کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم)

کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم) نوشته عبدالحسین زرین‌کوب است و انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. این اثر دنباله‌ی بررسی تاریخ ایران پس از پایان ساسانیان است و تا آستانه‌ی عصر سلجوقیان پیش می‌رود. نویسنده در آن فقط به جابه‌جایی حکومت‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد مردم ایران در دل فتح، مهاجرت، کشمکش‌های سیاسی و دگرگونی‌های دینی چگونه زندگی خود را ادامه داده‌اند و چه چیزهایی از گذشته را حفظ کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم)

جلد دوم کتاب تاریخ مردم ایران تاریخ ایران را از پایان ساسانیان تا پایان آل بویه دنبال می‌کند و محور اصلی آن زندگی مردم در میانه‌ی دگرگونی‌های بزرگ سیاسی و اجتماعی است. تمرکز اثر فقط بر پادشاهان، جنگ‌ها و دربارها نیست؛ نویسنده می‌کوشد نشان دهد با سقوط یک دولت، حیات جامعه از حرکت نمی‌ایستد. از همان فصل‌های آغازین، بحث بر سر فروپاشی نظم ساسانی، ورود فاتحان عرب، واکنش طبقات مختلف، تغییر جایگاه نجبا و موبدان و بازشدن افق‌های تازه در برابر دهقانان، پیشه‌وران و گروه‌های فرودست شکل می‌گیرد. در این نگاه، تاریخ ایران بعد از اسلام نه گسستی کامل از گذشته، بلکه ادامه‌ای دگرگون‌شده از همان میراث پیشین است.
کتاب تاریخ مردم ایران در جلد دوم در ادامه به کشمکش‌های خلافت اموی، مهاجرت اعراب به نواحی مختلف ایران، وضعیت خراسان و ماوراءالنهر، فشارهای مالیاتی، مسئله‌ی موالی، شورش‌ها و زمینه‌های قدرت‌گیری عباسیان می‌پردازد. متن نشان می‌دهد که چگونه تبعیض، رقابت‌های قبیله‌ای و نارضایی‌های محلی به تغییر موازنه‌ی قدرت انجامید. در بخش‌های گوناگون، نام نواحی، خاندان‌ها، مرزبانان، فرمانروایان محلی و جریان‌های فکری فراوانی دیده می‌شود و همین گستردگی، تصویری پرجزئیات از جامعه‌ی ایران در قرون نخستین اسلامی می‌سازد. اهمیت این کتاب در این است که تاریخ را از سطح روایت رسمی حکومت‌ها پایین می‌آورد و به کار، معاش، باور، مقاومت، سازگاری و استمرار زندگی مردم توجه می‌کند؛ از کشاورز و آسیابان تا دهقان و دبیر و سپاهی.

خلاصه کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم)

کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم) شرح می‌دهد که پس از سقوط ساسانیان، ایران فقط صحنه‌ی شکست یک دودمان نبود، بلکه وارد دوره‌ای شد که در آن ساختارهای اجتماعی، دینی و سیاسی به‌تدریج دگرگون شدند. نویسنده از سرگردانی یزدگرد و فروپاشی قدرت مرکزی آغاز می‌کند و سپس به ورود اعراب، تغییر مناسبات طبقاتی، مهاجرت قبایل عرب، وضعیت اهل ذمه، فشار بر موالی، شورش‌های محلی و شکل‌گیری زمینه‌های دعوت عباسی می‌رسد. پیام اصلی اثر این است که دوام تاریخ ایران بیش از آنکه به تخت و تاج وابسته باشد، به نیروی زندگی مردم، توان سازگاری جامعه و حفظ عناصر ماندگار فرهنگ بستگی دارد.

چرا باید کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سقوط ساسانیان و آغاز دوره‌ی اسلامی را از زاویه‌ی زندگی مردم و نه فقط تغییر حکومت‌ها بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند رابطه‌ی میان فتح، دین، مالیات، مهاجرت و دگرگونی‌های اجتماعی را دقیق‌تر درک کند.
• این اثر نشان می‌دهد طبقات مختلف جامعه، از دهقان و پیشه‌ور تا نجبا و موالی، در تحولات تاریخی چه جایگاهی داشته‌اند.
• کتاب برای فهم زمینه‌های نارضایی از امویان و شکل‌گیری قدرت عباسیان اطلاعات گسترده‌ای در اختیار می‌گذارد.
• نویسنده تاریخ ایران را به‌صورت پیوسته دنبال کرده است و نشان می‌دهد چه عناصر کهنی در دوره‌ی تازه باقی ماندند و چه چیزهایی تغییر کردند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ ایران که می‌خواهند دوره‌ی میان پایان ساسانیان تا پایان آل بویه را دقیق‌تر بشناسند.
• خوانندگانی که به تاریخ اجتماعی و جایگاه مردم عادی در تحولات بزرگ سیاسی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی ایرانِ قرون نخستین اسلامی، خلافت اموی و عباسی و مسئله‌ی موالی مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان گذشته‌ی باستانی ایران و دوره‌ی اسلامی را بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که از متن‌های تاریخی پرجزئیات و مبتنی بر تحلیل رویدادها لذت می‌برند.

بخشی از کتاب تاریخ مردم ایران (جلد دوم)

«سقوط دولت دیرینه‌سال ساسانی که اردشیر بابکان آن را بنیاد نهاد و مرگ یزدگرد شهریار به پایانش آورد، در جریان استمرار حیات مردم ایران موجب وقفه‌ای نشد. به‌دنبال شکست قادسیه و نهاوند، وقتی خشم و وحشت ناشی از هیجان عام مردم که برای‌آن‌ها ورود یک سپاه فاتح در حکم اهانتی به غیرت و حیثیت همگان تلقی می‌شد فروکش کرد، آیین فاتحان با آنکه به‌همراه سپاه مهاجم به کشور وارد می‌گشت، برای بسیاری مردم تدریجاً خوشایند و آسان‌پذیر شد و حتی در نزد برخی طبقات نیز همچون مژده‌ی رهایی به نظر آمد. افق تازه، طلوع دنیایی را اعلام می‌کرد که به حکم قرآن کریم می‌بایست در آن دیگر هرگز بعضی مردم بعضی دیگر را به بندگی نگیرند. در حقیقت، فرجام کار یزدگرد، در آنچه به حدیث آسیابان و مرگ پادشاه در آسیاب مرو مربوط می‌شود، به‌طور رمزی متضمن اعلام این نکته بود که از این پس، آنکه بر سرنوشت ملک ازدست‌رفته حکم خواهد راند، ملکان ملکای مغرور خودکامه نخواهد بود؛ آسیابان خانه‌به‌دوش زیرک بینوایی خواهد بود که به کمک همگنان خویش سرزمین دیرینه‌روز را از میان شعله‌های خشم و کین بیرون خواهد آورد.»