کتاب سیر رمانتیسم در ایران

کتاب سیر رمانتیسم در ایران؛ از مشروطه تا نیما از دکتر مسعود جعفری است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است. این کتاب پژوهشی در خصوص سیر رمانتیسم در عصـر مشروطه، دوره‌ٔ رضاشاه و در آثار نیما یوشیج است.

درباره کتاب سیر رمانتیسم در ایران

رمانتیسم در اصل پدیده‌ای است غربی و محققان در اطلاق ایـن اصطلاح بر ادبیات فارسی،‌ به ویـژه ادبیات کهـن، اختلاف نظـر دارند. اما ادبیات جدید فارسی، به دلیل تأثیر گرفتـن مستقیم شاعران و ادیبان ایـن دوره از غرب و نیز تحولات اجتماعی و فرهنگی متأثر از جهان جدید قرابت بیشتری با ادبیات غرب دارد و آسان‌تر می‌توان مفاهیم متعلق به ادبیات غرب، از جمله رمانتیسم را در مورد آن، با رعایت ویژگی‌ها، به کار بست. کتاب سیر رمانتیسم در ایران با چنین دیدی به وجـوه رمانتیک شعـر و ادبیات ایران در عصـر مشـروطه، دوره‌ٔ رضاشاه، و در آثار نیما یوشیج می‌پردازد.

بخش‌ها و فصل‌های کتاب سیر رمانتیسم در ایران از این قرار هستند:

بخش اوّل. عصر مشروطه

فصل اوّل. نثر رمانتیک عصر مشروطه

فصل دوم. جنبه‌های رمانتیک شعر فارسی در عصر مشروطه

فصل سوم. میرزاده عشقی

فصل چهارم. عارف قزوینی

فصل پنجم. رواج نظریه رمانتیک در عصر مشروطه

بخش دوم. عصر رضاشاه

فصل اوّل. نیمای رمانتیک نیما یوشیج

فصل دوم. نخستین شعرهای رمانتیک نیما

فصل سوم. رمانتیسم تلطیف‌شده نیما

خواندن کتاب سیر رمانتیسم در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سیر رمانتیسم در ایران

«در میان دوره‌های سه‌گانه رمانتیسم در ادبیات جدید فارسی، رمانتیسمِ دوره اوّل (عصر مشروطه) از جنبه‌های مختلف شاخص‌تر و اصیل‌تر و در عین حال غیراحساسی‌تر و متین‌تر از دوره‌های بعدی است. رمانتیسمِ این دوران چون تا حدود زیادی از دل تحوّلات ادبی و اجتماعی عصر مشروطه برآمده است، طبیعی‌تر، خودجوش‌تر و سالم‌تر است؛ هنوز به سنت ادبی یا فرهنگ رایج در میان شاعران و نویسندگان و هنرمندان تبدیل نشده و به «سبک» و «شیوه» تقلیل نیافته است. در ایران تصور نسبتاً رایجی وجود دارد که گویی رمانتیسم یک «سبک» یا «شیوه ادبی» یا حداکثر سبکی توأم با برخی ژست‌های عاشقانه است که صرفاً بر اثر ترجمه آثار غربی و از راه تقلید از سرمشق‌های فرنگی پدید آمده است. اما چنان‌که در مباحث مربوط به رمانتیسم اروپایی نیز مشاهده می‌کنیم، رمانتیسم یک «مکتب» و «جنبش» ادبی، هنری، فکری و حتی اجتماعی است و بنابراین ظهور و افول آن نمی‌تواند صرفاً تابع گرایش‌های ادبی و سلیقه هنری تعدادی از شاعران یا نویسندگان باشد.

تأثیر ادبیات غرب (عمدتاً از راه ترجمه و گاه به صورت مستقیم) یکی از عوامل اصلی ظهور رمانتیسم در ادبیات جدید فارسی است ولی نباید نقش عوامل اجتماعی و فکری را نادیده گرفت. از لحاظ اجتماعی، دوره پیدایش رمانتیسم در ایران نیز همچون غرب، دوره کشمکش نو و کهن و غلبه جهان نو بر جهان کهن است و رمانتیسم در ایران نیز همچون غرب آمیخته با انواع گرایش‌ها و دغدغه‌های متفاوت اجتماعی است. به طور کلی می‌توان گفت که در این سال‌ها جامعه ایران به لحاظ شکل تولید و فعالیت اقتصادی از حالت فئودالی کامل کم و بیش خارج شده است و همین تغییرات اقتصادی و اجتماعی باعث شده تا حوزه مخاطبان ادبیات هم دچار تغییراتی گردد. از لحاظ فکری، در ایرانِ آستانه مشروطه چیزی وجود ندارد که قابل مقایسه با میراث عظیم روشنگری باشد؛ میراثی که با واکنش عاطفی و ذهنی رمانتیک‌ها تلطیف و تعدیل شد؛ ولی در این دوره به‌هرحال، نوعی خردگرایی، دیدگاه‌های روشنفکری و گسست از تفکر سنتی به‌وجود آمده است.»