کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم)

کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم) توسط گروهی از نویسندگان شامل حبیب الله قاسم زاده، حمیدرضا نقوی، ونداد شریفی، کامبیز بدیع، علی اکبر نجاتی صفا و حسن حمیدپور تألیف شده و نشر ارجمند آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از مجموعه‌ای است که به ارائه و نقد سخنرانی‌های علمی در حوزه‌ی علوم شناختی، روان‌شناسی و عصب‌پژوهی می‌پردازد و حاصل سمینارهای ادواری در بیمارستان روزبه است. مجموعه‌ی حاضر پنجره‌ای به مباحث روز و چالش‌های فکری در زمینه‌ی مغز، شناخت و رفتار می‌گشاید و تلاش می‌کند با گردآوری مقالات و نقدهای تخصصی، بستری برای گفت‌وگو و تبادل نظر میان پژوهشگران و علاقه‌مندان به این حوزه فراهم کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم)

کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم) به همت نویسندگانی چون حبیب الله قاسم زاده، حمیدرضا نقوی، ونداد شریفی، کامبیز بدیع، علی اکبر نجاتی صفا، حسن حمیدپور و  مریم طایفه محمودی نوشته شده و مجموعه‌ای از مقالات و نقدهای ارائه‌شده در سمینارهای علمی بیمارستان روزبه را در بر گرفته است. این کتاب به بررسی موضوعات متنوعی در حوزه‌ی علوم شناختی، روان‌درمانی، نقش قصه‌ها در ذهن و جهان، موقعیت‌مندی روان و روان‌پزشکی، ادراک و بازشناسی الگوها و مفهوم بریکولاژ پرداخته است.

ساختار کتاب بر پایه‌ی ارائه‌ی مقاله و سپس نقد و گفت‌وگو درباره‌ی آن شکل گرفته و هر فصل به یکی از موضوعات کلیدی مرتبط با مغز و رفتار اختصاص یافته است. نویسندگان تلاش کرده‌اند با رویکردی تحلیلی و انتقادی، مفاهیم بنیادین و چالش‌های معاصر را در این حوزه‌ها واکاوی کنند. کتاب نه‌تنها به جنبه‌های نظری و علمی می‌پردازد، بلکه به تأثیرات اجتماعی، فرهنگی و حتی فناوری‌های نوین بر آموزش، پژوهش و ارتباطات علمی نیز توجه دارد. کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم) برای علاقه‌مندان به علوم شناختی، روان‌شناسی، عصب‌پژوهی و حوزه‌های میان‌رشته‌ای، فرصتی برای آشنایی با دیدگاه‌های نو و بحث‌های جاری در این عرصه فراهم می‌آورد.

این اثر جزو مجموعه‌ی ششم از سلسله سخنرانی‌های ارائه‌شده در سمینارهای مغز، شناخت و رفتار در بیمارستان روزبه است.

خلاصه کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم)

کتاب مجموعه‌ای از پنج مقاله و نقدهای مرتبط است که هرکدام به یکی از موضوعات مهم در علوم شناختی و روان‌شناسی می‌پردازد. در مقاله‌ی نخست، پیش‌زمینه‌های روان‌درمانی، تعریف‌ها و رویکردهای مختلف به روان‌درمانی بررسی شده و بر اهمیت تغییر، یادگیری و نقش تجربه‌های زیسته در فرایند درمان تأکید شده است. نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که روان‌درمانی نه‌تنها باید به حل مشکل فرد کمک کند، بلکه باید امکان رشد چندجانبه‌ی شخصیت و فرهنگ را نیز فراهم آورد. همچنین نقش دانش زمینه‌ای، فرهنگ، زبان و شرایط اجتماعی در فرایند درمان مورد توجه قرار گرفته است.

در مقاله‌ی دوم، «جای قصه‌ها در جهان ما»، مفهوم قصه به‌عنوان ساختاری سازمان‌یافته از اطلاعات و نقش آن در ذهن و مغز انسان تحلیل شده است. نویسنده با رویکردی میان‌رشته‌ای نشان داده است که روایت‌ها و قصه‌ها نه‌تنها در ادبیات، بلکه در ساختارهای ذهنی و حتی در سطوح بنیادی‌تر جهان هستی حضور دارند و می‌توانند به فهم بهتر کارکرد مغز و ذهن کمک کنند. سایر مقالات به موضوعاتی مانند موقعیت‌مندی روان و روان‌پزشکی، ادراک بر پایه‌ی امکان و مفهوم بریکولاژ می‌پردازند و هرکدام با نقد و گفت‌وگو همراه شده‌اند تا ابعاد مختلف موضوعات را روشن‌تر کنند.

این کتاب با نگاهی انتقادی و تحلیلی، پیوند میان دانش نظری و تجربه‌ی زیسته و زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی را برجسته کرده است.

چرا باید کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم) را بخوانیم؟

کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم) با گردآوری مقالات تخصصی و نقدهای تحلیلیْ فرصتی برای آشنایی با تازه‌ترین دیدگاه‌ها و چالش‌های حوزه‌ی مغز، شناخت و رفتار فراهم می‌کند. یکی از ویژگی‌های این مجموعه مقاله‌ی علمی، پرداختن به پیوند میان دانش نظری و تجربه‌ی زیسته است؛ به‌ویژه در زمینه‌ی روان‌درمانی و نقش فرهنگ و اجتماع در فرایند درمان. همچنین رویکرد میان‌رشته‌ای کتاب و توجه به تأثیر فناوری‌های نوین بر آموزش و پژوهش، آن را به منبعی سودمند برای علاقه‌مندان به علوم شناختی و روان‌شناسی تبدیل کرده است. خواننده‌ی با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند با مفاهیم بنیادین، دیدگاه‌های انتقادی و کاربردهای عملی در حوزه‌های مختلف آشنا شود و نگاهی جامع‌تر به مسائل ذهن و رفتار پیدا کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران علوم شناختی، روان‌شناسی، عصب‌پژوهی و رشته‌های مرتبط پیشنهاد می‌شود. همچنین مجموعه مقاله‌ی حاضر برای کسانی که به موضوعات میان‌رشته‌ای، نقش فرهنگ و اجتماع در سلامت روان یا تأثیر فناوری بر آموزش و پژوهش علاقه دارند، مناسب است. افرادی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر فرایندهای ذهنی، روان‌درمانی و روایت‌های ذهنی را دارند نیز می‌توانند از مطالب این پنج مقاله بهره ببرند.

درباره حبیب الله قاسم زاده

حبیب الله قاسم زاده در زمره‌ی استادان گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران قرار دارد. او پس از اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد در رشته‌ی روان‌شناسی، دوره‌ی دکترای روان‌شناسی بالینی را در دانشگاه وندربیلت در آمریکا به پایان رساند. حوزه‌های تخصصی فعالیت این نویسنده شامل درمان مواجهه‌ای برای اختلال وسواس، درمان اختلال کندن مو (Trichotillomania)، پردازش طرح‌واره‌ای و فرایند دگرگونی آن (Schematic processing and change process) و نیز کار بر روی پردازش استعاره‌ای است.

حبیب الله قاسم زاده در کنار این حوزه‌ها در سایر فعالیت‌های علمی نیز مشارکت داشته است؛ ازجمله تدوین مختصات روان‌سنجی نسخه‌ی فارسی BDI-II، ایراد سخنرانی در همایش‌ها، نگارش و انتشار مقالات علمی و همچنین تألیف و ترجمه‌ی آثار علمی. از ترجمه‌های او می‌توان به کتاب «خلوتگه سایه‌ها» در حوزه‌ی روان‌شناسی هنر و تحول اندیشه‌های ویگوتسکی، نوشته‌ی الکس کوزولین، اشاره کرد. افزون‌براین کتاب «مقدمه‌ای بر شناخت‌پژوهی استعاره» با عنوان فرعی «قطره در نهان‌خانهٔ صدف» از تألیفات او به شمار می‌رود و او از نویسندگان مجموعه کتاب «مغز، شناخت و رفتار» نیز بوده است.

بخشی از کتاب مغز، شناخت و رفتار (مجموعه ششم)

«۵. بریکولاژ

دکتر علی اکبر نجاتی صفا

مقدمه

بریکولاژ واژه‌ای فرانسوی و برگرفته از فعل بریکوله به معنی سرهم‌بندی کردن است. این واژه از نظر معنایی با واژه انگلیسی DIY خیلی نزدیک است. یعنی فردی بدون داشتن تخصّص و مهارت کافی بتواند کاردستی‌هایی بسازد و یا اشیاء نیازمند تعمیر را تعمیر کند. در یک نگاه دیگر، معنای آن ساخت یا ایجاد یک اثر براساس چیزهای در دسترس است.

نخستین بار، انسان‌شناس فرانسوی، کلود لوی اشتراوس، این واژه را به‌کار برد. وی بریکولاژ را برای توضیح تفکّر اسطوره‌ای استفاده کرد و معتقد بود که انسان‌ها این شیوه را به کار می‌گرفتند تا از ایده‌های در دسترس ایدهٔ جدیدی برای حلّ مشکلات فرد ایجاد نمایند و این برخلاف تفکّر مهندسی است که از هدف به معنا راه می‌یابد.

بریکولاژ بعدها در عرصه‌های مختلف مانند زیست‌شناسی، روان‌شناسی اجتماعی، جامعه‌شناسی، سامانه‌های اطّلاعاتی، علوم آموزشی، هنر، تجارت، اینترنت و فلسفه مورد بحث و نظر بوده است.»