کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک

کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک نوشته‌ی ملادن اوادیا با ترجمه‌ی آریان عرفانیان و شهاب آگاهی به بررسی جایگاه صدا در تئاتر معاصر می‌پردازد. نویسنده در این اثر، صدا را نه تزئینی حاشیه‌ای بلکه عنصری مستقل و سازنده‌ی اجرا در نظر گرفته است. اوادیا با اتکا به نمونه‌های متعدد از آوانگارد تاریخی تا تئاتر پست‌دراماتیک، از فوتوریست‌ها و دادائیست‌ها تا ویلسون، بروک و کانتور، تاریخ و نظریه‌ی صدا در صحنه را دنبال کرده است. نشر نیماژ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک

کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک با تمرکز بر کارنامه‌ی ملادن اوادیا، در دل حوزه‌ی مطالعات تئاتر شکل گرفته است اما مرز آن را به‌سوی شعر، موسیقی، نقاشی و هنر اجرا گسترش داده است. اوادیا که سال‌ها در رادیو، دانشگاه و صحنه با صدا سروکار داشته، در این کتاب می‌کوشد نشان دهد صدا در تئاتر چگونه از نقش پس‌زمینه‌ای و تزئینی فاصله گرفته و به عنصری مادی، معمارانه و دراماتورژیک تبدیل شده است. در فصل‌های آغازین، کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک از خلأ بحث صدا در گفتمان تئاتری، چه در ایران و چه در متون مرجع غربی، سخن می‌گوید و جایگاه آن را در کنار نور، فضا، بدن و متن بازتعریف می‌کند. کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک در ادامه، با رجوع به نظریه‌پردازانی چون هانس-تیس لِمان، اریکا فیشر-لیشته، ژاک دریدا، رولان بارت و ژان-فرانسوا لیوتار، مفاهیمی مانند «نشانه‌شناسی شنیداری»، «تئاتر به‌مثابه‌ی موسیقی» و «پویایی صحنه» را به بحث می‌گذارد. ساختار اثر چند فصل تحلیلی دارد که از مبانی نظری و تاریخی آغاز می‌شود، به عملکرد صدا و آوا در تئاتر، سیر آوانگارد تاریخی، شعر صدا، هنر سروصدا، موسیقی کانکریت و تئاتر تصویری می‌رسد و در فصل پایانی، نمونه‌های مشخصی از اجراهای گروه لیوینگ تئاتر، پیتر بروک، تادئوش کانتور، رابرت ویلسون، کریستف مارتالر، انجمن رافائلو سانتزیو و گروه تئاتر هلندیا را مرور می‌کند. در هر فصل، کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک با مثال‌های اجرایی، مفاهیم انتزاعی را به تجربه‌ی شنیداری و صحنه‌ای پیوند می‌زند. در بخش‌هایی دیگر، کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک به ریشه‌های تاریخی صدا در آیین‌ها، تراژدی یونانی، شَمَنیسم و موسیقی دیونوسوسی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه آوانگارد تاریخی با فوتوریسم، دادائیسم، اکسپرسیونیسم و باوهاوس، صدا را از قید زبان و روایت آزاد کرده است. اوادیا در این مسیر، از شعر نام‌آوا، زبان فرامعنای زائوم، هنر سروصدای روسولو، موسیقی جان کیج، تئاتر تصویری ویلسون و پروژه‌های صوت‌محور معاصر مثال می‌آورد تا نشان دهد در تئاتر پست‌دراماتیک، صدا هم‌وزن متن، فضا، نور و بدن عمل می‌کند. کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک در نهایت، دراماتورژی صدا را به‌عنوان روشی برای تحلیل اجرا و نه‌تنها موضوعی تخصصی برای طراحان صدا پیشنهاد کرده است.

خلاصه کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک

کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک صدا را به‌عنوان ماده‌ای مادی، گذرا و درعین‌حال سازنده‌ی اجرا دنبال می‌کند. نویسنده از این پرسش حرکت می‌کند که صدا چگونه می‌تواند از نقش همراه و تزیینی، به کنش‌گری مستقل در ساختار صحنه تبدیل شود. او با رجوع به آوانگارد تاریخی، از فوتوریست‌ها و دادائیست‌ها تا کوبو-فوتوریست‌های روس، نشان می‌دهد چگونه تمرکز بر سونوریته، نام‌آوا، سروصدا و سکوت، فرم سنتی درام و لوگوس‌محوری متن را به چالش کشیده است. سپس کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک این میراث را در تئاتر پست‌دراماتیک دنبال می‌کند؛ جایی که متن دیگر مرکز نیست و صدا، نور، فضا، حرکت و ژست وزن یکسانی دارند. اوادیا با تحلیل نمونه‌های اجرایی، دراماتورژی صدا را به‌عنوان رویکردی برای فهم تئاتر امروز و رابطه‌ی شنیدن، دیدن و حضور در صحنه طرح کرده است.

چرا باید کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک را بخوانیم؟

خواندن دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک امکان مواجهه‌ی دقیق با صدا به‌عنوان عنصری ساختاری در تئاتر را فراهم می‌کند. این کتاب نشان می‌دهد چگونه می‌توان از سطح «افکت صوتی» عبور کرد و صدا را در پیوند با بدن، فضا، نور و متن فهمید. برای فهم تئاتر پست‌دراماتیک، آوانگارد تاریخی و نسبت تئاتر با شنیدن، این اثر تصویری روشن و تحلیلی ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، طراحان و دراماتورژهای صدا، کارگردانان علاقه‌مند به تئاتر آوانگارد و پست‌دراماتیک و کسانی که در حوزه‌ی هنرهای اجرا، صدا، موسیقی تجربی و مطالعات شنیداری کار می‌کنند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب دراماتورژی صدا در تئاتر آوانگارد و پست دراماتیک

«این کتاب، به‌صورت تخصصی، متعلق به حوزهٔ مطالعات تئاتر است؛ اما برای اینکه به موضوع آن که صدا در تئاتر است وفادار بماند، رویکردی بینارشته‌ای دارد و شامل بحث در مورد اصول شنیداری و روش‌های خوانش شعر، اجرا، نقاشی و موسیقی است که در سیرِ آوانگاردِ تاریخی، توسعه‌یافته و متعاقباً در تئاتر معاصر اعمال شده‌است. این کتاب، دراماتورژی صدا را مورد بررسی قرار می‌دهد -در نگاه اول به‌عنوان یک امر بسیار زیبا و متناقض که از ریشهٔ لفظی خود یعنی «درام» به‌مثابهٔ یکی از گونه‌های ادبی، فرار می‌کند و آن را به پدیدهٔ صرفاً مادی صدا متصلش می‌کند. در واقع، اگر دغدغهٔ مرسوم دراماتورژی، موقعیت زمانی و مکانی پیرنگ در متن دراماتیک و سکون آن – یک عمل بسیار با نظم و ترتیب – باشد؛ پس چگونه می‌تواند با یک چیز بی‌نظم، گذرا، ظریف اما قدرتمند مانند زوزهٔ بادی در میان برگ‌ها، چیزی که عواطفی همچون آهِ حسرت یا فغان را به ذهن می‌آورد و در عین حال به مخل‌گری همچون غرش رعد را می‌تواند توأمان ایجاد کند، جفت شود؟ صدا با وجود سیالیت، شهوانیت، فوریت و دلالت‌گری از طریق مادیت ذاتی خود، یک دالِ دلخواه نیست که دلالت بر شیء یا کنش باشد؛ بلکه به خودی خود یک شیء و/یا یک کنش است. صدا یک اُبژهٔ شنیداری است که از طریق یک کنش نمایشی –گفتار یا اشاره- به صحنه پرتاب می‌شود و متن ادبی را «فاش» می‌سازد. ... در نتیجه، مفهوم جدیدی از صدای تئاتر در دراماتورژی دوگانه، که همزمان هم شفاهی و هم شنیداری است، که از ایده‌ها و تمرین‌های مرتبط با صدا در جنبش‌های مختلف تاریخی، از جمله فوتوریسم، اکسپرسیونیسم، دادائیسم و مکتب باوهاوس سرچشمه می‌گیرد، ادغام می‌شود. بنابراین این کتاب سبک نمایشی‌ای را توصیف می‌کند که در اثر مقابلهٔ عناصر بدنی، آوازی، ژستی و افسونی اجرا (از آنتونن آرتو تا ژان-فرانسوا لیوتار) و معماری انتزاعی/کانکریت صدا در صحنه (از باوهاوس تا ویلسون) ایجاد شده است.»