کتاب غرب زدگی

کتاب غرب زدگی نوشته‌ی جلال آل احمد اثری مهم و بحث‌برانگیز در حوزه‌ی اندیشه و نقد اجتماعی ایران معاصر است. این کتاب توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است و به بررسی پدیده‌ی غرب‌زدگی در جامعه‌ی ایرانی می‌پردازد. جلال آل احمد، نویسنده و روشنفکر برجسته‌ی ایرانی، در این اثر با نگاهی انتقادی به تأثیرات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی غرب بر جوامع شرقی، به‌ویژه ایران، می‌نگرد و تلاش می‌کند ریشه‌ها و پیامدهای این پدیده را واکاوی کند. غرب زدگی نه‌تنها یک تحلیل تاریخی و اجتماعی است، بلکه نوعی هشدار نسبت به از دست رفتن هویت و اصالت فرهنگی در مواجهه با مدرنیته و تکنولوژی غربی به‌شمار می‌آید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب غرب زدگی

کتاب غرب زدگی با قلم جلال آل احمد، به‌عنوان یکی از آثار شاخص نقد اجتماعی و فرهنگی ایران، به بررسی عمیق پدیده‌ی نفوذ و سلطه‌ی فرهنگ و صنعت غرب بر جوامع شرقی می‌پردازد. این کتاب در فضایی نوشته شده که ایران در حال تجربه‌ی تحولات سریع اجتماعی و اقتصادی بود و دغدغه‌ی هویت، اصالت و استقلال فرهنگی بیش از پیش مطرح می‌شد. آل احمد در این اثر، غرب‌زدگی را نه صرفاً یک گرایش فکری یا تقلید سطحی، بلکه نوعی بیماری اجتماعی می‌داند که همچون آفتی از درون، ساختارهای فرهنگی و اقتصادی جامعه را تهدید می‌کند. ساختار کتاب بر پایه‌ی تحلیل تاریخی، روایت‌های شخصی و ارجاع به وقایع و شخصیت‌های مهم شکل گرفته است. نویسنده با بهره‌گیری از مثال‌های تاریخی، مقایسه‌ی جوامع و نقد سیاست‌های داخلی و خارجی، تصویری چندلایه از چگونگی شکل‌گیری و گسترش غرب‌زدگی در ایران ارائه می‌دهد. او با زبانی صریح و گاه طعنه‌آمیز، به نقش استعمار، تکنولوژی، اقتصاد نفتی و حتی روشنفکران غرب‌گرا در تعمیق این بحران اشاره کرده است. غرب زدگی اثری است که هم به گذشته‌ی تاریخی ایران می‌پردازد و هم به مسائل روز جامعه‌ی ایرانی نظر دارد و در عین حال، پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی راه برون‌رفت از این وضعیت مطرح می‌کند.

خلاصه کتاب غرب زدگی

کتاب غرب زدگی با طرح یک مقدمه‌ی استعاری آغاز می‌شود که در آن نویسنده، غرب‌زدگی را به بیماری‌هایی مانند سن‌زدگی یا وبازدگی تشبیه می‌کند؛ بیماری‌ای که از بیرون وارد می‌شود و در محیطی آماده رشد می‌کند. آل احمد در ادامه، غرب‌زدگی را نه صرفاً یک پدیده‌ی جغرافیایی یا سیاسی، بلکه یک مفهوم اقتصادی و فرهنگی می‌داند که جوامع «گرسنه» و «سیر» را در برابر هم قرار می‌دهد. او با تقسیم دنیا به دو قطب، کشورهای صنعتی و مصرف‌کننده، نشان می‌دهد که چگونه کشورهای شرقی، از جمله ایران، به مصرف‌کنندگان منفعل محصولات و فرهنگ غربی بدل شده‌اند. در بخش‌های بعدی، نویسنده با مرور تاریخ ایران و منطقه، ریشه‌های تاریخی غرب‌زدگی را جست‌وجو می‌کند. او به نقش استعمار، جنگ‌های صلیبی، حمله‌ی مغولان و تحولات اقتصادی و سیاسی اشاره دارد و نشان می‌دهد که چگونه ایران از یک معبر تمدنی و اقتصادی به حاشیه رانده شده است. آل احمد به ویژه بر نقش نفت و اقتصاد وابسته به غرب تأکید می‌کند و معتقد است که این وابستگی، استقلال و هویت فرهنگی را تضعیف کرده است. در ادامه، نویسنده به نقد روشنفکران و سیاست‌مداران غرب‌گرا می‌پردازد و آن‌ها را به تقلید سطحی و بی‌ریشه از مظاهر غربی متهم می‌کند. او معتقد است که راه حل غرب‌زدگی، بازگشت به هویت فرهنگی و تاریخی و بازاندیشی در نسبت با تکنولوژی و مدرنیته است. کتاب با طرح پرسش‌هایی درباره‌ی امکان احیای سنت و بازسازی هویت جمعی، خواننده را به تأمل درباره‌ی آینده‌ی جامعه‌ی ایرانی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب غرب زدگی را بخوانیم؟

غرب زدگی اثری است که با نگاهی انتقادی و تحلیلی، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فکری و اجتماعی ایران معاصر را واکاوی کرده است. این کتاب با زبانی صریح و بی‌پرده، به بررسی ریشه‌ها و پیامدهای نفوذ فرهنگ و صنعت غرب در جامعه‌ی ایرانی می‌پردازد و تلاش می‌کند ابعاد مختلف این پدیده را از منظر تاریخی، اقتصادی و فرهنگی روشن کند. خواندن این کتاب فرصتی است برای آشنایی با یکی از جریان‌های فکری تأثیرگذار در تاریخ معاصر ایران و درک بهتر نسبت به چالش‌های هویت، استقلال و توسعه در جوامع غیرغربی. همچنین، غرب زدگی می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگو و نقد درباره‌ی نسبت سنت و مدرنیته، و نقش روشنفکران و سیاست‌گذاران در شکل‌دهی به آینده‌ی فرهنگی و اجتماعی کشور فراهم کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن غرب زدگی به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی هویت فرهنگی، نقد مدرنیته، بررسی ریشه‌های وابستگی اقتصادی و فرهنگی، یا علاقه‌مندی به تاریخ و اندیشه‌ی اجتماعی ایران دارند. همچنین به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های علوم اجتماعی، تاریخ، فلسفه و مطالعات فرهنگی توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب غرب زدگی

«غرب‌زدگی می‌گویم همچون وبازدگی. و اگر به مذاق خوشایند نیست، بگوییم همچون گرمازدگی یا سرمازدگی. امّا نه. دست‌کم چیزی است در حدود سن‌زدگی. دیده‌اید که گندم را چطور می‌پوساند؟ از درون. پوستهٔ سالم برجاست امّا فقط پوست است، عین همان پوستی که از پروانه‌ای بر درختی مانده. به هر صورت سخن از یک بیماری است. عارضه‌ای از بیرون آمده. و در محیطی آماده برای بیماری رشد کرده. مشخّصات این درد را بجوییم و علّت یا علّت‌هایش را. و اگر دست داد راه علاجش را. این غرب‌زدگی دو سر دارد. یکی غرب. و دیگر ما که غرب‌زده‌ایم. ما یعنی گوشه‌ای از شرق. به جای این دو سر بگذاریم دو قطب. یا دو نهایت، چون سخن، دست‌کم، از دو انتهای یک مُدرّج است اگرنه از دو سر عالم. به جای غرب بگذاریم در حدودی تمام اروپا و روسیهٔ شوروی و تمام آمریکای شمالی یا بگذاریم ممالک مترقّی، یا ممالک رشد کرده، یا ممالک صنعتی، یا همهٔ ممالکی که قادرند به کمک ماشین، موادّ خام را به‌صورت پیچیده‌تری درآورند، و همچون کالایی به بازار عرضه کنند. و این موّاد خام فقط سنگ آهن نیست یا نفت یا روده یا پنبه و کتیرا. اساطیر هم هست، اصول عقاید هم هست، موسیقی هم هست، عوالم عُلوی هم هست. و به جای ما که جزوی از قطب دیگریم، بگذاریم آسیا و آفریقا، یا بگذاریم ممالک عقب‌مانده، یا ممالک در حال رشد، یا ممالک غیرصنعتی، یا مجموعهٔ ممالکی که مصرف‌کنندهٔ آن مصنوعات غرب ساخته‌اند. مصنوعاتی که موادّ خام‌شان -همان‌ها که برشمردم- از همین سوی عالم رفته. یعنی از ممالک در حال رشد!»