کتاب گل باغ آشنایی

کتاب گل باغ آشنایی (گزیده و نگاهی اجمالی به لمعاتِ اثر فخرالدین ابراهیم مشهور به عراقی) نوشته‌ی فخرالدین عراقی است و یوسفعلی میرشکاک گزینش و مقدمه‌ی آن را برعهده داشته است. این کتاب در مجموعه‌ی «گزیده‌ی داستان‌های منظوم فارسی؛ ۴» جای می‌گیرد و نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. در این اثر، بخش‌هایی از لمعات عراقی همراه با شرح و توضیحاتی تحلیلی و مقدمه‌ای مفصل درباره‌ی زندگی، زمانه و جایگاه او در سنت عرفانی و ادبی ایران آمده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گل باغ آشنایی

کتاب گل باغ آشنایی گزیده‌ای است از لمعات فخرالدین ابراهیم عراقی که یوسفعلی میرشکاک آن را همراه با مقدمه‌ای بلند و تحلیلی فراهم کرده است. در آغاز کتاب، ناشر از جایگاه دانایی، اندیشه و نقش منظومه‌های داستانی فارسی در فرهنگ ایرانی سخن گفته و آن‌ها را گنج‌نامه‌هایی سرشار از تجربه‌های زیسته، آرزوها، رنج‌ها، عشق‌ها، حماسه‌ها و سلوک معنوی معرفی کرده است. در ادامه، میرشکاک در بخشی با عنوان «درباره‌ی عراقی و لمعات» به زندگی عراقی، زادگاه او در کمجان، نسبتش با عالمان و مشایخ تصوف، پیوندهایش با مولانا، صدرالدین قونیوی، ابن‌عربی و بهاءالدین زکریای مولتانی پرداخته است. کتاب گل باغ آشنایی در بخش اصلی خود، متن لمعات عراقی را به‌صورت پی‌درپی می‌آورد؛ از مقدمه‌ی عربی‌ـ‌فارسی عراقی در ستایش پیامبر و بیان جایگاه عشق، تا لمعات پیاپی که هرکدام به وجهی از حقیقت عشق، نسبت عاشق و معشوق، وحدت و کثرت، حجاب و تجلی، فقر و غنا، قرب و بعد و مقام دل می‌پردازد. در هر لمعه، نثر آمیخته با آیات، احادیث، اقوال مشایخ و ابیات فارسی است و مفاهیم عرفانی در قالب تصویرهای شاعرانه و تمثیل‌های دقیق بیان شده است. در پایان کتاب، میرشکاک به سراغ غزل‌ها، رباعیات و مثنوی عشاق‌نامه عراقی رفته و با نقل نمونه‌هایی مفصل، نسبت زبان و حال‌وهوای آن‌ها را با لمعات نشان داده است. کتاب گل باغ آشنایی به‌این‌ترتیب هم مدخلی برای شناخت عراقی و سنت عرفانی اوست و هم مجالی برای خواندن گزیده‌ای از درخشان‌ترین متون عاشقانه‌ی عرفانی فارسی.

خلاصه کتاب گل باغ آشنایی

کتاب گل باغ آشنایی بر محور لمعات عراقی بنا شده است؛ متنی که در آن عشق، حقیقت بنیادین هستی و باطن دین معرفی شده است. عراقی در مقدمه و لمعات آغازین، از اشتقاق عاشق و معشوق از عشق سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که چگونه یک «عین واحد» در آینه‌های گوناگون به صورت عاشق، معشوق، عالم و انسان جلوه می‌کند. در لمعات بعدی، او با تمثیل‌هایی چون دریا و موج، آفتاب و آینه، سایه و شخص، حجاب و نور، نسبت وحدت و کثرت را توضیح می‌دهد و می‌گوید هرچه در عالم است آینه‌ی جمال واحد است. در ادامه، کتاب گل باغ آشنایی خواننده را با مفاهیمی چون تجلی، فقر و غنا، دل به‌عنوان مجمع غیب و شهادت، مقام فنا و بقا، و رابطه‌ی طلب عاشق و طلب معشوق آشنا می‌کند. در بخش پایانی، با نقل غزل‌ها و رباعیات، سیمای عراقی به‌عنوان عاشقی بی‌پروا و بلندپرواز در بیان عشق کامل‌تر می‌شود و پیوند میان بیان نظری لمعات و شور عاطفی شعرهای او آشکار می‌گردد.

چرا باید کتاب گل باغ آشنایی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک از جهان‌بینی عارفانه‌ی عراقی ارائه کرده است؛ جهانی که در آن عشق، محور فهم خدا، انسان و عالم است. خواننده در گل باغ آشنایی هم با متن اصلی لمعات روبه‌رو می‌شود و هم با توضیحات و نمونه‌هایی از غزل‌ها و رباعیات، می‌تواند پیوند میان اندیشه و شور عاشقانه در شعر فارسی را بهتر دریابد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان عرفان اسلامی، دوست‌داران شعر کلاسیک فارسی، دانشجویان ادبیات و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با متن لمعات و جایگاه عراقی در میان عارفان و شاعران بزرگ ایران آشنا شوند.

بخشی از کتاب گل باغ آشنایی

«لمعه اوّل اشتقاق عاشق و معشوق از عشق است و عشق در مقر عزّ خود، از عین منزه، و در حریم عین خود، از بطون و ظهور، مقدّس. بلی بهر اظهار کمال، از آن روی که عین ذات خود است، صفات خود را در آینه عاشقی و معشوقی، بر خود عرضه کرد، و حسن خود را بر نظر خود جلوه داد و از روی ناظری و منظوری، نام عاشقی و معشوقی پیدا آمد. ظاهر را به باطن نمود، آوازه عاشقی برآمد. باطن را به ظاهر بیاراست، نام معشوقی آشکارا گشت: یک عین متفق که جز او ذره‌ای نبود چون گشت ظاهر این همه اغیار آمده ای ظاهر تو عاشق و معشوق باطنت مطلوب را که دید طلبکار آمده عشق از روی معشوقی، آینه عاشقی آمد تا در وی مطالعه جمال خود کند و از روی عاشقی، آینه معشوقی آمد تا در او اسماء و صفات خود بیند، هرچند در دیده شهود یک مشهود بیش نیامد، امّا چون یک روی، به دو آینه نماید، هرآینه در هر آینه، روی دیگر پیدا آید، با آنکه در حقیقت جز یکی نبود.»