کتاب روزها، ماه ها، سال ها

کتاب روزها، ماه ها، سال ها (Nian yue ri) نوشته یان لیانکه با ترجمه محمود گودرزی در سال ۱۳۹۵ توسط نشر هیرمند منتشر شده است. این رمان کوتاه چینی که در سال ۱۴۰۱ به چاپ دوم رسید، از بقا، تنهایی و پیوند انسان با طبیعت در دل روستایی دورافتاده سخن گفته است. نویسنده با نگاهی موشکافانه و شاعرانه، زندگی پیرمردی را به تصویر می‌کشد که در مواجهه با خشکسالی و مهاجرت اهالی روستا تصمیم می‌گیرد بماند و برای زنده‌ماندن خودش و سگ نابینایش تلاش کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روزها، ماه ها، سال ها

کتاب روزها، ماه ها، سال ها نوشته‌ی یان لیانکه و رمانی کوتاه است که در فضایی روستایی و در میانه‌ی یک خشکسالی ویرانگر می‌گذرد. شخصیت اصلی مردی ۷۲ساله است که برخلاف دیگران روستا را ترک نمی‌کند و تصمیم می‌گیرد در کنار مزرعه‌ی خودش بماند. همراه او فقط سگی نابیناست و تمام دل‌مشغولی مرد حفظ یک ساقه‌ی ذرت است؛ گیاهی که در آن زمین سوخته، تنها نشانه‌ی ادامه‌ی زندگی به شمار می‌رود. اثر حاضر جهانی می‌سازد که در آن طبیعت، گرسنگی، فرسودگی بدن و سماجت انسان مدام در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند.

رمان کوتاه روزها، ماه ها، سال ها فقط روایت بقا در وضعیت قحطی نیست؛ این کتاب تنهایی، پیری، خاطره، گفت‌وگوی انسان با حیوان و رابطه‌ی پیچیده‌ی آدمی با زمین را هم نشان داده است. پیرمرد مدام با سگش حرف می‌زند، با ذرت سخن می‌گوید، با خورشید درگیر می‌شود و در سکوت کوهستان برای چیزهایی کوچک اما حیاتی می‌جنگد؛ برای چند دانه، چند قطره آب و چند روز بیشتر دوام‌آوردن. تمرکز بر جزئیات روزمره باعث می‌شود فشار خشکسالی نه به‌صورت یک مفهوم کلی، بلکه به‌شکل تجربه‌ای جسمانی احساس شود.

فضای کتاب روزها، ماه ها، سال ها میان خشونت و لطافت حرکت می‌کند؛ از یک‌سو با زمین ترک‌خورده، موش‌های گرسنه، چاه خشک و بدن فرسوده‌ی پیرمرد روبه‌رو هستیم و از سوی دیگر با لحظه‌هایی که در آن‌ها یک برگ تازه، بوی رطوبت یا نوازش یک سگ معنایی بزرگ پیدا می‌کند. نثر اثر سرشار از تصویرهای حسی است و طبیعت در آن فقط پس‌زمینه نیست؛ نیرویی زنده و تعیین‌کننده است. این اثر داستانی از کشور چین در کنار سادگی خط اصلی‌اش، لایه‌ای تأمل‌برانگیز درباره‌ی کرامت، امید و ایستادگی دارد. رمان کوتاه حاضر از متن فرانسه با عنوان Les jours, les mois, les années (ترجمه‌ی بریژیت گیلبو) به پارسی برگردانده شده است.

خلاصه داستان روزها، ماه ها، سال ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
خشکسالی چنان شدید می‌شود که اهالی روستا ناچار به کوچ می‌شوند. مرد ۷۲ساله تصمیم می‌گیرد بماند؛ چون در مزرعه‌اش یک ساقه‌ی ذرت جوانه زده است. او همراه با سگی نابینا هر روز برای زنده‌نگه‌داشتن آن گیاه می‌جنگد؛ با جمع‌کردن آب، کندن زمین، پیدا‌کردن دانه، ساختن پناهگاه و مقابله با گرسنگی و هجوم موش‌ها. اثر قدم‌به‌قدم فرسایش تن و ذهن پیرمرد را نشان می‌دهد، اما در همان حال روشن می‌کند که آن ساقه‌ی ذرت برای پیرمرد فقط یک گیاه نیست؛ نشانه‌ای است از ادامه‌ی زندگی و آنچه باید برای دیگران بر جای گذاشت.

چرا باید کتاب روزها، ماه ها، سال ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روزها، ماه ها، سال ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این رمان کوتاه تصویری دقیق از بقا در شرایط قحطی و خشکسالی ارائه داده است.
• خواننده با رابطه‌ی میان انسان، حیوان و زمین در وضعیتی بحرانی آشنا می‌شود؛ رابطه‌ای که هسته‌ی عاطفی اثر را می‌سازد.
• کتاب نشان می‌دهد که چگونه یک هدف کوچک مثل حفظ ساقه‌ای ذرت می‌تواند به معنایی بزرگ‌تر برای ادامه‌دادن بدل شود.
• این رمان کوتاه تجربه‌ی پیری، تنهایی و فرسودگی را از خلال کنش‌های روزمره روایت می‌کند.

خواندن کتاب روزها، ماه ها، سال ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روزها، ماه ها، سال ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ادبیات داستانی قرن ۲۰ چین و قالب رمان کوتاه با فضای سنگین و متمرکز.
• خوانندگانی که به آثار داستانی درباره‌ی پیری، تنهایی و دوام‌آوردن علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند تقابل انسان و طبیعت را در قالب یک اثر پرتنش دنبال کنند.
• مخاطبانی که از وجود فضاهای روستایی و اقلیم خشن در ادبیات داستانی لذت می‌برند.
• خوانندگانی که می‌خواهند اثری کوتاه درباره‌ی امید، بقا و حفظ معنا در دل فرسودگی بخوانند.

بخشی از کتاب روزها، ماه ها، سال ها

«آن سال، به نظر می‌رسید که خشکی نمی‌خواهد به پایان برسد، خود هوا نیز ظاهراً به خاکستر تقلیل یافته بود و زغالِ روزها در دست‌هایمان تحلیل می‌رفت. خورشید در قالبِ خوشه‌هایی نامحدود بالای سرمان می‌درخشید. پدربزرگ از صبح تا شب بوی موهای سوختهٔ خود را می‌شنید. گاهی دستش را در خلاء دراز می‌کرد. آن‌وقت می‌توانست بوی گَندِ ناخن‌های ارغوانی‌اش را حس کند. «روز نکبتی!» همیشه همینطور فحش می‌داد، وقتی که از روستای خالی از سکنه بیرون می‌رفت و درّه‌ای از سکوت را زیر پا می‌گذاشت، با چشمانِ نیم‌بسته و نگاهی کج به‌سوی خورشید می‌گفت «کور بیا، بیا برویم». سگ به دنبالش در پیِ صدای پاهایی می‌رفت که گذشتِ سال‌ها سنگین‌شان کرده بود، و آن دو سایه از روستا خارج می‌شدند.
پدربزرگ به سمت ستیغِ کوه بالا می‌رفت، پرتوهای نور زیر پاهایش می‌لرزید. شعاعی اریب که از شرق می‌آمد ناگهان به صورت، دست‌ها و نوکِ پاهایش تازیانه‌ای زد، انگار که با تکه‌ای چوبِ بامبو شلاقش بزنند. حرارت سیلی‌ای را روی صورتش حس کرد. به نظر می‌رسید که سوزش آفتاب رشته‌ای از قطره‌های جوشان را در گوشهٔ پلک‌ها، قسمتی که در معرض آفتاب بود، در فرورفتگی چین و چروک‌ها پنهان کرده است.
پدربزرگ می‌خواست قضای حاجت کند.
سگ نیز پشت سرِ مرد ادرار کرد.
از پانزده روز قبل، اولین کاری که پس از بیدار شدن می‌کردند همین بود، می‌رفتند و در آن مزرعهٔ شیب‌دار در چهار کیلومتری روستا می‌شاشیدند. در سمتِ آفتاب‌گرفتهٔ مزرعه، ساقهٔ ذرتی بود که پدربزرگ کاشته بود. تنها همین ساقه بود که با گذشتِ روزهای خشک و بی‌آب پژمرده می‌شد، تنها همین ساقه بود که در آن هوای مشتعل، اندکی رطوبت به اطراف پخش می‌کرد.»