کتاب درباره تئاتر

کتاب درباره تئاتر نوشته‌ برتولت برشت و ترجمه‌ فرامرز بهزاد، مجموعه‌ای از مقالات، یادداشت‌ها و نقدهای یکی از تأثیرگذارترین نظریه‌پردازان تئاتر قرن بیستم است. این کتاب توسط انتشارات خوارزمی منتشر شده و به‌صورت جامع به بررسی دیدگاه‌ها و تجربیات برشت درباره‌ی تئاتر، نمایشنامه‌نویسی، بازیگری و کارگردانی می‌پردازد. ساختار کتاب براساس دوره‌های مختلف فکری و هنری برشت تنظیم شده و شامل یادداشت‌های شخصی، تحلیل‌های انتقادی و تفسیرهایی درباره‌ی آثار کلاسیک و معاصر تئاتر است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درباره تئاتر

کتاب درباره‌ی تئاتر اثری است که برتولت برشت در آن مجموعه‌ای از ۱۳۱ مقاله، یادداشت و نقد را گردآوری کرده است. این نوشته‌ها بازتاب‌دهنده‌ی سیر تحول اندیشه‌های برشت درباره‌ی تئاتر و نقش آن در جامعه هستند. کتاب از یادداشت‌های اولیه‌ی برتولت برشت در دهه‌های ابتدایی قرن بیستم آغاز می‌شود و تا سال‌های پایانی عمر او ادامه می‌یابد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که خواننده را با روند شکل‌گیری و تکامل نظریه‌های برشت، به‌ویژه نظریه‌ی تئاتر حماسی و مفهوم بیگانه‌سازی، آشنا می‌کند. 

در بخش‌هایی از کتاب حاضر، برشت به نقد تئاتر سنتی و کلاسیک می‌پردازد و ضرورت ایجاد تئاتری نوین و متناسب با تحولات اجتماعی و فرهنگی را مطرح می‌کند؛ همچنین کتاب درباره‌ی تئاتر شامل بحث‌هایی درباره‌ی بازیگری، کارگردانی، صحنه‌آرایی، موسیقی در تئاتر و آموزش هنرپیشه است. ترجمه‌ی فرامرز بهزاد با حذف برخی بخش‌های تخصصی و تکراری، عصاره‌ی نظریات برشت را در اختیار خواننده‌ی فارسی‌زبان قرار داده است.

خلاصه کتاب درباره تئاتر

کتاب درباره‌ی تئاتر مجموعه‌ای از نوشته‌های پراکنده و گاه شخصی برشت درباره‌ی تجربه‌ها و اندیشه‌هایش در حوزه‌ی تئاتر است. او در یادداشت‌های ابتدایی، تئاتر را مانند میدان نبردی توصیف می‌کند که در آن باید ساختارهای کهنه را ویران کرد تا راه برای نوآوری باز شود. برشت در بخش‌هایی از کتاب، به نقد تئاتر سنتی و فاصله‌گرفتن از شیوه‌های رایج نمایش می‌پردازد و تأکید می‌کند که تئاتر نباید صرفاً ابزاری برای سرگرمی یا انتقال احساسات باشد، بلکه باید مخاطب را به تفکر و نقد اجتماعی وادارد. 

برتولت برشت با اشاره به تجربه‌های شخصی‌اش از تماشای فیلم‌های چارلی چاپلین و اجرای نمایشنامه‌های خودش، اهمیت فاصله‌گذاری و بیگانه‌سازی را مطرح می‌کند؛ یعنی ایجاد فاصله میان تماشاگر و اثر نمایشی تا مخاطب بتواند با ذهنی فعال و انتقادی با نمایش روبه‌رو شود. برشت در بخش‌های مختلف، از ضرورت تغییر در شیوه‌ی بازیگری، صحنه‌آرایی و حتی انتخاب موضوعات نمایشنامه‌ها سخن گفته است. 

او معتقد است که تئاتر باید بازتاب‌دهنده‌ی مسائل روز جامعه باشد و به‌جای تکرار کلیشه‌ها، به کشف و نمایش واقعیت‌های پنهان زندگی اجتماعی بپردازد. در بخش‌هایی از کتاب، برشت به بررسی آثار کلاسیک و نحوه‌ی اجرای آن‌ها در تئاتر معاصر می‌پردازد و پیشنهاد می‌کند که این آثار باید با نگاهی انتقادی و متناسب با شرایط زمانه بازخوانی شوند. او همچنین به نقش تماشاگران جوان و اهمیت جذب آن‌ها به تئاتر اشاره می‌کند و معتقد است که تئاتر باید برای نسل جدید جذابیت و معنای تازه‌ای پیدا کند. در فصل‌هایی دیگر، بحث‌هایی درباره‌ی آموزش بازیگری، تمرین‌های گروهی، نقش کارگردان و اهمیت موسیقی در تئاتر مطرح شده است. برشت در سراسر کتاب، بر ضرورت پیوند تئاتر با زندگی واقعی و مسئولیت اجتماعی هنرمند تأکید دارد.

چرا باید کتاب درباره تئاتر را بخوانیم؟

کتاب درباره‌ی تئاتر اثری است که نه‌تنها برای علاقه‌مندان به هنر نمایش، بلکه برای کسانی که دغدغه‌ی تغییرات اجتماعی و فرهنگی دارند، حرف‌های تازه‌ای دارد. این کتاب با گردآوری اندیشه‌ها و تجربه‌های برشت، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با یکی از مهم‌ترین جریان‌های فکری تئاتر قرن بیستم آشنا شود. ویژگی شاخص کتاب، نگاه انتقادی و نوآورانه‌ی برشت به تئاتر است؛ او تئاتر را ابزاری برای آگاهی‌بخشی و نقد جامعه می‌داند و راهکارهایی برای فاصله‌گذاری و بیگانه‌سازی ارائه می‌دهد که هنوز هم در آموزش و اجرای تئاتر معاصر کاربرد دارند. 

خواندن این کتاب به درک بهتر رابطه‌ی میان هنر و جامعه، نقش تماشاگر و اهمیت مسئولیت اجتماعی هنرمند کمک می‌کند؛ همچنین ساختار کتاب که شامل یادداشت‌ها، مقالات و تحلیل‌های متنوع است، امکان آشنایی با سیر تحول فکری برشت را فراهم می‌سازد. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال نگاهی متفاوت به تئاتر و کارکردهای آن هستند، منبعی غنی و الهام‌بخش به‌ شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب درباره‌ی تئاتر به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های هنرهای نمایشی، کارگردانان، بازیگران، نمایشنامه‌نویسان و علاقه‌مندان به نقد اجتماعی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین مطالعه‌ی این اثر برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر نقش تئاتر در جامعه و شیوه‌های نوین اجرا هستند، مفید است.

بخشی از کتاب درباره تئاتر

«به نظر من، شما می‌خواهید در نمایشهای من، در ازای پولتان، از زندگی چیزی ببینید، می‌خواهید انسانهای این قرن را جلو چشمتان بیاورم، در وهلۀ اول مظاهرشان را، اقداماتشان را در قبال انسانهای دوروبرشان، گفته‌هاشان را در ساعات خطر، عقایدشان را و تفریحاتشان را. می‌خواهید در صعودشان شریک شوید و از سقوطشان نفعی ببرید. و طبعاً خواهان ورزش تمام عیار هم هستید. شما انسانهای این عصر، محتاجید به اینکه قریحۀ ترکیب و استعداد سازندگی‌تان را بکار بیندازید، و عزمتان را جزم کرده‌اید تا قدرتتان را در حل و فصل مسائل زندگی، و نیز تصویری که من از این مسائل بدست می‌دهم نشان دهید.»