کتاب سینمای مستند

کتاب سینمای مستند نوشتهٔ مجموعه نویسندگان و ترجمهٔ گروه مترجمان است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است.

درباره کتاب سینمای مستند

نویسندگان در کتاب سینمای مستند بیان کرده‌اند که علم، صنعت و تکنیک پدیدهٔ سینما را شکل دادند و بنا نهادند و سینما از زمان تولد خود، به‌‌عنوان پدیده‌ای شگفت‌انگیز در همراهی با فعالیت‌های علمی، پژوهشی، اقتصادی و فرهنگی، در ذهن و تفکر انسان راه باز کرد. سینما با فیلم مستند راه افتاد و فیلم مستند از همان آغاز برای مخاطب خود مسیری تازه برای رابطه با جهان پیرامون و پدیده‌‌های طبیعی، علمی، فرهنگی و مردم‌شناسی جهان دور خلق کرد. مستند علمی نه‌تنها فیلم‌‌های مربوط به موضوع ‌ های علمی را دربر می‌گیرد، بلکه شامل فیلم‌هایی هم هست که به همهٔ پدیده‌های عالم، در تنوع و رنگارنگی‌شان، نگاه علمی می‌اندازند و وجوه پژوهشی/آموزشی، فن‌نگاری و جزءبینی قابل توجهی دارند. به عقیدهٔ نویسندگان سینمای مستند علمی در ایران نوپا است و در گرایش‌های متنوع در دل فیلم‌های مختلف، راه خود را به سوی جریانی درخور قابلیت‌ها و نیازهای جامعهٔ ایران باز می‌کند. «کتاب اول: به ترتیب یا بدون ترتیب؟»، «کتاب دوم: مستند علمی، از نمایش تا آموزش»، «فیلم مستند علمی در ایران (گرایش‌های متنوع)» و «ژان پن‌له‌وه یک مستندساز و رویاهایش» عنوان بخش‌های کتاب حاضر است.

خواندن کتاب سینمای مستند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزهٔ سینمای مستند پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سینمای مستند

«برخلاف یک شبکهٔ تلویزیونی تجاری-علمی، دغدغهٔ اصلی شبکه‌های علمی-آموزشی فراهم آوردنِ ابزاری تصویری است که در راستای استحکام بخشیدن به چارچوب برنامهٔ آموزشی یک آموزگار عمل می‌کند یا به غنی‌تر کردن آن یاری می‌رساند. در این‌جا سوددهی، البته اگر اصلاً از ابتدا در میان اهداف یک فرآیند آموزشی و آگاهی‌بخش جایگاهی داشته باشد، در اولویت دوم قرار می‌گیرد. رسانهٔ تصویری ابزاری در امر آموزش است که استفاده از آن به‌شکل چشمگیری در کلاس‌های درسی رو به افزایش است. با آنکه در گذشته، فرآیند آموزشی امری انفعالی در نظر گرفته می‌شد اما امروزه «تحقیقات شناختی نشان می‌دهد که تماشاچیان [یک برنامهٔ ویدئویی] تمام اطلاعاتی را که به آن‌ها داده می‌شود را مشاهده، تفسیر و طبقه‌بندی می‌کنند تا نسبت به آنچه مورد بحث قرار گرفته است درک و حسی شخصی بیابند.»

مستندهای علمی-سرگرم‌کننده در جستجوی جذب مخاطب بیشترند، چرا که در این صورت سود مالی تولیدکنندگان و شبکه‌های پخش‌کننده افزایش می‌یابد. در راه تحقق این خواسته، مستندهای علمی-سرگرم‌کننده عموماً به موضوعاتی عامه‌پسند، مباحثی دانش‌محور که فهم آن‌ها ساده است و مسائل مهندسی می‌پردازند. برای مثال: برنامهٔ چگونه چیزی ساخته می‌شود که از شبکهٔ دیسکاوری ساینس پخش می‌شود و به توضیح و تشریحِ چگونگی تولید یکی از ابزارآلاتی که روزانه مورد استفادهٔ عموم مردم است می‌پردازد؛ مسیری میان‌بر به سوی پلوتو که ماجرای اعزام کاوشگری فضایی به پلوتو را به‌تصویر می‌کشد؛ یا نهایت آنچه می‌توان ساخت که به جست‌وجوی همهٔ «ترین» های دنیا می‌پردازد، از عمیق‌ترین و طویل‌ترین معدن الماس دنیا تا بزرگ‌ترین ساحل نفت‌خیز یا بزرگ‌ترین کمپرسور جهان.

به‌ندرت پیش می‌آید که مستندهای علمی-سرگرم‌کننده به موضوعاتی که مورد پسند عامه نیستند یا بحث‌برانگیزند، بپردازند. اما زمانی که شبکه‌ای مانند دیسکاوری چنل برنامه‌ای با عنوان گرمایش جهانی: آنچه باید بدانید پخش می‌کند، این ماهیت بحث‌برانگیز مسئله است که موجب افزایش تعداد مخاطبانش می‌شود»