کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو است که نشر دومینو آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از یک مجموعه‌ی بزرگ‌تر درباره‌ی نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت به‌شمار می‌آید و در این جلد به‌طور خاص بر پیوند میان عدالت اقتصادی و صنعت گرافن در ایران تمرکز شده است. نویسندگان با تکیه بر تجربه‌ی پژوهشی در حوزه‌ی سیاست‌گذاری علم و فناوری، تلاش کرده‌اند نشان دهند چگونه می‌توان مفهومی مانند عدالت اقتصادی را از سطح بحث‌های کلی و انتزاعی به سطح یک صنعت مشخص، یعنی گرافن، منتقل کرد و آن را در زنجیره‌ی ارزش این صنعت سنجید و پی گرفت. ساختار کتاب چندبخشی است و از مباحث نظری درباره‌ی تلفیق میان‌رشته‌ای و چیستی عدالت اقتصادی آغاز می‌شود، سپس به مبانی علمی و فنی گرافن، اقتصاد و حکمرانی این صنعت، و در ادامه به فرایند تحقق عدالت اقتصادی در زنجیره‌ی ارزش گرافن ایران می‌رسد. در فصل‌های پایانی نیز بنیان‌های فلسفی، الزامات، چالش‌ها و نسبت عدالت اقتصادی با دیگر لایه‌های نظریه‌ی تلفیق بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران با تمرکز بر نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو، ابتدا مسئله‌ی پراکندگی دانش و جزیره‌ای‌بودن علوم در نظام آموزش و پژوهش را طرح کرده است. نویسندگان توضیح داده‌اند که مفاهیم میان‌رشته‌ای مانند عدالت اقتصادی، کارآفرینی، تجاری‌سازی یا مدیریت فناوری زمانی معنا و کارکرد واقعی پیدا می‌کنند که در بستر یک صنعت مشخص آموزش داده شوند و مورد پژوهش قرار گیرند. در بخش نخست کتاب، نظریه‌ی تلفیق معرفی شده و لایه‌های آن تشریح شده است؛ از زیرساخت‌های پژوهشی و مدیریت دانش تا توسعه‌ی فناوری، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و اقتصاد، حکمرانی و سرمایه‌ی انسانی و در نهایت چشم‌انداز و آینده‌پژوهی. در همین چارچوب، صنعت به‌عنوان محور انسجام دانش معرفی شده است؛ جایی که محصول، فناوری، اقتصاد، مدیریت و نیازهای واقعی جامعه به هم می‌رسند و می‌توان بهره‌وری علمی را به‌طور عینی سنجید. کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران در ادامه این چارچوب را به‌طور خاص بر صنعت گرافن ایران اعمال کرده است. ساختار کتاب چندین بخش و ده‌ها فصل دارد: از «بیان مسئله و پیشگفتار» و «چیستی و تبیین نظریه تلفیق» تا «نگاه تلفیقی به صنعت گرافن» و «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی». سپس مباحث علمی و مقدماتی گرافن، روش‌های طبقه‌بندی، کاربردها، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، فرایندهای تولید و روندهای پژوهشی جدید توضیح داده شده است. پس از آن، بخش‌های مفصل‌تری به «مبانی عدالت اقتصادی در صنعت گرافن»، «بنیان‌های فلسفی و معرفت‌شناختی عدالت اقتصادی»، «عدالت اقتصادی در زنجیره‌ی ارزش گرافن» و «فرایند و مراحل تحقق عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران» اختصاص یافته است؛ از شناسایی نابرابری‌ها و تحلیل ساختار اقتصادی تا تدوین سیاست‌های عادلانه، طراحی سازوکارهای اجرا، استقرار نظام‌های حمایتی و پایش و اصلاح مستمر. در فصل‌های پایانی نیز حدود امکان‌پذیری عدالت اقتصادی، نقش‌آفرینان، فناوری‌ها و زیرساخت‌های لازم، شاخص‌های سنجش، موانع و اشتباهات رایج و در نهایت ارتباط عدالت اقتصادی با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق در صنعت گرافن بررسی شده است.

خلاصه کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران

در این کتاب، واحد پژوهش انتشارات دومینو ابتدا از یک مسئله‌ی کلان آغاز کرده است: نظام آموزش و پژوهش با پراکندگی دانش و جزیره‌ای‌شدن رشته‌ها روبه‌رو است و مفاهیم میان‌رشته‌ای، اگر بدون تکیه بر یک صنعت مشخص آموزش داده شوند، در سطح نظریه باقی می‌مانند و به فناوری، رفاه و پیشرفت تبدیل نمی‌شوند. بر این اساس، نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» معرفی شده است؛ نظریه‌ای که می‌گوید برای بهره‌وری علمی و حل مسائل واقعی، باید علوم مختلف پیرامون یک محور عینی مانند صنعت سازمان‌دهی شوند. در این چارچوب، صنعت گرافن به‌عنوان یک نمونه‌ی راهبردی انتخاب شده و عدالت اقتصادی به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت این صنعت در کنار دیگر مفاهیم میان‌رشته‌ای قرار گرفته است. کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران سپس نشان داده است که عدالت اقتصادی خود یک مفهوم میان‌رشته‌ای است؛ دارای مبانی و اصول مشترک، اما با اقتضائات متفاوت در هر صنعت. نویسندگان توضیح داده‌اند که عدالت اقتصادی در صنعت گرافن با عدالت اقتصادی در صنایعی مانند نساجی، هوافضا یا خودرو تفاوت دارد، زیرا ساختار زنجیره‌ی ارزش، نوع فناوری، بازیگران، ریسک‌ها و بازارها در هر صنعت متفاوت است. به همین دلیل، نخست باید موضوع و صنعت مشخص شود تا بتوان عدالت اقتصادی را از سطح کلی به سطح عملیاتی رساند. در ادامه، کتاب به‌صورت لایه‌به‌لایه صنعت گرافن را در نظریه‌ی تلفیق قرار داده است: از مباحث علمی و نظری گرافن، روندهای پژوهشی، مدیریت دانش و علم‌سنجی تا توسعه‌ی فناوری، هوش مصنوعی، نرم‌افزارها، مهندسی زیرساخت، اقتصاد دانش‌بنیان، تجاری‌سازی، مدیریت پروژه، اقتصاد کلان، ثبات اقتصادی، مقابله با رانت و انحصار، سرمایه‌ی انسانی، اشتغال، حکمرانی و آینده‌پژوهی. در بخش‌های میانی، عدالت اقتصادی در زنجیره‌ی ارزش گرافن به‌طور مرحله‌به‌مرحله بررسی شده است: تأمین و تولید مواد اولیه گرافنی، سنتز و تولید گرافن، مهندسی و فرآوری مواد، توسعه و تولید محصولات، تجاری‌سازی و بازار، و در نهایت سیاست‌گذاری و حکمرانی زنجیره‌ی ارزش. برای هر حلقه، پرسش‌هایی مانند نحوه‌ی توزیع منافع، دسترسی عادلانه به زیرساخت‌ها، جلوگیری از رانت، طراحی نظام‌های حمایتی و شاخص‌های سنجش عدالت طرح شده است. در فصل‌های پایانی، کتاب به بنیان‌های فلسفی و معرفت‌شناختی عدالت اقتصادی در صنعت گرافن، نظریه‌های مختلف درباره‌ی عدالت، مؤلفه‌ها و ارکان بنیادین عدالت اقتصادی، حدود و شرایط امکان‌پذیری آن، موانع و اشتباهات رایج و نسبت عدالت اقتصادی با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق می‌پردازد و در کنار آن، ایده‌ی «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» را به‌عنوان راهی برای تأمین نیروی انسانی و انسجام دانش این صنعت طرح کرده است.

چرا باید کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که به پیوند میان عدالت اقتصادی، سیاست‌گذاری علم و فناوری و یک صنعت پیشرفته مانند گرافن علاقه‌مند هستند، یک نقشه‌ی مفصل و مرحله‌به‌مرحله ارائه کرده است. در این اثر، عدالت اقتصادی نه به‌صورت یک شعار کلی، بلکه به‌عنوان مفهومی عملیاتی در زنجیره‌ی ارزش صنعت گرافن ایران بررسی شده است؛ از معدن و مواد اولیه تا تولید، فرآوری، محصول، بازار و حکمرانی. خواننده می‌تواند ببیند که چگونه نابرابری‌ها در هر حلقه شکل می‌گیرند، چه بازیگرانی در توزیع منافع نقش دارند، چه سازوکارهایی برای حمایت و توزیع عادلانه پیشنهاد شده و چه شاخص‌هایی برای سنجش عدالت اقتصادی در این صنعت قابل تعریف است. از سوی دیگر، کتاب عدالت اقتصادی در صنعت گرافن ایران تصویری نسبتاً جامع از نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت ارائه کرده است. این نظریه نشان می‌دهد چگونه می‌توان علوم پراکنده‌ای مانند شیمی، مهندسی مواد، معدن، مدیریت، اقتصاد، آینده‌پژوهی، مدیریت دانش، علم‌سنجی، هوش مصنوعی و حکمرانی را در یک چارچوب واحد پیرامون صنعت گرافن کنار هم نشاند. برای کسانی که درگیر طراحی رشته‌های دانشگاهی، برنامه‌ریزی آموزشی یا سیاست‌گذاری پژوهشی هستند، بخش‌های مربوط به «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» و شاخص‌های رشته‌شدن یک حوزه، امکان نگاه تازه‌ای به سازمان‌دهی دانش و تربیت نیروی انسانی می‌دهد. همچنین، توضیح لایه‌های نظریه‌ی تلفیق (از زیرساخت‌های پژوهشی تا آینده‌پژوهی) می‌تواند به‌عنوان الگویی برای تحلیل سایر صنایع و طراحی مداخلات عادلانه در آن‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های نانوفناوری، مهندسی مواد، شیمی، معدن و رشته‌های مرتبط که به صنعت گرافن و سازمان‌دهی میان‌رشته‌ای دانش علاقه‌مند هستند، این کتاب پیشنهاد می‌شود. همچنین به سیاست‌گذاران علم و فناوری، برنامه‌ریزان آموزشی، مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان حوزه‌ی اقتصاد دانش‌بنیان که به دنبال درک عمیق‌تری از عدالت اقتصادی در زنجیره‌ی ارزش یک صنعت پیشرفته و طراحی سازوکارهای عادلانه در آن هستند، مطالعه‌ی این اثر توصیه می‌شود.