کتاب ماد کهن

«ماد کهن» نوشته سورنا فیروزی (-۱۳۶۴) پژوهشگر تاریخ ایران باستان است. این کتاب یک واکاوی آکادمیک درباره دیرینگی کهن‌تر فرهنگی و تاریخ سیاسی آریاییان مادی در فلات ایران است.

دوره‌ی ماد، دوره‌ای از روزگار تاریخی ایران است که مدارک نوشتاری مستقیم و نیز یافته‌های باستان‌شناسی در پیوند با آن بسیار اندک بوده است. این کمبود تا بدان جا پیش رفته که امروزه حتی از تپه‌ی هگمتانه که بایستی به عنوان تختگاه مادی، داده‌های مرتبط فراوانی را آشکار می‌ساخت، چیزی جز نمایشگاه سفال‌های پارتی و گاه تکه سفال‌هایی از دوره‌های فرا اشکانی در لایه‌های پارتی، یاد نمی‌شود.

در این کتاب کوشیده می‌شود تا برپایه‌ی با شیوه‌ی پژوهشی باختری و نگرش رایج آن درحوزه‌های مصرشناسی، یونان‌شناسی و پژوهش‌های جهان چینی و میانرودانی، به جستار درباره‌ی گذشته استنادی و باستان‌شناختی مادهای کهن‌تر از دوره‌ی دیااوکو پرداخته شود.

در کنار آن، کوشش شده تا شواهد اقلیم‌شناختی و ژنتیکی نیز در جهت تکمیل موضوع‌های گنجانده شود. پیرامون ایران باستان به نظر می‌آید، دوره‌های کهن‌تری از ماد که شرح حالشان در اسناد یونانی ثبت شده است، قابل پیگیری باشند.

در این کتاب با توجه به هدف بررسی امکان هم‌پوشانی گاه‌نگاری باستان‌شناختی با داده‌های کرونولوژیک و تشریحی متون کلاسیک، به این انگاره پرداخته خواهد شد که آیا گاه‌نگاری دوره‌ی مادی به گونه‌ی کنونی درست است و یا این که نیاز به بازبینی دارد. همچنین آیا نوشته‌ها نام‌های زیاری موجود در سیاهه‌های دیگر فرمانروایان مادی، امکان برخورداری از حقیقت تاریخی و در نتیجه، جایابی در گاه نگاری دوره ماد را دارند و یا خیر. آنچه در این کتاب مورد مطالعه قرار گرفت، محاسبات ریاضی، تصحیح و تطبیق گاه نگاری برخی رخدادهای دوره مادی بود.