کتاب یه گاز سیب

کتاب یه گاز سیب نوشته‌ی نغمه رحیمی‌پور اثری داستانی از مجموعه‌ی صد دانه تفکر است که انتشارات تربیت ماندگار آن را منتشر کرده است. این کتاب با استفاده از ماجرای چند حیوان مزرعه و یک پرنده‌ی کتاب‌خوان، موضوع خواندن، کلمه‌ها و تفاوت دیدن با چشم و دیدن با ذهن را به‌تصویر کشیده است. در این داستان، حیوانات با کلمه‌ای ساده مثل «سیب» روبه‌رو می‌شوند و هر کدام آن را به‌گونه‌ای متفاوت می‌فهمند؛ بعضی فقط به‌دنبال مزه و خوردن‌اند و بعضی دیگر به معنای پنهان پشت کلمه فکر می‌کنند. در ادامه، داستان سلمان و شترش نیز به‌عنوان روایتی مکمل آمده است تا نشان دهد نوشته‌ها و نشانه‌ها چگونه می‌توانند ذهن را به حرکت درآورند یا برعکس، اگر درست فهم نشوند باعث سوءتفاهم شوند. این کتاب بخشی از پروژه‌ی تربیتی و فکری گروه تربیت ماندگار است که در قالب داستان، کودکان را با اندیشه‌ورزی و دقت در کلمه‌ها آشنا کرده است. فضای رنگی و تصویرهای متنوع، همراه با متن ساده و گفت‌وگوهای کوتاه حیوانات، کتاب را برای مخاطبان خردسال جذاب کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یه گاز سیب

کتاب یه گاز سیب اثری از نغمه رحیمی‌پور است که در قالب داستان حیوانات، به موضوع خواندن، فهمیدن و رابطه‌ی میان کلمه و واقعیت پرداخته است. در بخش نخست، ماجرای تیزپر، مرغ‌حنایی، جوجه‌ها، اردک خانم و گوسفندی به نام شیرین‌بیان روایت شده است. تیزپر پرنده‌ای است که کتابی در بال‌هایش دارد و با خواندن آن، چیزهایی را می‌بیند که دیگران نمی‌بینند. او کلمه‌ی «سیب» را در کتاب نشان می‌دهد اما مرغ‌حنایی و اردک خانم فقط به‌دنبال سیب واقعی‌اند و جوجه‌ها از شکل حروف می‌ترسند. این تضاد میان «سیب خوردنی» و «سیب فهمیدنی» هسته‌ی اصلی داستان را شکل داده است. در ادامه، تیزپر از گذشته‌ی خود و نامه‌ای که پدر و مادرش برایش گذاشته‌اند می‌گوید و تصمیم می‌گیرد برای پیدا‌کردن آن‌ها سفر کند. شیرین‌بیان که تحت‌تأثیر قصه‌ها و حرف‌های تیزپر قرار گرفته است، با نامه‌ای در دست به‌سوی مدرسه راه می‌افتد تا خواندن یاد بگیرد. کتاب یه گاز سیب در این بخش، با گفت‌وگوهای کوتاه، صحنه‌های مزرعه و واکنش‌های بامزه‌ی حیوانات، مفهوم «معنی» و «خواندن» را در قالب تجربه‌ای عینی برای کودک ترسیم کرده است. کتاب یه گاز سیب در بخش دوم خود، داستان «ماجراهای سلمان و شترش» را روایت کرده است که به‌عنوان ادامه و تمرین فکری برای همان موضوع‌ها طراحی شده است. سلمان همراه شترش به کتاب‌فروشی می‌رود تا کتابی درباره‌ی وسایل نقلیه بخرد. شتر، تابلویی را که روی آن نوشته «مزرعه‌ی پنبه» است به‌عنوان چیزی خوشمزه تصور می‌کند و شروع به لیسیدن تابلو می‌کند؛ همان‌طور که پیش‌تر حیوانات مزرعه کلمه‌ی «سیب» را با خود سیب اشتباه گرفته بودند. بعد، وقتی سلمان کتابی می‌خرد که در آن از قطار، بالن، کشتی، موشک، هواپیما و ماشین نوشته شده است، شتر فقط به سنگینی خیالی این چیزها فکر می‌کند و از ترس، پا به فرار می‌گذارد. در پایان کتاب، چند سؤال درباره‌ی شباهت ماجرای سلمان با داستان یه گاز سیب و جمله‌ای درباره‌ی چشم‌هایی که می‌بینند یا نمی‌بینند مطرح شده است تا کودک به ارتباط میان دو داستان فکر کند. در صفحات پایانی نیز بخشی با عنوان سخنی با بزرگترها آمده است که مفهوم اندیشه‌ورزی، آدمک فکر در ذهن، و نقش داستان‌های تفکربرانگیز در تقویت توانایی فکرکردن کودکان را توضیح داده است و جایگاه این کتاب را در مجموعه‌ی صد دانه تفکر روشن کرده است.

خلاصه کتاب یه گاز سیب

در یه گاز سیب، نغمه رحیمی‌پور از یک موقعیت ساده در مزرعه شروع کرده است: حیواناتی که کنار هم زندگی می‌کنند و پرنده‌ای به نام تیزپر که کتابی همراه خود دارد. تیزپر می‌گوید از وقتی خواندن یاد گرفته است، «چشم‌هایش بازتر شده» و چیزهایی را می‌بیند که قبلا نمی‌دید. او کتابش را باز می‌کند و کلمه‌ی «سیب» را نشان می‌دهد. جوجه‌ها ذوق‌زده می‌شوند و مرغ‌حنایی و اردک خانم دنبال سیب واقعی می‌گردند. وقتی تیزپر می‌گوید این فقط «کلمه‌ی سیب» است، نه خود سیب، حیوانات گیج می‌شوند. آن‌ها حروف را مثل دندان، کفشدوزک یا سینی می‌بینند و نمی‌توانند بپذیرند که چیزی که شکل سیب نیست، معنی‌اش سیب باشد. مرغ‌حنایی از تیزپر می‌خواهد «دو لقمه از معنی سیب» به جوجه‌ها بدهد و وقتی می‌فهمد معنی خوردنی نیست، نتیجه می‌گیرد که «سیب فهمیدنی» به‌درد سیرکردن شکم نمی‌خورد. اردک خانم هم فکر می‌کند چیزی که خوردنی نیست، بی‌فایده است. تیزپر ناامید می‌شود و می‌رود. شیرین‌بیان، که ساکت‌تر و متفکرتر است، به‌جای بحث‌کردن، به قصه‌ای که تیزپر از روی کتاب می‌خواند گوش می‌دهد. او می‌پذیرد که قصه‌ای وجود دارد که خودش نمی‌بیند اما تیزپر می‌بیند. روز بعد، وقتی دوباره کتاب را می‌بیند، جوجه‌ها باز هم دنبال سیب می‌گردند و حروف را می‌چشند و لمس می‌کنند. در این میان، تیزپر راز نامه‌ای را که سال‌ها پیش پدر و مادرش نوشته‌اند فاش می‌کند؛ نامه‌ای که قرار است راه پیدا‌کردن آن‌ها را نشان دهد. او می‌گوید اگر زودتر خوب می‌دید و خواندن بلد بود، زودتر می‌توانست دنبالشان برود. حالا باید برود و با کمک همان نامه، خانواده‌اش را پیدا کند. شیرین‌بیان که تحت‌تأثیر این حرف‌ها قرار گرفته است، نامه را برمی‌دارد و تصمیم می‌گیرد به مدرسه برود تا خواندن یاد بگیرد. در بخش «ماجراهای سلمان و شترش»، سلمان به کتاب‌فروشی می‌رود و به شترش تابلویی را نشان می‌دهد که روی آن نوشته «مزرعه‌ی پنبه». شتر که عاشق پنبه‌دانه است، تابلو را بو می‌کند و می‌لیسد اما چیزی شبیه پنبه‌دانه پیدا نمی‌کند. او نوشته را با خود پنبه اشتباه گرفته است. بعد، وقتی سلمان کتابی درباره‌ی وسایل نقلیه می‌خرد و از قطار، بالن، کشتی، موشک، هواپیما و ماشین حرف می‌زند، شتر تصور می‌کند همه‌ی این چیزها واقعا داخل کتاب جا شده‌اند و از سنگینی خیالی آن می‌ترسد و فرار می‌کند. در پایان، کتاب چند سؤال مطرح کرده است تا کودک شباهت میان این دو ماجرا را پیدا کند و به این فکر کند که گاهی «چشم‌ها» هست اما دیدن واقعی اتفاق نمی‌افتد؛ دیدنی که به فهمیدن کلمه‌ها و نشانه‌ها مربوط است.

چرا باید کتاب یه گاز سیب را بخوانیم؟

یه گاز سیب با استفاده از دو داستان مرتبط، به موضوعی می‌پردازد که در زندگی روزمره‌ی کودکان بسیار مهم است: تفاوت میان خود اشیا و کلمه‌هایی که آن‌ها را نام‌گذاری می‌کنند. در ماجرای تیزپر و حیوانات مزرعه، کودک با این سؤال روبه‌رو می‌شود که چرا چیزی که شبیه سیب نیست می‌تواند معنی سیب داشته باشد و چرا بعضی‌ها فقط به خوردن و لمس‌کردن فکر می‌کنند و بعضی دیگر به فهمیدن. این تضاد، ذهن کودک را به‌سمت درک نقش خواندن و نمادها می‌برد. در داستان سلمان و شترش، همین موضوع از زاویه‌ای دیگر نشان داده شده است؛ شتر تابلو و کتاب را مثل چیزهای واقعی می‌بیند و نمی‌تواند بپذیرد که نوشته فقط نشانه است نه خود پنبه یا قطار و موشک. این تکرار در قالبی تازه، به کودک کمک می‌کند مفهوم را عمیق‌تر بفهمد. در انتهای کتاب، سؤالاتی مطرح شده است که کودک را به مقایسه‌ی دو داستان وادار می‌کند و او را از شنونده‌ی منفعل به فکرکننده‌ای فعال تبدیل می‌کند. بخش پایانی برای بزرگترها نیز توضیح می‌دهد که این داستان‌ها چگونه می‌توانند «آدمک فکر» در ذهن کودک را ورزش بدهند و اندیشه‌ورزی را از سنین پایین تقویت کنند. به‌این‌ترتیب، کتاب هم برای لذت‌بردن از یک قصه‌ی حیوانات مناسب است و هم برای شروع گفت‌وگو درباره‌ی خواندن، نشانه‌ها و دیدن فراتر از ظاهر.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

یه گاز سیب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به پرورش تفکر کودکان، آشنایی آن‌ها با مفهوم خواندن و رابطه‌ی میان کلمه و واقعیت علاقه‌مند هستند. این کتاب برای مربیان و والدینی مناسب است که می‌خواهند در حلقه‌های اندیشه یا جمع‌های کوچک، درباره‌ی سؤال‌پرسیدن، دقت در نشانه‌ها و تفاوت دیدن و فهمیدن با کودکان گفت‌وگو کنند و به‌دنبال متنی داستانی برای شروع اندیشه‌ورزی هستند.