کتاب گل باغ آشنایی

کتاب گل باغ آشنایی (المعانات فخرالدین عراقی)، بخش‌هایی از لمعات و مثنوی عشاق‌نامه‌ی فخرالدین عراقی است که با شرح و توضیحاتی تحلیلی و مقدمه‌ای مفصل درباره‌ی زندگی، زمانه و جایگاه او در سنت عرفانی و ادبی ایران همراه شده است. عراقی در این ابیات و متون، خواننده را با مفاهیمی چون تجلی، فقر و غنا، دل به‌ عنوان مجمع غیب و شهادت، مقام فنا و بقا و رابطه‌ی طلب عاشق و طلب معشوق آشنا می‌کند. یوسفعلی میرشکاک گزینش این آثار را برعهده داشته و نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گل باغ آشنایی

کتاب گل باغ آشنایی گزیده‌ای است از لمعات فخرالدین ابراهیم عراقی که یوسفعلی میرشکاک آن را همراه با مقدمه‌ای بلند و تحلیلی فراهم کرده است. میرشکاک در بخشی با عنوان «درباره‌ی عراقی و لمعات» به زندگی عراقی، زادگاه او در کمجان، نسبتش با عالمان و مشایخ تصوف، پیوندهایش با مولانا، صدرالدین قونیوی، ابن‌عربی و بهاءالدین زکریای مولتانی پرداخته است. 

کتاب در بخش اصلی خود، متن لمعات عراقی را می‌آورد؛ از مقدمه‌ی عربی‌ـ‌فارسی عراقی در ستایش پیامبر و بیان جایگاه عشق، تا لمعات پیاپی که هر کدام به وجهی از حقیقت عشق، نسبت عاشق و معشوق، وحدت و کثرت، حجاب و تجلی، فقر و غنا، قرب و بعد و مقام دل می‌پردازد. در هر لمعه، نثر آمیخته با آیات، احادیث، اقوال مشایخ و ابیات فارسی است و مفاهیم عرفانی در قالب تصویرهای شاعرانه و تمثیل‌های دقیق بیان شده است. 

در پایان کتاب نیز میرشکاک به سراغ غزل‌ها، رباعیات و مثنوی عشاق‌نامه عراقی رفته و با نقل نمونه‌هایی مفصل، نسبت زبان و حال‌وهوای آن‌ها را با لمعات نشان داده است. 

کتاب گل باغ آشنایی هم مدخلی برای شناخت فخرالدین عراقی و سنت عرفانی اوست و هم مجالی برای خواندن گزیده‌ای از درخشان‌ترین متون عاشقانه‌ی عرفانی فارسی.

چرا باید کتاب گل باغ آشنایی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک از جهان‌بینی عارفانه‌ی عراقی ارائه کرده؛ جهانی که در آن عشق، محور فهم خدا، انسان و عالم است. خواننده در گل باغ آشنایی هم با متن اصلی لمعات روبه‌رو می‌شود و هم با توضیحات و نمونه‌هایی از غزل‌ها و رباعیات، می‌تواند پیوند میان اندیشه و شور عاشقانه در شعر فارسی را بهتر دریابد.

خواندن کتاب گل باغ آشنایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گل باغ آشنایی به علاقه‌مندان به عرفان اسلامی، دوستداران شعر کلاسیک فارسی، دانشجویان ادبیات و به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با متن لمعات و جایگاه عراقی در میان عارفان و شاعران بزرگ ایران آشنا شوند.

درباره فخرالدین عراقی

فخرالدین عراقی با نام کامل شیخ فخرالدین ابراهیم بن بزرگمهر، عارف و شاعر ایرانی در اوایل قرن هفتم هجری قمری در اطراف همدان به دنیا آمد. او پس از گذراندن دوران مقدماتی تحصیل در زادگاهش، برای تکمیل آموخته‌های خود به همدان رفت و در ادامه‌ی مسیر زندگی خود، همراه با جمعی از دراویش رهسپار هندوستان شد. عراقی در آن‌جا به محضر شیخ بهاءالدین زکریا راه یافت، پس از مدتی با دختر او ازدواج کرد و سال‌ها به سیر و سلوک پرداخت. وی پس از اقامت در هند، به عربستان و سپس به قونیه سفر کرد و در آن دیار با مولانا جلال‌الدین بلخی آشنا و هم‌صحبت شد. این شاعر و صوفی نامدار سرانجام در سال ۶۸۶ یا ۶۸۸ هجری قمری در حدود هشتادسالگی در دمشق چشم از جهان فروبست.

از فخرالدین عراقی آثار منظوم و منثور متعددی بر جای مانده که نشان‌دهنده‌ی رویکرد فکری و ادبی او در حوزه‌ی عرفان است. دیوان‌های اشعار او هچمون منظومه‌ی «مثنوی عشاق‌نامه»، بخش عمده‌ای از کارنامه‌ی ادبی‌اش را تشکیل می‌دهند. در کنار آن، کتاب «لمعات» هم یکی از متون منثور او در بیان مباحث عرفانی است.

درباره یوسفعلی میرشکاک

یوسفعلی میرشکاک (متولد ۱۳۳۸)، شاعر، نویسنده، طنزپرداز، منتقد ادبی و شاهنامه‌پژوه ایرانی است. او فعالیت جدی خود را در عرصه‌ی شعر و ادبیات از سال ۱۳۵۸ آغاز کرد و در مسیر ادبی خود، از شاعرانی چون مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی، محمدعلی معلم دامغانی، بیدل دهلوی و مهرداد اوستا تأثیر پذیرفت. همکاری نزدیک و مستمر او با مرتضی آوینی در نشریه‌ی سوره، از بخش‌های کارنامه‌ی مطبوعاتی و فرهنگی او به شمار می‌رود.

پیشینه‌ی کاری میرشکاک مجموعه‌ی متنوعی شامل شعر کلاسیک (به‌ویژه غزل و چهارپاره)، شعر نو، طنز سیاسی‌اجتماعی، مقالات عقیدتی و نقد ادبی را در بر می‌گیرد. کتاب «دیپلمات‌نامه» از جمله آثار او در حوزه‌ی طنز است و در بخش شعر نیز مجموعه‌هایی چون «قلندران خلیج»، «ماه و کتان»، «از زبان یک یاغی» و «زخم بی‌بهبود» را به چاپ رسانده است.

بخشی از کتاب گل باغ آشنایی

«اشتقاق عاشق و معشوق از عشق است و عشق در مقر عزّ خود، از عین منزه، و در حریم عین خود، از بطون و ظهور، مقدّس. بلی بهر اظهار کمال، از آن روی که عین ذات خود است، صفات خود را در آینه عاشقی و معشوقی، بر خود عرضه کرد، و حسن خود را بر نظر خود جلوه داد و از روی ناظری و منظوری، نام عاشقی و معشوقی پیدا آمد. ظاهر را به باطن نمود، آوازه عاشقی برآمد. باطن را به ظاهر بیاراست، نام معشوقی آشکارا گشت:

عشق از روی معشوقی، آینه عاشقی آمد تا در وی مطالعه جمال خود کند و از روی عاشقی، آینه معشوقی آمد تا در او اسماء و صفات خود بیند، هرچند در دیده شهود یک مشهود بیش نیامد، امّا چون یک روی، به دو آینه نماید، هرآینه در هر آینه، روی دیگر پیدا آید، با آنکه در حقیقت جز یکی نبود.»