کتاب شرم

کتاب شرم (حیطه‌های تحولی، فرهنگی و بالینی) گردآوری سلمان اختر و ترجمه مجتبی تاشکه، میثم بازانی و محمود دهقانی است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. این اثر شرم را فقط به‌عنوان یک احساس گذرا بررسی نمی‌کند، بلکه آن را در پیوند با کودکی، نوجوانی، بزرگسالی، روابط انسانی، تجربه‌های درمانی و تفاوت‌های فرهنگی دنبال می‌کند. متن کتاب نشان می‌دهد که شرم چگونه می‌تواند از حس نقص، طردشدگی، دیده‌شدن یا ناتوانی در برآوردن انتظارها شکل بگیرد و در زندگی روانی ماندگار شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شرم

کتاب شرم با گردآوری سلمان اختر مجموعه‌ای از نوشته‌های چند روانکاو است که از زاویه‌های مختلف به این عاطفه پرداخته‌اند. محور اصلی اثر، فهم شرم به‌عنوان تجربه‌ای دردناک و پیچیده است؛ تجربه‌ای که فقط به خجالت یا دستپاچگی محدود نمی‌شود و می‌تواند با احساس نقص، ترس از طردشدن، میل به پنهان‌شدن و آسیب‌پذیری در برابر نگاه دیگران گره بخورد. متن از همان آغاز نشان می‌دهد که چرا شرم در مقایسه با احساس گناه دیرتر وارد مرکز بحث‌های روانکاوی شده و چگونه در ادامه، جایگاه مهم‌تری پیدا کرده است.
کتاب شرم در چند حیطه پیش می‌رود: تحولی، فرهنگی و بالینی. در بخش تحولی، فصل‌هایی مانند شرم در دوران کودکی، بلوغ و نوجوانی، و بزرگسالی نشان می‌دهند که این احساس در هر مرحله از رشد چه صورت‌هایی پیدا می‌کند. نمونه‌های بالینی مفصل، از جمله شرح زندگی کودکانی با اضطراب، ترس، اختلال در تصویر بدنی یا احساس نقص، به کتاب بُعدی عینی داده‌اند. این نمونه‌ها فقط برای روایت یک پرونده نیامده‌اند، بلکه برای روشن‌کردن پیوند میان تجربه‌های اولیه، رابطه با والدین، بدن، هویت و شکل‌گیری شرم به کار رفته‌اند.
کتاب شرم همچنین به تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی توجه دارد و نشان می‌دهد که تجربه و بیان شرم در همه‌جا یکسان نیست. در کنار این، به موضوع‌هایی مانند بی‌شرمی، رابطه‌ی شرم با تنبلی، ناتوانی در پوزش‌طلبی، انتقال و انتقال متقابل در درمان و دشواری‌های فنی کار بالینی نیز پرداخته شده است. یکی از نکات مهم این کتاب این است که شرم فقط یک موضوع نظری نیست، بلکه در اتاق درمان، در روابط نزدیک و در تجربه‌ی روزمره‌ی انسان حضوری فعال دارد. همین گستردگی باعث شده است این اثر هم برای فهم مفهوم شرم سودمند باشد و هم برای دیدن جلوه‌های پنهان آن در زندگی روانی.

خلاصه کتاب شرم

کتاب شرم مجموعه‌ای از جستارها و مطالعه‌های بالینی است که می‌کوشد نشان دهد شرم چگونه از سال‌های نخست زندگی شکل می‌گیرد و در دوره‌های بعدی رشد، از کودکی تا نوجوانی و بزرگسالی، به صورت‌های گوناگون ادامه پیدا می‌کند. نویسندگان کتاب پیوند شرم را با احساس نقص، شکست، طردشدگی، بدن، هویت، روابط خانوادگی و تجربه‌های درمانی بررسی کرده‌اند.
بخش مهمی از اثر به نمونه‌های بالینی اختصاص دارد؛ نمونه‌هایی که در آن‌ها ترس، پنهان‌کاری، خودکم‌بینی، خشم، افسردگی یا کناره‌گیری به‌عنوان جلوه‌های شرم دیده می‌شود. کتاب در کنار این بحث‌ها، به تفاوت‌های فرهنگی و به این پرسش هم می‌پردازد که چرا تحمل‌کردن شرم و فهم‌کردن آن در فرایند درمان اهمیت دارد.

چرا باید کتاب شرم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شرم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب شرم را در پیوند با کودکی، نوجوانی، بزرگسالی و روابط انسانی بررسی می‌کند.
• نمونه‌های بالینی مفصل، مفهوم‌های نظری را از حالت انتزاعی بیرون می‌آورند.
• کتاب نشان می‌دهد شرم چگونه می‌تواند پشت اضطراب، افسردگی، خشم، کناره‌گیری یا احساس نقص پنهان شود.
• بحث تفاوت‌های فرهنگی، نگاه کتاب را از سطح تجربه‌ی فردی فراتر می‌برد.
• بخش‌های مربوط به انتقال، انتقال متقابل و چالش‌های درمانی برای کسانی که به کار بالینی علاقه دارند، نکته‌های مهمی دارد.
• این اثر به فهم تفاوت شرم با احساس گناه و دستپاچگی کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شرم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی و روان‌درمانی که می‌خواهند مفهوم شرم را دقیق‌تر بررسی کنند.
• درمانگران و مشاورانی که با مسئله‌هایی مانند خودکم‌بینی، اضطراب، افسردگی و احساس نقص سروکار دارند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان رشد روانی، بدن، هویت و تجربه‌های عاطفی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نقش خانواده، طردشدگی و رازهای پنهان را در شکل‌گیری شرم بهتر بفهمند.
• علاقه‌مندان به بحث‌های بین‌فرهنگی درباره عواطف و تجربه‌های انسانی.

بخشی از کتاب شرم

«احساس‌ها و عواطف سیگنال‌هایی حیاتی هستند که پیام‌های مهمی را در دنیای درونی و بین‌فردی منتقل می‌کنند؛ در این معنا، احساس‌ها و عواطف بخش مهمی از زبان تعاملی ما با خود و دیگران را تشکیل می‌دهند. با اینکه احساس گناه اُدیپی از دیرباز گرانیگاه آسیب‌شناسی روانی در دیدگاه روانکاوی تلقی می‌شد، با ظهور تکثرگرایی نظری در روانکاوی در نیمهٔ دوم قرن بیستم، نظریه‌پردازانی چون رونالد فربرن احساس شرم را شکل بسیار بدوی‌تر و بدخیم‌تری از آسیب‌شناسی روانی معرفی کردند که از نظر رشدی بر احساس گناه اُدیپی مقدم است.
کتاب حاضر از سلمان اختر تألیف جامعی در مورد احساس شرم است که نه تنها تاریخچهٔ درازآهنگ رشدی-نظری آن را به خوبی دنبال کرده، بلکه به موارد بالینی، تاریخی و تفاوت‌های فرهنگی این احساس در جوامع مختلف پرداخته است.»