کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ

کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ نوشته سمانه نظیف و حامد وحدتی‌ نسب اثری پژوهشی در حوزه‌ی باستان‌شناسی فمینیستی است که نشر ندای تاریخ آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی نقش، جایگاه و هویت زنان و جنسیت در جوامع پیشاتاریخی به‌ویژه در جنوب‌غرب آسیا می‌پردازد و با رویکردی تحلیلی تحولات نظری و روش‌شناختی این حوزه را مرور می‌کند. کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ باتکیه‌بر شواهد باستان‌شناسی، قوم‌نگاری و نظریه‌های فمینیستی تلاش می‌کند تصویری جامع از وضعیت زنان در گذشته‌های دور ارائه دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ

کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ در قالب پژوهشی و با ساختاری منظم به بررسی تاریخچه‌ی مطالعات زنان و جنسیت در باستان‌شناسی می‌پردازد. کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ اثری است که در آن سمانه نظیف و حامد وحدتی نسب، نویسندگان کتاب، ابتدا روند شکل‌گیری باستان‌شناسی جنسیت و ورود نظریه‌های فمینیستی به این حوزه را شرح داده‌اند. کتاب با مروری بر موج‌های مختلف فمینیسم و تأثیر آن‌ها بر علوم انسانی، به‌ویژه باستان‌شناسی، آغاز می‌شود و سپس به تحلیل انتقادی انگاره‌های سنتی درباره‌ی نقش زنان در جوامع پیشاتاریخی می‌پردازد. 

ساختار کتاب شامل فصل‌هایی است که هریک به موضوعی خاص مانند مادرسالاری، تقسیم جنسیتی کار، شواهد خاکسپاری، فرهنگ مادی و جایگاه زنان در تمدن‌های باستانی اختصاص یافته است. سمانه نظیف و حامد وحدتی نسب با بهره‌گیری از شواهد میدانی، یافته‌های قوم‌نگاری و تحلیل‌های نظری تلاش کرده‌اند تصویری چندلایه و پویا از جنسیت و نقش زنان در گذشته ارائه دهند. این اثر نه‌تنها برای پژوهشگران حوزه‌ی باستان‌شناسی و مطالعات زنان، بلکه برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی و فرهنگی نیز قابل‌توجه است.

خلاصه کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ

کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ با بررسی روند شکل‌گیری باستان‌شناسی جنسیت نشان می‌دهد که چگونه پژوهش‌های فمینیستی از دهه‌ی ۱۹۶۰ به بعد نگاه به نقش زنان در جوامع پیشاتاریخی را دگرگون کرده‌اند. نویسندگان ابتدا به نقد انگاره‌ی مرد شکارچی و زن گردآورنده می‌پردازند و با استناد به شواهد قوم‌نگاری و باستان‌شناسی این تقسیم‌بندی سنتی را به چالش می‌کشند. در ادامه کتاب به بررسی نظریه‌های مادرسالاری و ارزیابی شواهد باستان‌شناختی مرتبط با آن می‌پردازد و نشان می‌دهد که شواهد موجود مدل مادرسالاری را برای جوامع پیشاتاریخی جنوب‌غرب آسیا تأیید نمی‌کند. 

در فصل‌های بعدی نویسندگان با تحلیل داده‌های خاکسپاری، مواد فرهنگی، هنر صخره‌ای، پیکره‌های ونوس و دیگر آثار مادی نقش زنان را در ساختارهای اجتماعی و اقتصادی جوامع باستانی بررسی می‌کنند. کتاب به موضوعاتی مانند تقسیم جنسیتی کار، جایگاه زنان در تولید و صنایع‌دستی و تأثیر تحولات کشاورزی بر نقش زنان می‌پردازد. جایگاه زنان نخبه، پوشش، ازدواج و فعالیت‌های روزمره‌ی زنان نیز در تمدن‌های میان‌رودان و عیلام مورد توجه قرار گرفته است. درنهایت کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ با جمع‌بندی نتایج پژوهش‌ها، بر سیالیت و تنوع نقش‌های جنسیتی در جوامع انسانی تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که روایت‌های مردمحور درباره‌ی گذشته نیازمند بازنگری جدی هستند. این کتاب باتکیه‌بر شواهد علمی و تحلیل انتقادی تصویری چندوجهی از جنسیت و جایگاه زنان در اعماق تاریخ ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی انتقادی و تحلیلی به یکی از مغفول‌ترین حوزه‌های مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی می‌پردازد و تلاش می‌کند نقش و جایگاه زنان را در جوامع پیشاتاریخی بازسازی کند. کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ با بهره‌گیری از شواهد متنوع و تحلیل نظری به خواننده کمک می‌کند تا فراتر از روایت‌های مردمحور رایج به درک عمیق‌تر ساختارهای اجتماعی و جنسیتی گذشته دست یابد. این اثر نه‌تنها برای پژوهشگران و دانشجویان، بلکه برای هرکسی که به تاریخ، جنسیت و تحولات اجتماعی علاقه‌مند است، می‌تواند افق‌های تازه‌ای بگشاید و نگاه انتقادی به روایت‌های سنتی را تقویت کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های باستان‌شناسی، تاریخ، مطالعات زنان و علوم اجتماعی مفید است. علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی، فمینیسم و کسانی که دغدغه‌ی بازنگری در روایت‌های مردمحور تاریخ را دارند نیز می‌توانند از محتوای این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب زن و جنسیت در پیش از تاریخ

«در دیدگاه باستان‌شناسی غیرفمینیستی گذشته، سیستم‌های جنسیتی بسیار کم واکاوی می‌شدند، زیرا برداشت این بود که دو جنس مرد و زن وظایف ذاتی متفاوتی را در سرتاسر جهان و زمان داشتند، بنابراین هیچ‌گونه تغییری در درازای زمان یا بین فرهنگ‌ها وجود نداشت که نیازمند به توضیحی دگرگون داشته باشد. پویایی جنسیت در باستان‌شناسی زادهٔ جنبش‌های زنان در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ است. نخستین کسانی که به بررسی پرسش‌های جنسیتی دربارهٔ گذشته پرداختند، همه از باستان‌شناسان نبودند.»