کتاب به روایت خورشید

کتاب به روایت خورشید (نمایشنامه‌ای در تجلیل از حماسه زنان نوغان) نوشته حسین فدایی حسین توسط انتشارات بنیاد بین‌المللی فرهنگی هنری امام رضا علیه‌ السلام منتشر شده است. این اثر نمایشی در قالب نمایشنامه به تجلیل از حماسه‌ی زنان نوغان می‌پردازد و بخشی از مجموعه نمایشنامه‌های رضوی به شمار می‌آید. داستان در بستر تاریخی و مذهبی خراسان و هم‌زمان با حضور امام رضا (ع) در این سرزمین شکل می‌گیرد. شخصیت‌های اصلی نمایشنامه اعضای خانواده‌ای نوغانی هستند که درگیر مسائل روزمره، دغدغه‌های معیشتی و همچنین وقایع سیاسی و اجتماعی آن دوران می‌شوند. محوریت روایت با زنان خانواده است که در کنار مردان نقش مهمی در پیشبرد داستان و مواجهه با چالش‌های اجتماعی و اعتقادی دارند. فضای اثر ترکیبی از زندگی روزمره، آیین‌ها و باورهای مذهبی و همچنین بازتابی از شرایط اجتماعی و سیاسی عصر عباسی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به روایت خورشید

کتاب به روایت خورشید به قلم حسین فدایی حسین روایتی نمایشی از زندگی و حماسه‌ی زنان نوغان در دوران حضور امام رضا (ع) در خراسان ارائه می‌دهد. این نمایشنامه در بستر تاریخی شهر نوغان و هم‌زمان با هجرت امام رضا (ع) به خراسان و وقایع پیرامون آن شکل گرفته است. محتوای کتاب بر پایه‌ی دیالوگ‌های زنده و صحنه‌پردازی‌های دقیق استوار است و شخصیت‌هایی چون خورشید (بانوی نوغانی)، یونس (همسر خورشید)، گلنار (دختر خانواده)، مهیار (نامزد گلنار)، ملیحه (مادر مهیار) و رعنا (زن برادر خورشید) در مرکز روایت قرار دارند. 

داستان با محوریت خانواده‌ای پوستین‌دوز و دغدغه‌های معیشتی آن‌ها آغاز می‌شود و به‌تدریج با ورود مسائل سیاسی و اجتماعی مانند دستگیری هاشم به جرم نقل و روایت وقایع عاشورا و ولایتعهدی امام رضا (ع) عمق بیشتری می‌یابد. نمایشنامه با بهره‌گیری از عناصر سنتی و آیینی مانند نقل و نقالی فضای فرهنگی و مذهبی آن دوران را بازآفرینی کرده است. در کنار روایت اصلی به آیین‌ها، باورها و سنت‌های مردم خراسان و نیشابور نیز پرداخته شده و نقش زنان در مقاومت، ایستادگی و حفظ ارزش‌های خانوادگی و دینی برجسته شده است. کتاب به روایت خورشید ضمن وفاداری به فضای تاریخی تلاش کرده است تصویری انسانی و ملموس از زندگی مردم عادی و چالش‌های آنان در مواجهه با قدرت و ظلم ارائه دهد.

خلاصه داستان به روایت خورشید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب به روایت خورشید داستان خانواده‌ای نوغانی را روایت می‌کند که در روزگار حضور امام رضا (ع) در خراسان با چالش‌های معیشتی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. یونس، پدر خانواده و پوستین‌دوزی زحمتکش، سفارشی بزرگ برای تهیه‌ی صد دست پوستین، کلاه و پاپوش از تاجری به نام قادر دریافت می‌کند. این سفارش امید به رونق زندگی را در دل خانواده زنده می‌کند اما به‌تدریج مشخص می‌شود که این لباس‌ها برای سربازان حکومت عباسی است و این موضوع تردیدهایی درباره‌ی مشروعیت و اخلاقی‌بودن معامله در دل اعضای خانواده به‌ویژه خورشید (مادر خانواده) ایجاد می‌کند. 

در کنار دغدغه‌های اقتصادی خانواده با بحران‌های اجتماعی و سیاسی نیز روبه‌رو می‌شود. هاشم، برادر خورشید و نقالی که روایت عاشورا و ولایتعهدی امام رضا (ع) را نقل می‌کند، به‌دلیل فعالیت‌هایش توسط مأموران خلیفه دستگیر می‌شود. این اتفاق موجی از نگرانی و اضطراب را در خانواده و به‌ویژه در دل رعنا (همسر هاشم) ایجاد می‌کند. زنان خانواده با وجود مشکلات و تهدیدها نقش فعالی در حفظ انسجام خانواده و پیگیری سرنوشت هاشم ایفا می‌کنند. 

در خلال روایت به سنت‌ها و آیین‌های مردم خراسان مانند رسم باغ کولی برای داماد نیشابوری و آیین‌های مربوط به پوستین‌دوزی و فیروزه‌تراشی اشاره شده است. عشق میان گلنار و مهیار در کنار دغدغه‌های اجتماعی و خانوادگی به داستان رنگ‌وبوی انسانی و عاطفی می‌بخشد. نمایشنامه با طرح پرسش‌هایی درباره‌ی حق، عدالت، مشروعیت قدرت و مسئولیت فردی در برابر ظلم مخاطب را به تأمل درباره‌ی انتخاب‌های اخلاقی و اجتماعی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب به روایت خورشید را بخوانیم؟

کتاب به روایت خورشید با تمرکز بر نقش زنان در حماسه‌آفرینی و مقاومت تصویری متفاوت از تاریخ اجتماعی خراسان ارائه داده است. این نمایشنامه علاوه‌بر بازنمایی فضای مذهبی و آیینی عصر امام رضا (ع) به دغدغه‌های معیشتی، اخلاقی و هویتی مردم عادی نیز پرداخته است. روایت داستان از زاویه‌ی دید زنان و پرداختن به نقش آن‌ها در مواجهه با بحران‌ها اثری متمایز در میان آثار نمایشی با موضوعات مذهبی و تاریخی پدید آورده است. 

در این اثر تضاد میان معیشت و اخلاق، قدرت و مردم و همچنین سنت و تغییر به‌خوبی به تصویر کشیده شده است. دیالوگ‌های زنده و صحنه‌پردازی‌های ملموس خواننده را به فضای خانه‌های نوغان و کوچه‌های خراسان می‌برد و امکان هم‌ذات‌پنداری با شخصیت‌ها را فراهم می‌کند. طرح پرسش‌هایی درباره‌ی مسئولیت فردی در برابر ظلم و اهمیت انتخاب‌های اخلاقی کتاب را از یک روایت صرفاً تاریخی فراتر برده است. این ویژگی‌ها کتاب به روایت خورشید را به اثری قابل تأمل برای علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ و ادبیات نمایشی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان نمایشنامه، پژوهشگران تاریخ و فرهنگ خراسان، دوست‌داران روایت‌های مذهبی و کسانی که به نقش زنان در تحولات اجتماعی توجه دارند پیشنهاد می‌شود. مطالعه‌ی این کتاب به کسانی که دغدغه‌ی عدالت، اخلاق و مسئولیت اجتماعی دارند نیز توصیه می‌شود.