از تدبر در آیات به نقشه‌ای موضوعی برای روان‌شناسی رسید. خواننده با منطق درونی روان‌شناسی قرآن‌بنیان، نقد مبانی رایج و نیز گام‌های عملی برای طراحی پژوهش و رشته‌های تخصصی در این رویکرد آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان روان‌شناسی، الهیات و علوم تربیتی، طلاب علاقه‌مند به علوم انسانی اسلامی، و نیز برنامه‌ریزان آموزشی و سیاست‌گذاران علمی که به تدوین الگوهای بومی و قرآن‌بنیان در حوزه‌ی روان‌شناسی می‌اندیشند پیشنهاد می‌شود.