کتاب شناخت و هیجان از کارکرد طبیعی تا اختلال

کتاب شناخت و هیجان (از کارکرد طبیعی تا اختلال) نوشته مایک پاور و تیم دالگلیش و ترجمه حمید خانی پور، علیرضا مرادی، نصیبه پروین، مستانه مرادحاصلی و شراره فرهی منش است و انتشارات ارجمند در سال ۱۴۰۰ آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های مهم روان‌شناسی می‌پردازد: هیجان‌ها چگونه شکل می‌گیرند، چه نسبتی با شناخت دارند و در چه نقطه‌ای از کارکرد طبیعی به‌سوی اختلال می‌روند. تمرکز اثر بر مدلی است که می‌کوشد ترس، غم، خشم، تنفر و شادی را در کنار اختلال‌های هیجانی توضیح دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شناخت و هیجان اثر مایک پاور و تیم دالگلیش

کتاب شناخت و هیجان (Cognition and emotion: from order to disorder)، نوشته‌ی مایک پاور و تیم دالگلیش، تلاشی گسترده برای فهم رابطه‌ی میان هیجان، شناخت و اختلال‌های هیجانی است. نویسندگانْ بحث را به تعریف هیجان محدود نمی‌کنند و به‌سراغ این پرسش می‌روند که چرا انسان در وضعیت‌های مختلف، جهان را به‌شکل‌های متفاوتی تجربه می‌کند. این کتاب هیجان را نه نیرویی مزاحم و جدا از عقل، بلکه بخشی اثرگذار از فرایند ادراک، قضاوت، تصمیم‌گیری و سازگاری با محیط در نظر می‌گیرد. در این مسیر، آرای فیلسوفان و روان‌شناسان مختلف کنار هم قرار می‌گیرد تا زمینه‌ای برای طرح مدل SPAARS فراهم شود؛ مدلی که بر بازنمایی‌های طرح‌واره‌ای، گزاره‌ای، قیاسی و متداعی تکیه دارد.

کتاب شناخت و هیجان در دو بخش اصلی و ۱۱ فصل تنظیم شده است. بخش اول بیشتر به مبانی نظری اختصاص دارد و موضوع‌هایی مانند فلسفه‌ی هیجان، نظریه‌های شناختی، رویکردهای احساس‌محور، رفتارگرایی، ارزیابی شناختی و مدل‌های مربوط به اختلال‌های هیجانی را بررسی می‌کند. بخش دوم کتاب به پنج هیجان پایه یعنی ترس، غم، خشم، تنفر و شادی می‌پردازد و اختلال‌های مرتبط با هرکدام را بررسی می‌کند. مایک پاور و تیم دالگلیش در این بخش، به سازوکارهایی مثل مسیرهای مستقیم و ارزیابانه، اتصال هیجانی، نقش شناخت‌واره‌ها و همبودی اختلال‌ها نیز می‌پردازند.

کتاب شناخت و هیجان برای کسانی مناسب است که می‌خواهند میان نظریه‌های کلاسیک و مباحث بالینی پلی بزنند. کتاب از یک‌ سو به تاریخ اندیشه درباره‌ی هیجان می‌پردازد و از سوی دیگر، به اضطراب، افسردگی، وسواس، سوگ بیمارگون و دیگر اختلال‌های هیجانی نزدیک می‌شود. رفت‌وآمد میان بحث نظری و نمونه‌های بالینی باعث شده است که اثر فقط شرح چند مفهوم نباشد، بلکه نقشه‌ای فکری برای فهم چگونگی شکل‌گیری هیجان و پیچیده‌شدن آن در وضعیت‌های آسیب‌زا ارائه دهد.

خلاصه کتاب شناخت و هیجان

کتاب شناخت و هیجان توضیح می‌دهد که چگونه هیجان‌ها از فرایندهای شناختی، ارزیابی‌های هشیار و ناهشیار و تجربه‌های پیشین شکل می‌گیرند و گاه به اختلال‌های هیجانی می‌رسند. مایک پاور و تیم دالگلیش ابتدا نظریه‌های مهم درباره‌ی هیجان را مرور می‌کنند و سپس با معرفی مدل SPAARS نشان می‌دهند که تجربه‌ی هیجان فقط واکنشی ساده به رویدادها نیست، بلکه نتیجه‌ی چند سطح بازنمایی ذهنی است.

در ادامه، پنج هیجان پایه یعنی ترس، غم، خشم، تنفر و شادی جداگانه بررسی می‌شوند تا روشن شود هرکدام چگونه می‌توانند با الگوهای فکری، خودپنداره، سوگیری‌های شناختی و پیوند میان هیجان‌ها در ارتباط قرار بگیرند و زمینه‌ی اختلال‌هایی مانند اضطراب، افسردگی یا وسواس را فراهم کنند.

چرا باید کتاب شناخت و هیجان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شناخت و هیجان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان هیجان و شناخت و سازوکارهای شکل‌گیری هیجان را با جزئیات توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند تفاوت میان کارکرد طبیعی هیجان‌ها و مسیر تبدیل‌شدن آن‌ها به اختلال را درک کند.
• این اثر پنج هیجان پایه را جداگانه بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که هرکدام چه پیوندی با اختلال‌های هیجانی دارند.
• کتاب مجموعه‌ای از نظریه‌های فلسفی، روان‌شناختی و شناختی را در کنار هم می‌آورد و امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌های مختلف را فراهم می‌کند.
• مدل SPAARS در این کتاب چهارچوبی مشخص برای فهم بازنمایی‌های ذهنی، ارزیابی‌ها و اتصال هیجانی ارائه می‌دهد.
• مطالعه‌ی کتاب به فهم اضطراب، افسردگی، وسواس، سوگ بیمارگون و همبودی اختلال‌ها کمک می‌کند.

خواندن کتاب شناخت و هیجان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شناخت و هیجان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی که می‌خواهند نظریه‌های هیجان را در پیوند با اختلال‌های هیجانی دنبال کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی ترس، غم، خشم، تنفر و شادی شناخت بیشتری به دست آورند.
• کسانی که به مباحث شناختی مربوط به اضطراب، افسردگی و وسواس علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند ارتباط میان فلسفه‌ی ذهن، روان‌شناسی شناختی و تجربه‌ی هیجانی را بهتر بفهمند.
• درمانگران و فعالان حوزه‌ی سلامت روان که به مدل‌های تبیینی اختلال‌های هیجانی توجه دارند.

درباره مایک پاور

مایک پاور (Mick Power) استاد روان‌شناسی بالینی در دانشگاه ادینبرو و روان‌شناس بالینی در بیمارستان سلطنتی ادینبرو است. او به‌عنوان استادیار ارشد در دانشگاه لندن فعالیت کرده و در بیمارستان‌های مختلف به ارائه‌ی خدمات روان‌شناختی پرداخته است.

پاور همچنین با شورای پژوهش‌های پزشکی بریتانیا همکاری داشته و سال‌ها به‌عنوان مشاور پژوهشی سازمان جهانی بهداشت (WHO) فعالیت کرده است. پژوهش‌ها و فعالیت‌های حرفه‌ای او عمدتاً بر روان‌شناسی بالینی، درمان اختلالات هیجانی و ارتقای سلامت روان متمرکز است.

درباره تیم دالگلیش

تیم دالگلیش (Tim Dalgleish) پژوهشگر ارشد شورای پژوهش‌های پزشکی بریتانیا (Medical Research Council) و روان‌شناس بالینی است. او دوره‌ی دکتری و آموزش تخصصی روان‌شناسی بالینی را در مؤسسه‌ی روان‌پزشکی لندن (Institute of Psychiatry) گذرانده است.

حوزه‌های اصلی پژوهش او شامل واکنش‌های روان‌شناختی به آسیب‌های روانی (تروما) و بررسی رابطه‌ی میان فرایندهای شناختی و هیجان در اختلال‌های هیجانی است.

بخشی از کتاب شناخت و هیجان

«نوع بازنمایی دانش که شناخت‌درمانی متمرکز بر آن است از نوع طرح‌واره‌ای است. از این ساختارها به صورت گسترده‌ای در تاریخ روان‌شناسی قرن بیستم و در آثار افرادی مانند پیاژه، بارتلت و روان‌شناسی شناختی جدید استفاده شده است. بخشی از این طرح‌واره‌ها ریشه در تجربهٔ گذشته دارند، مثل تجارب ارتباطی اولیهٔ کودک با والدین. اما این ساختارها را نباید بازنمایی‌های خام آن تجارب در نظر گرفت؛ بلکه آنها فراتر از اطلاعات موجود هستند، به نحوی که فعال‌شدن بخشی از طرح‌واره منجر به فعال‌شدن کل طرح‌واره می‌شود. بنابراین اطلاعاتی که در مرحله درونداد بازنمایی نشده‌اند، براساس ارزش‌ها و نقش‌های پیشینی، تکمیل می‌شوند. به عنوان مثال اگر شما بخشی از یک خانه یا توصیف آن را ببینید و یا کلماتی مرتبط با خانه بشنوید، آن‌گاه طرح‌وارهٔ «خانه» سایر بخش‌هایی که نمایش داده نشده‌اند مثل پنجره‌ها، در، دودکش دیوارها و غیره را فعال می‌کند. بنابراین طرح‌واره‌های مرتبط با روابط بین‌فردی، نقش‌ها و اهداف مهم نیز به همین صورت می‌تواند فعال شود. تنظیم طرح‌واره دربارهٔ خود و طرح‌واره‌های افراد مهم زندگی که ریشه در تجارب گذشته دارند، نقطهٔ شروعی است که براساس آن، روابط و تجارب فعلی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.»