کتاب کردها و توسعه

کتاب کردها و توسعه نوشتهٔ حسن رشیدی است. انتشارات اندیشه احسان این کتاب را روانهٔ بازار کرده است.

درباره کتاب کردها و توسعه

کتاب کردها و توسعه حاوی مطالعه‌ای پیرامون کاربرد نظریهٔ بنیانی در توسعهٔ کردستان است. این کتاب در شش فصل به موضوعاتی مانند تبارشناسی مطالعات توسعه در بین کُردها، مناقشات توسعه و هویت کُردی و توسعهٔ ناموزون و بازسازی عام‌گرایانه هویت کُردی پرداخته است. حسن رشیدی این اثر را در طول حدود ۵ سال کار نظری و میدانی، تهیه و تدارک دیده است. بخش زیادی از این اثر برخاسته از رسالهٔ دکتری او تحت‌عنوان «بررسی رابطهٔ توسعه و هویت جمعی (مطالعه به‌شیوهٔ نظریهٔ بنیانی در شهرستان مهاباد)» است. پژوهشگر در این کتاب با استفاده از روش‌های تحقیق کیفی و به‌ویژه رویکرد پژوهش زمینه‌ای می‌کوشد، ریشه‌ها و دلایل توسعه‌نیافتگی کُردستان و رابطهٔ توسعه و هویت جمعی کُردها را با الهام از داده‌هایی میدانی که از طریق مصاحبهٔ عمیق، بحث‌های گروهی و... به دست آمده، روشن کند تا بتواند به ارائهٔ نظریهٔ زمینه‌ای در این مورد بپردازد. این نظریه به‌نوعی می‌تواند بیانگر تأثیر و تأثرات هویت و توسعه در معنای نظری آن هم قلمداد شود.

خواندن کتاب کردها و توسعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزهٔ جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب کردها و توسعه

«واقعیات ارکان جامعه مورد مطالعه حاکی از تغییراتی زیادی است که دولت‌ها با برنامه‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای ادعای پیگیری آن را داشته‌اند و به علت غایت ارزشمندی که توسعه ایجاد می‌کند پروسه آن در حال تکوین است که در این تحقیق در محدوده بعد از انقلاب سال ۵۷ موردبررسی قرارگرفته است. این تغییرات همه جوارح و جوانب زندگی افراد و گروه‌های مورد مطالعه را درنوردیده است این امر با گسترش و پیشرفت رسانه‌ها و علی‌الخصوص تحولات چشمگیر اینترنت و شبکه‌های مجازی تشدید و تغییرات مذکور را تسریع و همه‌گیر نموده است. نتایج حاکی از تغییرات اساسی در هویت جمعی است هرچند بحران‌هایی در زندگی فردی و جمعی افراد مورد مطالعه ایجاد شده است ولی سنت‌ها و فرهنگ سنتی هنوز حفظ شده‌اند یا لااقل به شیوه‌ای دیگر (منطبق با تغییرات مذکور) تداوم یافته‌اند، بدین معنی که بسیاری از ارزش‌ها و عناصر فرهنگ کُردی ساری و جاری است ولی شکل کُنش با توجه به ایجاب‌های تغییرات حادث شده دگرگون شده است.

زمانی که از هویت فرهنگی صحبت می‌شود همان مجموعه ارزش‌ها، آداب‌ورسومی است که من را در وهله اوّل و ما را در وهله بعدی از دیگران متمایز می‌سازد. «هر فرهنگی الگوهای رفتاری منحصر به خود را دارد که برای مردمی که از زمینه‌های فرهنگی دیگری هستند بیگانه می‌نماید.» (گیدنز، ۱۳۷۹:۶۲). از این زاویه نگرش است که پروژه‌های فوق‌الذکر هر زمان همچون عنصری از فرهنگ بیگانه نگریسته شده و هر چند شاهد بروز عناصری نوین هویتی هستیم؛ ولی تعلقات فرهنگی عاملیت به ارزش‌ها و فرهنگ‌کُردی را کمرنگ نکرده است، بلکه بدان ماهیتی جدید بخشیده است.

همچنان که از نتایج این تحقیق نیز بر می‌آید پتانسیل‌های منطقه‌ای متناسب با فرهنگ و میراث همان منطقه، زمینه‌ای می‌شود برای توسعه متوازن منطقه‌ای، توسعه‌ای که نه‌تنها در تضاد با فرهنگ و هویت ساکنین آن محدوده نیست بلکه در راستای فرهنگ و هویت فرهنگی نیز قرار می‌گیرد. باید گفت که به‌کارگیری نظریه‌های کلان اقتصادی بدون در نظر گرفتن سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی که ریشه در هویت فرهنگی جمع‌ها و گروه‌های اجتماعی مورد مطالعه دارد، طرح‌های توسعه را با شکست مواجه خواهد کرد چنان است که شواهد این تحقیق از بروز بحران‌های اجتماعی و فرهنگی در شهرستان مهاباد حکایت دارد.

محقق پس از استخراج مفاهیم و مقوله‌بندی آنها براساس رویه رایج روش «نظریه زمینه‌ای» به تشریح و تبیین عوامل علی، مداخله‌گر، راهبردهای کُنش و پیامدهای آن و چندوچون ایجاد تأثیرات در حوزه‌های فوق‌الذکر پرداخته است و به پدیده اصلی تحقیق یعنی؛ «بروز عناصر روبنایی توسعه در حین تغییرات بنیادین در هویت‌سنتی» شکل گرفته است. جوانب پدیده مورد مطالعه، یافته نظری این تحقیق یعنی توسعه نامتوازن و عام‌گرایی نسبی هویت جمعی را متجلی ساخته است که فتح بابی برای محققین در این زمینه باشد.»