کتاب بازتاب چالش های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی

کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی (و راهکارهای مواجهه با آن) نوشته‌ی علیرضا یاری است که دانشگاه باقرالعلوم آن را منتشر کرده است. این کتاب به رابطه‌ی میان وضعیت پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران و کارآمدی سیاست خارجی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه متغیرهای داخلی می‌توانند جهت‌گیری‌ها، اهداف و منافع ملی را در عرصه‌ی بین‌الملل تحت‌تأثیر قرار دهند. نویسنده با تکیه بر نظریه‌ی ساخت‌یابی گیدنز، چالش‌های سطح ساختار و کارگزار را بررسی کرده و در فصل پایانی راهکارهایی برای ارتقای کارآمدی سیاست خارجی ارائه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازتاب چالش های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی

کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی اثری از علیرضا یاری است که با رویکردی تحلیلی به یکی از مسائل مهم سیاست معاصر ایران می‌پردازد: این‌که چطور سطح پیشرفت و توسعه‌ی سیاسی در داخل کشور بر جهت‌گیری‌ها، اهداف و منافع ملی در سیاست خارجی اثر می‌گذارد. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که تمرکز پژوهش بر متغیرهای داخلی است و نه همه‌ی عوامل بین‌المللی، و بر این فرض استوار است که بدون رفع چالش‌های پیشرفت سیاسی، کارآمدی سیاست خارجی به سطح مطلوب نمی‌رسد. در کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی ابتدا مفاهیم کلیدی مانند پیشرفت، توسعه، توسعه‌ی سیاسی، چالش، سیاست خارجی، کارآمدی، ساختار و کارگزار تعریف شده و نظریه‌های مهم توسعه‌ی سیاسی (هانتینگتون، آلموند، آیزنشتات، پای، قوام، سیف‌زاده، بشیریه و دیگران) مرور شده است. سپس با استفاده از نظریه‌ی ساخت‌یابی گیدنز، رابطه‌ی تعاملی ساختار و کارگزار در سیاست داخلی و خارجی توضیح داده می‌شود. کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی در فصل‌های بعدی به‌صورت منظم پیش می‌رود: فصل دوم به چالش‌های پیشرفت سیاسی در دو سطح کارگزاری (به‌ویژه عدم اجماع نسبی نخبگان و سیاست‌زدگی) و ساختاری (ضعف احزاب و کثرت‌گرایی) می‌پردازد. فصل سوم بازتاب این چالش‌ها را بر جهت‌گیری‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بررسی می‌کند؛ از عدم تعهد در انواع مختلف آن تا بی‌طرفی، دیپلماسی شرقی و غربی، ائتلاف‌سازی با قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای و نمونه‌هایی مانند برجام یا روابط با روسیه، چین، هند، عربستان و کشورهای آمریکای لاتین. در ادامه، کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی در فصل چهارم به اهداف سیاست خارجی (ملی و فراملی) و مسئله‌ی اولویت‌بندی آن‌ها در سطوح ملی، منطقه‌ای و جهانی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه نبود اجماع نسبی نخبگان و ضعف احزاب در تعیین اولویت‌ها، به ابهام و ناپایداری در اهداف منجر می‌شود. فصل پنجم به مفهوم منافع ملی، انواع منافع (حیاتی، اصلی، جانبی) و اختلاف‌نظرها درباره‌ی تعریف و نظریه‌پردازی منافع ملی در گفتمان‌های مختلف (انقلابی، اصلاح‌طلبی، اصول‌گرایی عدالت‌محور، اعتدال‌گرایی) اختصاص دارد. در فصل پایانی، کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی راهکارهایی برای مواجهه با کاهش کارآمدی سیاست خارجی ارائه کرده است؛ راهکارهایی که هم سطح نخبگان و احزاب را دربرمی‌گیرد و هم جهت‌گیری‌ها، اهداف و منافع ملی را. نویسنده بر تقویت فرهنگ گفت‌وگو میان نخبگان، نیاز به مکتب فکری در پیشرفت سیاسی، تبیین الگوی بومی پیشرفت، اجماع نسبی بر سر عقلانیت در سیاست خارجی، استقلال وزارت خارجه، نقش احزاب و جامعه‌ی مدنی، دیپلماسی اقتصادی و استفاده از استراتژی تعادلی در روابط خارجی تأکید کرده است.

خلاصه کتاب بازتاب چالش های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی

این کتاب نشان می‌دهد که بخشی از مشکلات و ناکارآمدی‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ریشه در چالش‌های پیشرفت سیاسی در داخل کشور دارد. نویسنده ابتدا مفهوم پیشرفت را فراتر از توسعه‌ی صرف اقتصادی تعریف می‌کند و توسعه‌ی سیاسی را به‌عنوان افزایش ظرفیت نظام برای حل تضاد منافع فردی و جمعی و ترکیب مردمی‌بودن، آزادی و تغییرات اساسی در جامعه توضیح می‌دهد. سپس با استفاده از نظریه‌ی ساخت‌یابی، دو سطح ساختار و کارگزار را از هم متمایز می‌کند. در ادامه، کتاب بازتاب چالش‌های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی نشان می‌دهد که عدم اجماع نسبی نخبگان، فرد و سلیقه‌محوری، سیاست‌زدگی و ضعف احزاب واقعی و مستقل، بر جهت‌گیری‌های سیاست خارجی، اولویت‌بندی اهداف و تعریف منافع ملی اثر گذاشته و به ابهام، برگشت‌پذیری و افزایش هزینه‌های ملی منجر شده است. در فصل پایانی، نویسنده مجموعه‌ای از راهکارها را برای تقویت فرهنگ گفت‌وگو، ایجاد فهم مشترک از اصول عزت، حکمت و مصلحت، تقویت دیپلماسی اقتصادی و تعریف شفاف منافع ملی پیشنهاد کرده است.

چرا باید کتاب بازتاب چالش های پیشرفت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران بر سیاست خارجی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از پیوند میان پیشرفت سیاسی داخلی و کارآمدی سیاست خارجی در جمهوری اسلامی ایران ارائه کرده است. خواننده با مفاهیم کلیدی، نظریه‌های توسعه‌ی سیاسی، چالش‌های ساختاری و کارگزاری و تأثیر آن‌ها بر جهت‌گیری‌ها، اهداف و منافع ملی آشنا می‌شود و در پایان با مجموعه‌ای از راهکارهای مشخص برای بهبود سیاست خارجی روبه‌رو است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان علوم سیاسی، روابط بین‌الملل و مطالعات ایران، همچنین به سیاست‌پژوهان، طلاب علاقه‌مند به پیوند فقه سیاسی و سیاست خارجی و مدیران و کارشناسان حوزه‌ی دیپلماسی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال درک عمیق‌تری از رابطه‌ی سیاست داخلی و سیاست خارجی در جمهوری اسلامی ایران هستند.