کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران

کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو تلاشی است برای پیوندزدن مفاهیم میان‌رشته‌ای با یک صنعت مشخص و راهبردی. نویسندگان در این اثر با تکیه بر نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» نشان داده‌اند که چگونه می‌توان دانش پراکنده در حوزه‌هایی مانند مدیریت فناوری، علم مواد، اقتصاد، سیاست‌گذاری، آینده‌پژوهی و آموزش عالی را حول صنعت فولاد منسجم کرد. ساختار کتاب چندبخشی است و از مباحث نظری تلفیق و میان‌رشته‌ای‌بودن آغاز می‌شود، سپس به مبانی علمی فولاد، زنجیره‌ی تولید، نقش‌آفرینان و مسئله‌های اصلی این صنعت می‌پردازد و در ادامه چارچوب، مراحل و فرایند سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران را به‌تفصیل توضیح می‌دهد. در فصل‌های پایانی نیز ارتباط سنجش فناوری با سایر لایه‌های نظریه‌ی تلفیق، جایگاه صنعت فولاد در نظام آموزش و پژوهش و شاخص‌های تبدیل این صنعت به یک رشته‌ی دانشگاهی مستقل بررسی شده است. نشر دومینو آن را منتشر کرده است و متن کتاب بیش از آنکه به معرفی کلی بسنده کند، به‌دنبال صورت‌بندی یک چارچوب نظری و اجرایی برای سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران

کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران با طرح و بسط نظریه‌ای که آن را «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» می‌نامد، از سطح بحث‌های کلی درباره‌ی میان‌رشته‌ای‌بودن فراتر رفته است. واحد پژوهش انتشارات دومینو در این کتاب ابتدا بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را توضیح داده و نشان داده است که چگونه مفاهیم میان‌رشته‌ای، وقتی بدون تکیه بر یک صنعت مشخص آموزش داده می‌شوند، از واقعیت‌های جامعه و نیازهای تولید فاصله می‌گیرند. سپس صنعت به‌عنوان محور انسجام دانش معرفی شده و لایه‌های مختلف نظریه‌ی تلفیق تشریح شده است: از زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و توسعه‌ی کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی تا چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی. در این میان، صنعت فولاد به‌عنوان نمونه‌ی اصلی انتخاب شده و جایگاه آن در هر یک از این لایه‌ها به‌طور جزئی توضیح داده شده است. کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران در ادامه از سطح نظریه به سطح کاربردی نزدیک می‌شود و ساختار آن در چند بخش اصلی سامان یافته است. در بخش نخست، چیستی و چرایی نظریه‌ی تلفیق و نگاه تلفیقی به صنعت فولاد مطرح شده و نشان داده شده است که چرا این صنعت، با زنجیره‌ی گسترده‌ی معدن تا محصول نهایی، نمونه‌ای مناسب برای تلفیق علوم مختلف است. بخش دوم به مفاهیم فناوری، سلسله‌مراتب سنجش و ارزیابی، مدیریت فناوری و جایگاه سنجش فناوری به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت در هر صنعت می‌پردازد. در بخش سوم، مباحث علمی و مقدماتی فولاد، انواع طبقه‌بندی فولادها، کاربردها، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، مراحل و فرایند تولید، روندهای پژوهشی جدید، نقش‌آفرینان و مهم‌ترین مسئله‌های صنعت فولاد ایران مرور شده است. بخش چهارم به چیستی و چارچوب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران اختصاص دارد و فصل‌هایی مانند روش‌های طبقه‌بندی ماشین‌آلات و فناوری‌ها، مراحل ساخت فناوری، تعاریف و مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی سنجش فناوری، نظریه‌ها، اهداف، سطوح، روش‌ها و الگوها، اشتباهات رایج، نقش‌آفرینان، زیرساخت‌ها، اقتصاد، سیاست‌گذاری، حکمرانی و موانع سنجش فناوری را در بر می‌گیرد. در بخش پنجم، مراحل و فرایند سنجش فناوری در قالب گام‌هایی مانند تعیین هدف و دامنه، شناسایی و طبقه‌بندی فناوری‌ها، تعیین شاخص‌ها، گردآوری داده‌ها، سنجش بلوغ و آمادگی، تحلیل توانمندی و شکاف‌ها، مقایسه‌ی تطبیقی و الگوبرداری، تحلیل ریسک و پیامدها، اولویت‌بندی فناوری‌ها و تصمیم‌سازی و به‌روزرسانی تشریح شده است. بخش پایانی نیز به ارتباط سنجش فناوری با سایر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق در صنعت فولاد و طرح ایده‌ی «رشته‌ی صنعت فولاد با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» و شاخص‌های رشته‌شدن اختصاص دارد.

خلاصه کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران

بیان مسئله در کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران از بحرانی آغاز می‌شود که نویسندگان آن را «پراکندگی دانش» در نظام آموزش و پژوهش می‌نامند. به‌زعم آن‌ها، مفاهیم میان‌رشته‌ای مانند سنجش فناوری، تجاری‌سازی، مدیریت دانش یا آینده‌پژوهی، وقتی بدون محوریت یک صنعت مشخص آموزش داده می‌شوند، در سطح نظری باقی می‌مانند و به حل مسئله‌های واقعی تولید و اقتصاد منتهی نمی‌شوند. بر این اساس، نظریه‌ای با عنوان «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» پیشنهاد شده است که در آن صنعت، محور انسجام دانش و میدان آزمون واقعی مفاهیم میان‌رشته‌ای است. صنعت فولاد به‌عنوان نمونه‌ی اصلی انتخاب شده و نشان داده شده است که چگونه می‌توان همه‌ی متغیرها و مؤلفه‌های مؤثر بر پیشرفت این صنعت را در قالب یک منظومه‌ی تلفیقی دید. در این چارچوب، سنجش فناوری به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت صنعت تعریف شده است؛ قطعه‌ای که بدون آن نمی‌توان وضعیت فناوری‌های موجود، شکاف‌ها، ریسک‌ها و اولویت‌های توسعه را به‌درستی شناخت. نویسندگان ابتدا مفهوم فناوری و سلسله‌مراتب مفاهیم سنجش و ارزیابی را توضیح داده‌اند، سپس به‌طور خاص به سنجش فناوری پرداخته‌اند و تفاوت آن را با مفاهیمی مانند ارزیابی پروژه یا ممیزی کیفیت روشن کرده‌اند. در ادامه، مبانی علمی فولاد، انواع طبقه‌بندی فولادها، کاربردها، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، مراحل و فرایند تولید و روندهای پژوهشی جدید مرور شده تا بستر صنعتی سنجش فناوری مشخص شود. پس از آن، چارچوب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران صورت‌بندی شده است: از روش‌های طبقه‌بندی ماشین‌آلات و فناوری‌ها بر اساس زنجیره‌ی ارزش و مراحل ساخت فناوری، تا تعاریف و مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی سنجش فناوری، نظریه‌های موجود، اهداف، سطوح و مقیاس‌ها، روش‌ها و الگوها، اشتباهات رایج، نقش‌آفرینان، زیرساخت‌ها، اقتصاد، سیاست‌گذاری، حکمرانی و موانع. بخش عملی کتاب به تشریح گام‌به‌گام فرایند سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران اختصاص دارد: تعیین هدف و دامنه، شناسایی و طبقه‌بندی فناوری‌ها، تعیین شاخص‌ها و معیارها، گردآوری داده‌های فناورانه، سنجش بلوغ و آمادگی، تحلیل توانمندی و شکاف‌ها، مقایسه‌ی تطبیقی و الگوبرداری، تحلیل ریسک و پیامدها، اولویت‌بندی فناوری‌ها و در نهایت تصمیم‌سازی و به‌روزرسانی. در فصل‌های پایانی، سنجش فناوری در پیوند با سایر لایه‌های نظریه‌ی تلفیق (از زیرساخت‌های پژوهشی تا اقتصاد کلان و آینده‌پژوهی) دیده شده و ایده‌ی تعریف «رشته‌ی صنعت فولاد با رویکرد تلفیقی» در نظام آموزشی و شاخص‌های لازم برای رشته‌شدن این حوزه مطرح شده است تا پیوند میان آموزش، پژوهش و صنعت فولاد تقویت شود.

چرا باید کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران را بخوانیم؟

کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تری از پیوند میان دانش، فناوری و صنعت هستند، تصویری منظم از این پیوند در یک صنعت مشخص ارائه کرده است. این اثر سنجش فناوری را نه به‌صورت مفهومی انتزاعی، بلکه در بستر واقعی صنعت فولاد ایران توضیح داده و نشان داده است که چگونه انتخاب موضوع و صنعت، نخستین گام در هر پژوهش میان‌رشته‌ای است. خواننده در این کتاب با لایه‌های مختلف نظریه‌ی تلفیق، از زیرساخت‌های پژوهشی تا آینده‌پژوهی، آشنا می‌شود و می‌بیند که سنجش فناوری چگونه به‌عنوان یکی از اجزای این منظومه عمل می‌کند. از سوی دیگر، ساختار فصل‌ها امکان می‌دهد که هم مبانی علمی فولاد و زنجیره‌ی تولید آن دیده شود و هم مراحل و فرایند سنجش فناوری در این صنعت به‌صورت گام‌به‌گام دنبال شود. این ترکیب نظریه، بستر صنعتی و فرایند اجرایی، کتاب را به منبعی تبدیل کرده است که می‌تواند برای طراحی نظام‌های سنجش فناوری، بازنگری در سیاست‌گذاری فناوری و بازتعریف رابطه‌ی دانشگاه و صنعت فولاد مورد استفاده قرار گیرد. همچنین طرح ایده‌ی «رشته‌ی صنعت فولاد با رویکرد تلفیقی» و شاخص‌های رشته‌شدن، زاویه‌ی دید تازه‌ای نسبت به سازمان‌دهی آموزش عالی بر اساس صنایع کلیدی ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سنجش فناوری در صنعت فولاد ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مدیریت فناوری، سیاست‌گذاری علم و فناوری، مهندسی مواد و متالورژی، مهندسی صنایع و مطالعات میان‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود. همچنین به مدیران و کارشناسان صنعت فولاد، برنامه‌ریزان آموزشی، طراحان رشته‌ها و سرفصل‌های دانشگاهی و تصمیم‌گیران حوزه‌ی صنعت و اقتصاد که به‌دنبال چارچوبی منسجم برای سنجش فناوری و تلفیق دانش با محوریت صنعت هستند، توصیه می‌شود.