کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ نگاری اسلامی

کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ‌نگاری اسلامی نوشته‌ی ناصر تکمیل‌همایون اثری پژوهشی است که به بررسی نقش و اهمیت ابوجعفر محمد بن جریر طبری در شکل‌گیری و توسعه‌ی تاریخ‌نگاری اسلامی می‌پردازد. این کتاب توسط دفتر پژوهش‌های فرهنگی منتشر شده و بخشی از مجموعه‌ی «از ایران چه می‌دانم؟» است. نویسنده با رویکردی تحلیلی، زندگی، آثار و تأثیرات طبری را در بستر فرهنگی و اجتماعی عصر او بررسی کرده و جایگاه علمی او را در میان مورخان مسلمان و روندهای تاریخ‌نگاری اسلامی تحلیل کرده است. ساختار کتاب شامل چهار فصل است که به ترتیب به زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی تاریخ‌نگاری اسلامی، زندگی‌نامه علمی و فرهنگی طبری، تاریخ‌نگاری طبری و تأثیرات او بر تاریخ‌نگاری پس از خود می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ نگاری اسلامی

کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ‌نگاری اسلامی با تمرکز بر شخصیت و آثار محمد بن جریر طبری، یکی از برجسته‌ترین مورخان و اندیشمندان جهان اسلام، به تحلیل جایگاه او در سنت تاریخ‌نگاری اسلامی می‌پردازد. ناصر تکمیل‌همایون در این کتاب، ابتدا زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی پیدایش تاریخ‌نگاری در تمدن اسلامی را بررسی کرده و سپس با پرداختن به زندگی و فعالیت‌های علمی طبری، نقش او را در شکل‌گیری روش‌ها و ساختارهای تاریخ‌نگاری اسلامی برجسته می‌سازد. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا به سیر تطور تاریخ‌نگاری در جهان اسلام و تأثیرات متقابل فرهنگ‌ها و تمدن‌ها می‌پردازد، سپس زندگی و آثار طبری را با جزئیات بررسی می‌کند و در ادامه، ویژگی‌های کتاب تاریخ‌الرسل و الملوک (تاریخ طبری) و منابع مورد استفاده‌ی او را تحلیل می‌کند. در فصل پایانی، تأثیرات طبری بر مورخان پس از خود و روند علمی‌شدن تاریخ‌نگاری اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. این کتاب با بهره‌گیری از منابع معتبر و تحلیل‌های تطبیقی، تصویری جامع از جایگاه طبری در تاریخ‌نگاری اسلامی ارائه می‌دهد و به بررسی انتقادی منابع و روش‌های او نیز می‌پردازد.

خلاصه کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ نگاری اسلامی

کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ‌نگاری اسلامی با بررسی زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی تاریخ‌نگاری اسلامی آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که چگونه توجه به گذشته و ثبت وقایع در تمدن‌های مختلف، از جمله ایران، یونان، روم و سرزمین‌های عربی، به شکل‌گیری سنت تاریخ‌نگاری در اسلام انجامیده است. نویسنده با اشاره به نقش قرآن و آموزه‌های دینی در تقویت این سنت، سه دوره‌ی اصلی تاریخ‌نگاری اسلامی را معرفی می‌کند: عصر شکوفایی، عصر فترت و عصر بازیابی. در بخش دوم، زندگی‌نامه علمی و فرهنگی طبری به تفصیل شرح داده شده است. طبری که در طبرستان زاده شد، از کودکی به تحصیل علوم دینی و تاریخی پرداخت و با سفر به مراکز علمی مختلف، از جمله ری، بغداد، بصره، کوفه و مصر، دانش خود را گسترش داد. او با بهره‌گیری از منابع متنوع و استادان برجسته، به نگارش آثار متعددی در زمینه‌های تفسیر، فقه، حدیث و تاریخ پرداخت و در نهایت، کتاب تاریخ‌الرسل و الملوک را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تاریخ اسلام و ایران تدوین کرد. در فصل سوم، ساختار و ویژگی‌های تاریخ‌نگاری طبری بررسی شده است. نویسنده به تحلیل منابع و مآخذ مورد استفاده طبری، روش نقل روایت‌ها، تقسیم‌بندی کتاب و جایگاه آن در میان آثار تاریخی می‌پردازد. همچنین، تأثیرات ترجمه و انتشار این اثر در جهان اسلام و فراتر از آن، و نقدهایی که بر منابع و روایات طبری وارد شده، مورد توجه قرار گرفته است. در فصل پایانی، روند تاریخ‌نگاری پس از طبری و تأثیرات او بر مورخان بعدی، به‌ویژه ابن اثیر و ابن خلدون، بررسی شده و جایگاه علمی طبری در سلسله‌مراتب علوم اسلامی و نقش او در علمی‌شدن تاریخ‌نگاری اسلامی تحلیل شده است.

چرا باید کتاب جایگاه علمی طبری در تاریخ نگاری اسلامی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و مستند، به یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ‌نگاری اسلامی می‌پردازد و با بررسی دقیق زندگی، آثار و روش‌های علمی طبری، تصویری روشن از روند شکل‌گیری و توسعه‌ی تاریخ‌نگاری در جهان اسلام ارائه می‌دهد. مطالعه‌ی این اثر به علاقه‌مندان تاریخ، پژوهشگران علوم انسانی و کسانی که به دنبال شناخت ریشه‌ها و تحولات تاریخ‌نگاری اسلامی هستند، امکان می‌دهد تا با منابع، روش‌ها و چالش‌های این حوزه آشنا شوند. همچنین، کتاب با پرداختن به تأثیرات متقابل فرهنگ‌ها و تمدن‌ها در شکل‌گیری سنت تاریخ‌نگاری اسلامی، دیدگاهی چندجانبه و تطبیقی ارائه می‌کند که برای فهم بهتر تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران تاریخ، دانشجویان رشته‌های تاریخ و مطالعات اسلامی، علاقه‌مندان به تاریخ‌نگاری و کسانی که به دنبال شناخت نقش و جایگاه طبری در سنت تاریخ‌نگاری اسلامی هستند، پیشنهاد می‌شود.