کتاب دانش اطلاعاتی

کتاب دانش اطلاعاتی نوشته صدرا فیروزمند، حسین غفاری و حسین حق‌پناه که توسط انتشارات باران‌نگار (مؤسسه‌ی تربیت رسانه‌ای باران) به بررسی مفاهیم بنیادین و کاربردی دانش اطلاعاتی در فضای مجازی پرداخته است. این جلد سوم از مجموعه‌ی چهارجلدی دانشنامه است که با هدف آموزش سواد فضای مجازی برای معلمان و دانش‌آموزان تدوین شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانش اطلاعاتی

کتاب دانش اطلاعاتی به موضوعات مرتبط با لایه‌ی محتوایی فضای مجازی می‌پردازد و در سه فصل اصلی داده‌شناسی، هوش مصنوعی و داده‌سنجی سامان یافته است. کتاب در سال ۱۴۰۳ و در قالب پروژه‌ی ابری‌شهر توسط مؤسسه‌ی تربیت رسانه‌ای باران و با حمایت پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر شده است. هدف اصلی این مجموعه، آموزش سواد فضای مجازی با رویکردی بومی و تربیتی برای معلمان و دانش‌آموزان ایرانی است. در این جلد، تمرکز بر مفاهیم فنی و کاربردی مانند داده، کلان‌داده، داده‌کاوی، هوش مصنوعی و اقتصاد داده است و تلاش شده تا مخاطب با چالش‌ها و فرصت‌های عصر دیجیتال آشنا شود. ساختار دانشنامه‌ای کتاب، امکان مراجعه‌ی موضوعی و استفاده‌ی موردی را برای معلمان و علاقه‌مندان فراهم می‌کند و به‌گونه‌ای طراحی شده که بتواند به‌روز شود و با تحولات فناوری همگام بماند.

خلاصه کتاب دانش اطلاعاتی

کتاب دانش اطلاعاتی با ورود به دنیای داده‌ها و اطلاعات، ابتدا تفاوت میان داده و اطلاعات را شرح می‌دهد و سپس به بررسی انقلاب دیجیتال و پیامدهای آن می‌پردازد. کتاب نشان می‌دهد که چگونه دیجیتالی‌شدن، ذخیره‌سازی و انتقال اطلاعات را متحول کرده و مفاهیمی مانند کلان‌داده و ردپای دیجیتال را به زندگی روزمره وارد ساخته است. در ادامه، به موضوع داده‌کاوی پرداخته می‌شود و مثال‌هایی از کاربرد آن در بازاریابی، سیاست، بهداشت و حمل‌ونقل ارائه می‌گردد. کتاب همچنین به اقتصاد داده و نقش شرکت‌هایی مانند گوگل در جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها اشاره می‌کند. بخش دیگری از کتاب به معرفی فناوری‌های هم‌گرا مانند نانوتکنولوژی، بیوتکنولوژی، فناوری اطلاعات و علوم شناختی اختصاص یافته و نقش آن‌ها در آینده‌ی فناوری و جامعه بررسی می‌شود. در مجموع، کتاب تلاش می‌کند تصویری جامع از اهمیت داده و اطلاعات در عصر دیجیتال و تأثیر آن بر جنبه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی ارائه دهد.

چرا باید کتاب دانش اطلاعاتی را خواند؟

کتاب دانش اطلاعاتی با زبانی روشن و ساختاری دانشنامه‌ای، مفاهیم کلیدی و کاربردی دانش اطلاعاتی را برای معلمان، دانش‌آموزان و علاقه‌مندان به سواد فضای مجازی قابل دسترس می‌کند. آشنایی با داده، کلان‌داده، داده‌کاوی و هوش مصنوعی، مخاطب را برای حضور آگاهانه و مسئولانه در فضای مجازی آماده می‌سازد؛ همچنین مثال‌های متنوع از کاربرد داده در حوزه‌های مختلف، درک عمیق‌تری از فرصت‌ها و چالش‌های عصر دیجیتال به دست می‌دهد.

خواندن کتاب دانش اطلاعاتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای معلمان، دانش‌آموزان، مربیان سواد رسانه‌ای، پژوهشگران حوزه‌ی فناوری اطلاعات و هر کسی که دغدغه‌ی آموزش، تربیت و حضور مسئولانه در فضای مجازی را دارد، مناسب است؛ همچنین برای کسانی که به‌دنبال درک بهتر مفاهیم داده، اطلاعات و هوش مصنوعی هستند، منبعی مفید به شمار می‌آید.

بخشی از کتاب دانش اطلاعاتی

«همه چیز در جهان طبیعی به صورت پیش‌فرض «آنالوگ» است؛ یعنی پیوستگی دارد. قطع و وصل نمی‌شود. جاری و ادامه‌دار است. مثل رفت‌وآمد شب‌وروز یا تغییر فصل‌ها که کاملاً تدریجی است یا کمیت‌های فیزیکی زمان، مختصات مکانی، مساحت و وزن یا پدیده‌های طبیعی مثل امواج صوتی و نور که همگی پیوستگی دارند و همیشه قابل تقسیم به اجزای کوچک و کوچک‌تراند؛ یعنی مقدار وزن دقیق یک شیء (مثلاً ۱۰,۲ گرم) یا اندازه دقیق آن (مثلاً ۶/۲ سانتی‌متر) انتها ندارد و بسته به دقت ترازو یا خط کش تا بی‌نهایت رقم اعشار می‌تواند پیش برود. (مثلاً اگر دقیق‌تر اندازه بگیریم می‌شود ۱۰/۲۴۵ گرم و ۶۸۳۱۸۹۲ سانتی‌متر)در مقابل آنالوگ، دیجیتال - که یک مصنوع بشری است - قرار دارد. واژه «دیجیتال» در انگلیسی از ریشه یونانی به معنی انگشت - عضوی که در شمارش اعداد گسسته کاربرد ابتدایی و اساسی دارد - گرفته شده است. در معنی دیجیتال هم دقیقاً همین مفهوم «گسستگی» وجود دارد: «ویژگی سیگنال یا دستگاهی که تغییرات ناپیوسته دارد و فقط می‌تواند دو مقدار داشته باشد. به صورت عدد یا رقم». از همین رو در فارسی هم برای دیجیتال معادل «رقومی» به‌کار گرفته می‌شود. چراکه الفبای رایج دنیای «دیجیتال» - که به آن «باینری» می‌گویند - صرفاً از دو رقم «صفر» یا «یک» تشکیل شده است.»