کتاب مریما

کتاب مریما نوشته سنان انطون و ترجمه محمد حزبایی‌زاده است؛ رمانی که در خانه‌ای قدیمی، میان عکس‌ها، خاطره‌ها و زخم‌های یک خانواده، نسبت آدم با گذشته و اکنون را دنبال می‌کند. راوی سالخورده‌ی داستان در دل گفت‌وگوهای خانوادگی، مرگ عزیزان، مهاجرت و ترسِ ماندن، مدام به این سؤال برمی‌گردد که آیا گذشته پناه است یا بار. این کتاب را نشر هیرمند منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مریما

کتاب مریما نوشته سنان انطون رمانی است که از دل یک خانه، یک خانواده و حافظه‌ی مردی سالخورده، تصویری گسترده از فقدان، ماندن و ازهم‌پاشیدن پیوندها می‌سازد. هسته‌ی اصلی روایت از یک جمله‌ی تند آغاز می‌شود: اینکه راوی در گذشته مانده است. همین جمله بهانه‌ای می‌شود تا داستان به‌جای حرکت خطی، در رفت‌وآمد میان اکنون و خاطره شکل بگیرد. خانه، باغچه، اتاق خواهر درگذشته، تقویم دیواری و قاب‌عکس‌ها فقط اشیا نیستند؛ هرکدام دری به دوره‌ای از زندگی و بخشی از تاریخ خانواده باز می‌کنند.
کتاب مریما فضای خود را بر تنش میان نسل‌ها بنا کرده است. راوی که سال‌های طولانی‌تری از زندگی را پشت سر گذاشته، گذشته را نه چیزی تمام‌شده بلکه بخشی زنده از اکنون می‌بیند. در برابر او، نسل جوان‌تری ایستاده که جنگ، ناامنی، کوچ و تبعیض را بی‌واسطه تجربه کرده و امیدش به آینده فرسوده شده است. از دل این اختلاف، رمان فقط به یک بحث خانوادگی محدود نمی‌ماند و به پرسش‌های بزرگ‌تر می‌رسد: خانه چیست، وطن چگونه در حافظه می‌ماند و آدم‌ها وقتی اطرافشان فرو می‌ریزد به چه چیزی چنگ می‌زنند.
کتاب مریما در بخش‌هایی که به عکس‌ها و گذشته‌ی اعضای خانواده می‌رسد، دامنه‌ی روایت را گسترش می‌دهد. هر تصویر، سرگذشت یکی از نزدیکان را زنده می‌کند؛ از مرگ و بیماری تا مهاجرت، عشق، کار، ایمان و پراکندگی در شهرها و کشورها. به این ترتیب، رمان از زندگی یک نفر فراتر می‌رود و به شجره‌نامه‌ای عاطفی بدل می‌شود که در آن هر شاخه زخمی جداگانه دارد. لحن اثر آرام اما اندوه‌بار است و جزئیات روزمره را چنان کنار هم می‌گذارد که حس فرسایش تدریجی زندگی در خانه و شهر به‌خوبی دیده می‌شود. سنان انطون در این رمان، حافظه را نه پناهی بی‌دردسر بلکه میدان کشمکش، دلتنگی و بقا نشان داده است.

خلاصه داستان مریما

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب مریما داستان یوسف، مردی سالخورده، را دنبال می‌کند که پس از مشاجره‌ای با خواهرزاده‌اش مها، درگیر این پرسش می‌شود که آیا واقعاً در گذشته زندگی می‌کند. او در خانه‌ای قدیمی میان یادگارهای خواهر درگذشته‌اش حنّه، باغچه، اتاق‌های خاموش و قاب‌عکس‌های خانوادگی روز می‌گذراند. هر عکس او را به بخشی از زندگی خانواده می‌برد؛ به مرگ‌ها، کوچ‌ها، جنگ‌ها، دوستی‌ها و جدایی‌هایی که نسل‌های مختلف را از هم دور کرده‌اند. روایت در رفت‌وآمد میان اکنون و خاطره، نشان می‌دهد که برای یوسف گذشته فقط یادآوری چند صحنه نیست، بلکه راهی برای فهمیدن آن چیزی است که از خانه، خانواده و هویت باقی مانده است.

چرا باید کتاب مریما را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مریما را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان نسبت میان حافظه، خانه و هویت را از خلال زندگی یک خانواده دنبال می‌کند.
• اختلاف نگاه دو نسل را در برابر جنگ، مهاجرت و ماندن به‌شکلی ملموس نشان می‌دهد.
• قاب‌عکس‌ها و اشیای خانه را به مسیرهایی برای شناخت گذشته‌ی شخصیت‌ها تبدیل می‌کند.
• تصویری دقیق از فرسایش تدریجی روابط خانوادگی و پراکندگی اعضای یک خانواده به دست می‌دهد.
• برای کسانی که به روایت‌های شخصیت‌محور و تأمل‌برانگیز درباره‌ی فقدان علاقه دارند، تجربه‌ای پربار فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مریما به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های خانوادگی که بر خاطره، فقدان و پیوند نسل‌ها تمرکز دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور با راوی سالخورده و درون‌نگر علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی اثر جنگ و مهاجرت بر زندگی روزمره و روابط خانوادگی بخوانند.
• مخاطبانی که از روایت‌هایی با رفت‌وآمد میان اکنون و گذشته لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به داستان‌هایی که خانه و اشیای به‌جای‌مانده را به بخشی از معنای روایت تبدیل می‌کنند.

بخشی از کتاب مریما

«درست و حسابی نخوابیدم. توی تاریکی در خودم می‌پیچیدم. به حکمی که مها سنگدلانه درباره‌ام صادر کرده بود فکر می‌کردم. بارها در سکوت این سؤال را از خودم پرسیدم: راستی من در گذشته‌ها مانده‌ام؟ هر بار جواب این سؤال را با چند سؤال دیگر می‌دادم. چطور ممکن است آدمی به سن‌وسال من در گذشته نماند هرچند نصف‌ونیمه؟ من پا به دههٔ هشتم عمر گذاشته‌ام، عمری که بخش بزرگی از آن به گذشته پیوسته و چیز زیادی از آن باقی نمانده. اما او بیست سالی بیشتر عمر نکرده و آینده‌ای طولانی پیش رو دارد، هرچند اوضاع و احوال این روزها تیره‌وتار است. او قلب پاک و ذات زلالی دارد. با همهٔ کوچکی‌اش، می‌رسد روزی که گذشته‌اش بار دهد و پر شاخ و برگ شود. آن‌وقت زیر سایهٔ آن درخت تنومند پا دراز می‌کند و لختی می‌آرامد. هرچند پردرد و رنج، با شیرین‌ترین لحظه‌هایش زخم‌ها را مرهم می‌نهد. مگر گذشته یک‌سر مرده که من در آن زندگی نکنم؟ آیا گذشته به این یا آن شکل در اکنون من به زندگی خود ادامه نمی‌دهد، با حال سرنمی‌کند و گاه با آن به ستیز برنمی‌خیزد؟ در تصاویر قاب گرفتهٔ آویخته بر دیوارهای بلند حافظه، محبوس و گرفتار شده؟ یا در عکس‌هایی که بر دیوار خانه و صفحات آلبوم‌ها جاخوش کرده‌اند؟»