کتاب نظریه‌ی منش‌ها

«نظریه‌ی منش‌ها» نوشته‌ی دکتر شروین وکیلی(-۱۳۵۳) نویسنده و جامعه‌شناس است. این کتاب پیشنهادی است نظری برای صورت‌بندی مفهوم فرهنگ؛ به شکلی که تصویری دقیق و روشن و تحلیل‌پذیر از فرهنگ و عناصر فرهنگی و جریان‌های فرهنگی حاصل آید. فهمِ شرایطی که امروز در آن به سر می‌بریم و تدوین راهبردهای حلِ مسائلی که با آن روبه‌رو هستیم تنها زمانی ممکن خواهد شد که صورت مسأله به درستی درک شده باشد، و این کار در گروی فهم درستِ مفهوم فرهنگ است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: منش‌ها هم مثل هر سیستم همانندساز و خودزاینده‌ی دیگری، در مسیر تکامل خود .سلسله‌مراتبی از پیچیدگی را در درون خود ایجاد می‌کنند. یکی از راه‌های دستیابی به درکی دقیق‌تر از مفهوم منش و عناصر سازنده‌ی آن، بررسی همین سطوح پیاپی سلسله‌مراتب است؛ سطوحی که از برهم نهاده شدن‌شان ساخت پیازگونه‌ی منش پدید می‌آید. خُردترین سطحی که می‌توان ردپای منش‌ها را در آن یافت، سطح نشانه‌شناختی است. چنان که گذشت، یکی از شروط تعریف منش‌ها قابلیت صورت‌بندی‌شان در سیستم‌های نشانگانی است. به این ترتیب، کوچک‌ترین واحدهای معنادارِ موجود در نظام‌هایی از این دست، در واقع، آجرهایی هستند که ظهور بیرونی منش‌ها - یعنی منش‌های رسوب‌کرده در ساختارهای ارتباطی - را برمی‌سازند. هر واژه، قلابی معنایی است که به پدیداری در جهان خارج ارجاع می‌دهد. واژه، هم‌چون پدیدارِ بیرونی تشخیص داده‌شده، محصول یک قرارداد موفق است که از ذهن شناسنده سرچشمه گرفته است. یعنی مغز کنش‌گر انسانی، به همان ترتیب که پدیداری را از زمینه‌اش جدا می‌کند نمادی را هم برایش بر می‌گزیند و از آن پس این نمادها هستند که در اتصال به معانی خاص خود، در پویایی ویژه‌ی سیستم‌های نمادین وارد می‌شوند و رخدادهایی هم‌چون تعمیم و تخصص‌یافتگی و... را تجربه می‌کنند. در غیاب نمادها، جهان آش شله‌قلمکاری از محرک‌های درهم و برهمِ حسی است که توسط ابزارهای ادراکی گردآوری شده است.