کتاب پایان یک آغاز

کتاب پایان یک آغاز نوشتهٔ ژان لوک گدار و ژان پی یر گورن و...، ترجمهٔ گروه مترجمان و حاصل گردآوری اردوان تراکمه و کیانوش اخباری است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. این اثر در باب گروه «ژیگا - ورتوف» (۱۹۷۶ - ۱۹۶۷) است.

درباره کتاب پایان یک آغاز

نام مترجمان کتاب پایان یک آغاز عبارت است از «صالح نجفی»، «فرزام امین صالحی»،‌ «سارا دهقان»، «تایماز افسری»، «پردیس محمدی»، «آلما بهمن‌پور»، «فرید دبیرمقدم»، «کیانوش اخباری»، «اردوان تراکمه» و «آرش طالبی». این کتاب که پنج بخش دارد، یک مجموعه مقاله و جستار است. این اثر با گزینش و جمع‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آوری مهم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین مقالاتی که دربارۀ گروه ژیگا - ورتوف نوشته شده، تلاش کرده است دست به تدوین و تبیین سینمای مبارزی بزند که برای شناخت آن لازم است وزش باد خاور را بر سلولوئید فیلم از پشت شیشه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عینک فرانسوی نگاه کرد. گفته شده است که گروه «ژیگا - ورتوف» یکی از مهم‌ترین خیزش‌های انقلابی سینماتوگرافی علیه آپاراتوس سینما است که در همان سال‌هایی که متولد شد، از سوی بسیاری از منتقدان و نظریه‌پردازان به‌نام سینما، مورد بی‌توجهی قرار گرفت؛ زیرا اصحاب و هواداران جریان اصلی گمان می‌کردند این شکل از سینما دیگر بسیار افراطی و غیرمتعارف است؛ ماجراجویی است و نمی‌تواند تأثیری بر وضعیت داشته باشد.

خواندن کتاب پایان یک آغاز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب سینما پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب پایان یک آغاز

«فیلم در برابر تزهای ولادیمیر لنین و رُزا لوکزامبورگ بر سر تفوق حزب یا خودانگیختگیِ انقلابی توده‌ها برای پیشبرد انقلاب می‌ایستد (این جروبحثی که در می ۱۹۶۸ باب روز می‌شود در فیلم باد خاور توسط گدار و کوئن‌بندیت پیش از این مطرح شده بود)، از این روی ارزش همهٔ ژست‌هایی که به فرم اقامهٔ دعوا اعتراض می‌کنند بالا می‌رود: از آنجا که اهانت و دشنام به دادگاه تنها جایگاه حقیقی انقلابی است، نباید تنها در زمانی که به سخن گفتن دعوت می‌شویم سخن بگوییم، بلکه باید از هر مکان یا جایگاهی که در آن جای داریم یا از پیش در آن جایمان داده‌اند به خود جایگاه اعتراض کنیم. این اعتراض به جایگاهِ سخن، در اینجا، شکل تئاتری به خود گرفته و بدین قرار، مسئلهٔ میزانسن را به مسئله‌ای سیاسی بدل می‌کند. نزاع موجود در خطوط انفصالی و اتصالیِ میزانسن به تخاصم همیشگی بر سر تقسیم جایگاه و مرزهای مکانی تغییر شکل می‌دهد. به وسیلهٔ میزانسنِ حضارِ دادگاه، عدالت به یک بازنمایی تئاتری بدل می‌شود، جایی که اتوریته لباس به تن می‌کند، جایی که یک سِنوگرافیِ از پیش تعیین‌شدهْ مکان‌ها را توزیع می‌کند و جایی که گفتار در تصویرِ متن‌های تئاتری، شکل خطابه به خود می‌گیرد. فیلم با این حرکتِ تماماً طبیعی به سمت تئاتر، به یک تمرین جدید که می‌خواهد پراتیک را با تئوری سیاسی متحد کند رو می‌کند. گدار و گورن به این نمایش برشتی روح بورلسک می‌دمند تا با زهد خفقان‌آور و تفتیش عقایدی که در مبارزه در ایتالیا می‌بینیم دست به قسمی اعلام گسست بزنند؛ این اعلام گسست پیش از هر چیز از طریق یک بازی تئاتری شکل می‌گیرد: سالن دادگاه به سیرک، هیئت‌منصفه به تماشاگران، قاضی به رئیس احمق سیرک و متهمان به دلقکانی بدل می‌شوند که نه‌تنها سِنوگرافیِ سرکوبگر و معناباختهٔ دادگاه را به تمسخر می‌گیرند، بلکه از پوچی کل مفهوم عدالت نزد بورژوازی پرده برمی‌دارند. این خندهٔ تحقیرآمیز به مناسباتِ به ظاهر عادلانهٔ طبقهٔ حاکم به کل فیلم سرایت می‌کند. گدار و گورن نیز ناگزیرند یک بورلسک برشتی طراحی کنند تا بدین طریق، به تفکر در خود سینما بپردازند. بازهم جدال بر سر تفکر/ بازتاب است. پیش از این گدار، به خصوص از تفنگداران، با این تناقض رو به‌رو گشته بود. آنجا هم شاهد قسمی پرداخت بورلسک در وضعیت جنگ، از نگاه وضعیت پس از جنگ بودیم، یک بازنمایی برشتی، سرشار از ژست‌های ازریخت‌افتاده که ابسوردیتهٔ جنگ را به رخ می‌کشد. این رویاروییِ ابسوردیسمِ موجود در تفکر اگزیستانسیالیستی با فاصله‌گذاریِ برشتی/مارکسیستی یک تناقض ابدی در فیلم‌های گدار است؛ او همواره تلاش کرده تا تناقض اگزیستانسیالیسم/ مارکسیسم را در درون سینما رفع کند. او یک اگزیستانسیالیست است که می‌خواهد مارکسیست باشد؛ از همین روست که از سارتر به برشت رجعت می‌کند، اما با وجود این نمی‌تواند سویهٔ اگزیستانسیالیستیِ سوئیسی‌الاصلِ خود را کنار بگذارد. در واقع باید گفت برای او مسئله بر سر رفع تناقض روشنفکر/ مبارز است. اگرچه گروه ژیگا - ورتوف، با تکیه بر سینمای جمعی قسمی راه خروج از این وضعیت بود که از آن طریق گدار قصد داشت رستگاری سینما را در شکل تولید رقم بزند، اما پس از اعلام شکستش در همه چیز روبه‌راه است، به قول آلن بدیو: «... گدار -- بدون گورن -- بدل به همان چیزی می‌شود که همیشه بوده است: یک اگزیستانسیالیست».»