کتاب فروپاشی اتحاد شوروی

کتاب فروپاشی اتحاد شوروی نوشتهٔ مایرا ایمل و ترجمهٔ فاطمه شاداب است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. این اثر از مجموعهٔ «چشم‌اندازهایی از تاریخ معاصر جهان» است.

درباره کتاب فروپاشی اتحاد شوروی

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، یا به‌اختصار اتحاد شوروی، حدود یک‌ششم خشکی‌های کره زمین، از آسیا تا اروپا، و ۱۱ منطقهٔ زمانی را در بر می‌گرفت. اتحاد شوروی با مساحتی بیش از ۲۲ میلیون کیلومترمربع بزرگ‌ترین کشور جهان بود. مساحت شوروی از مجموع مساحت کشورهای کانادا، چین و ایالات متحده بیشتر بود. عده‌ای شوروی را «کشور کشورها» می‌نامیدند، زیرا از ۱۵ جمهوری متحد، بیست جمهوری خودمختار، هشت منطقه خودمختار، و ده ولایت خودمختار تشکیل شده بود. اتحاد شوروی از نظر قومی یکی از متنوع‌ترین کشورهای جهان بود. مردم این کشور از اقوام و از ملیت‌های گوناگون بودند؛ از روس‌ها، ارمنی‌ها، مولداویایی‌ها، و لتونیایی‌ها گرفته تا ازبک‌ها، قزاق‌ها و یاکوت‌ها. روی‌هم‌رفته در شوروی بیش از یکصد گروه قومی زندگی می‌کردند که با هشتاد زبان گوناگون سخن می‌گفتند و با چهار یا پنج نوع الفبای متفاوت می‌نوشتند. بیست‌ودو ملیت مختلف شوروی هر کدام دست‌کم یک‌میلیون نفر جمعیت داشتند. دولت برای این‌که نشان دهد چقدر برای اقلیت‌ها ارزش قایل است، برای اقلیت‌های بزرگ‌تر قلمروهای سرزمینی تعیین کرده بود. مردم روس‌تبار، یعنی آن دسته از شهروندان شوروی که زبان اصلی‌شان روسی بود و به سبک روس‌ها زندگی می‌کردند، حدود نیمی از جمعیت ۲۹۰ میلیونی کشور را تشکیل می‌دادند. بقیهٔ مردم غیرروس و از ملیت‌های مختلف بودند که آیین و رسوم و زبان خاص خودشان را داشتند. حدود ۴۰میلیون نفر روس‌تبار در مناطق غیرروس‌نشین زندگی می‌کردند. آن‌ها در هر کجای کشور که سکونت داشتند برای انجام دادن هر کاری از موقعیت برتر برخوردار بودند. طبق سیاست‌های قومی شوروی، روس‌ها ملت برتر شناخته می‌شدند. از هنگام تشکیل اتحاد شوروی تا فروپاشی آن در سال ۱۹۹۱، ژوزف استالین تنها رهبر غیرروس شوروی بود. استالین از اهالی گرجستان بود. ولادیمیر لنین، معمار و اولین رهبر اتحاد شوروی، معتقد بود ملی‌گرایی در سایهٔ کمونیسم رنگ می‌بازد و سرانجام ملت یکپارچه شوروی ظهور می‌کند. مایرا ایمل در کتاب فروپاشی اتحاد شوروی دربارهٔ بخش مهمی از تاریخ شوروی سخن گفته است.

خواندن کتاب فروپاشی اتحاد شوروی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعهٔ تاریخ جهان، به‌ویژه تاریخ شوروی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فروپاشی اتحاد شوروی

«اولین رخداد زلزله‌وار ژئوپولیتیکی پایان یافتن جنگ سرد بود. می‌توانیم در مورد زمان پایان یافتن آن بحث کنیم. به نظر من جنگ سرد از لحاظ ایدئولوژیک در دسامبر ۱۹۸۸ پایان یافت، البته در آن زمان هنوز پاکسازی‌های دیپلماتیک لازم صورت نگرفته بود. من به دلیل به کار بردن عبارت «دیپلماسی پاکسازی» سرزنش شده‌ام و متهم شده‌ام که این روند را تحقیر کرده‌ام. اما منظور من اصلاً و ابداً کوچک شمردن این اقدامات نبوده، بلکه به نظرم این کار مهم‌ترین اقدام دیپلماتیک بوده است. در اوایل پاییز ۱۹۹۰ جنگ سرد قطعاً پایان یافته و تمام مسائل مربوط به آن هم حل‌وفصل شده بود. در آن زمان اروپا متحد شده بود. اتحاد دو آلمان صورت گرفته و اجازه ادامه حضور آلمان متحد در ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی) صادر شده و شوروی هم از آن استقبال کرده بود. در آن دوران مهاجرت از شوروی آزادانه صورت می‌گرفت. این موضوع برای ما اهمیت زیادی داشت. سرعت اصلاحات در اتحاد شوروی بسیار زیاد بود و وقتی عراق به کویت حمله کرد، اتحاد شوروی در کنار ایالات متحده و سایر اعضای شورای امنیت به محکومیت عراق رأی داد. در این زمان تمام مسائل مهم مربوط به جنگ سرد حل‌وفصل شده بود. اولین رخداد زلزله‌وار همین پایان یافتن جنگ سرد بود که به نظر من با همکاری رهبران آمریکا و اتحاد شوروی ممکن شده بود.»