کتاب دانش زیست مجازی

کتاب دانش زیست مجازی نوشته صدرا فیروزمند، حسین غفاری و حسین حق‌پناه که توسط انتشارات باران‌نگار منتشر شده، به بررسی ابعاد مختلف زیست و کاربری در فضای مجازی پرداخته است. این جلد از مجموعه‌ی چهارجلدی، به موضوعاتی چون خدمات کاربردی فضای مجازی، رسانه‌های اجتماعی و سرگرمی‌های مجازی می‌پردازد و تلاش دارد مخاطبان را با مهارت‌ها و دانش لازم برای حضور مسئولانه و ایمن در فضای مجازی آشنا کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانش زیست مجازی

کتاب دانش زیست مجازی (دانشنامه‌ی سواد فضای مجازی جلد دوم) در سال ۱۴۰۳ و در قالب پروژه‌ی ابری‌شهر منتشر شده است. تمرکز اصلی کتاب بر لایه‌ی خدمات فضای مجازی است و موضوعات آن در سه فصل اصلی دسته‌بندی شده است؛ خدمات کاربردی فضای مجازی، رسانه‌های اجتماعی و سرگرمی‌های مجازی و آداب کاربری. نویسندگان با رویکردی آموزشی و تربیتی، تلاش کرده‌اند تا علاوه‌بر معرفی انواع خدمات و پلتفرم‌ها، به مسائل تربیتی، فرهنگی و چالش‌های زیست مجازی نیز بپردازند. این دانشنامه بخشی از یک بسته‌ی آموزشی گسترده‌تر است که هدف آن توانمندسازی معلمان و دانش‌آموزان برای حضور آگاهانه و مسئولانه در فضای مجازی است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که معلمان بتوانند به‌صورت موردی به مقالات و مدخل‌های مورد نیاز خود مراجعه کنند و از آن به‌عنوان منبعی برای آموزش سواد فضای مجازی بهره ببرند. این اثر با حمایت پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات و با مشارکت جمعی از پژوهشگران و معلمان تدوین شده است.

خلاصه کتاب دانش زیست مجازی

جلد دوم دانشنامه‌ی سواد فضای مجازی با تمرکز بر زیست مجازی، به بررسی انواع خدمات و کاربری‌های فضای مجازی می‌پردازد و تلاش می‌کند مخاطب را با ابعاد مختلف حضور در این فضا آشنا کند. در فصل خدمات کاربردی، انواع قالب‌های ارائه‌ی محتوا، گروه‌های مخاطب، الگوهای اقتصادی و کارکردهای وب معرفی می‌شود. بخش آموزش الکترونیکی، سیر تحول آموزش از راه دور تا آموزش مجازی و ترکیبی را شرح می‌دهد و نقش فناوری‌های نوین و نظریه‌های یادگیری را در این روند بررسی می‌کند. فصل رسانه‌های اجتماعی به دسته‌بندی پلتفرم‌ها، مقررات حریم خصوصی و چالش‌های مربوط به داده‌ها و امنیت کاربران می‌پردازد. 

در بخش سرگرمی‌های مجازی، موضوعاتی مانند اعتیاد به اینترنت، بازی‌های رایانه‌ای، آداب کاربری و نقش والدین و مربیان در مدیریت مصرف رسانه‌ای نوجوانان مطرح می‌شود. کتاب همچنین به معرفی منابع علمی در وب، کتابخانه‌های مجازی و دانشنامه‌های برخط می‌پردازد و مهارت‌های لازم برای پژوهش و اعتبارسنجی اطلاعات در فضای مجازی را آموزش می‌دهد. پیام اصلی کتاب، توانمندسازی مخاطب برای انتخاب آگاهانه، استفاده‌ی مسئولانه و ایمن از خدمات و محتواهای فضای مجازی است.

چرا باید کتاب دانش زیست مجازی را خواند؟

این کتاب با رویکردی جامع به موضوع زیست مجازی، نه‌تنها به معرفی خدمات و پلتفرم‌های فضای مجازی می‌پردازد، بلکه مهارت‌های لازم برای حضور مسئولانه، ایمن و هدفمند در این فضا را آموزش می‌دهد. مخاطب با مطالعه‌ی این اثر، با چالش‌های تربیتی، فرهنگی و فنی فضای مجازی آشنا می‌شود و می‌تواند راهکارهایی برای مدیریت مصرف رسانه‌ای، پیشگیری از آسیب‌ها و ارتقای سواد دیجیتال خود و دیگران بیابد؛ همچنین کتاب به معلمان و مربیان کمک می‌کند تا آموزش سواد فضای مجازی را به شکل کاربردی و متناسب با نیازهای نسل جدید ارائه دهند.

خواندن کتاب دانش زیست مجازی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دانش زیست مجازی برای معلمان، مربیان، والدین و دانش‌آموزانی مناسب است که دغدغه‌ی آموزش، تربیت و حضور ایمن در فضای مجازی را دارند؛ همچنین برای فعالان حوزه‌ی آموزش و رسانه، پژوهشگران علوم تربیتی و علاقه‌مندان به سواد رسانه‌ای و دیجیتال، منبعی مفید و کاربردی به شمار می‌آید.

بخشی از کتاب دانش زیست مجازی

«در گذشته نه‌چندان دور، معلمان برای تبدیل دانش‌آموز منفعل به یک عنصر فعال در کلاس درس او را به مطالعه و تحقیق و پژوهش‌های کوچک کلاسی تشویق می‌کردند. هنوز هم معلم‌ها بخشی از ارزشیابی مستمر کلاس را به خلاصه‌نویسی یک کتاب، نوشتن مقاله‌ای کوتاه یا انجام یک تحقیق کتابخانه‌ای اختصاص می‌دهند. این فعالیت‌ها آن‌قدر سنتی هستند که حتماً همه در دوران مدرسه چنین کارهایی را به‌عنوان دانش‌آموز تجربه کرده‌اند و همه معلمان با موضوع پژوهش‌های دانش‌آموزی در کلاس درس، سروکار داشته‌اند و می‌دانند امروز فاصلهٔ بچه‌ها با پاسخ هر سوال و کشف هر ابهام و راه‌حل هر معمایی که معلمان برای تعمیق دانسته‌ها و تثبیت آموخته‌ها مطرح می‌کنند، به‌اندازه جستجویی ساده در فضای مجازی است. تا جایی که این ضرب‌المثل تازه‌ساز، دهان‌به‌دهان میان نسل جدید می‌چرخد که «فکر نکن» سرچ کن!» در این شرایط جدید و با ورود هوش مصنوعی مولد که کاملاً به زبان فارسی مسلط است، چطور باید برای بچه‌ها تحقیق و پژوهشی تعریف کرد که به کپی‌کاری ختم نشود؟ و چطور باید پژوهش‌های دانش‌آموزی را هدایت و ارزیابی کرد؟ معلمان باید بدانند و به بچه‌ها بیاموزند که تعریف «دانایی» در عصر دیجیتال تغییر کرده است.»